headerbanner

Monumentale woningen ValkenburgstraatMonumentale woningen Valkenburgstraat

Bakker (links) en boerderij Dorpszicht, een rijksmonumentBakker (links) en boerderij Dorpszicht, een rijksmonument

De inwoners van Meliskerke hebben iets wat de ingezetenen van menig ander dorp van die omvang ook graag zouden willen hebben: een flinke middenstand. De lekkernijen van de bakker zijn evenals de producten van de plaatselijke slager zo geliefd dat klanten er van ver buiten de dorpsgrens om komen. Behalve die twee zaken is er ook nog een supermarkt en bovendien kun je in Meliskerke terecht voor boeken, kleding, dranken, huishoudelijke artikelen, kantoorwaren,OdulphuskerkOdulphuskerk tuinmeubelen, bloemen, doe het zelf-artikelen, friet en andere snacks. Kortom, wie honkvast is hoeft dit dorp slechts bij hoge uitzondering te verlaten.

Bij het zien van de Odulphuskerk, de oude dorpskerk, valt het meteen op dat de toren uit het lood staat. De scheefstand ontstond al direct bij dec bouw aan het begin van de vijftiende eeuw. Toen de bouwers merkten dat de toren in aanbouw begon te verzakken hebben ze de rest er wel recht op gemetseld. En zo ontstond de wat verminkt aandoende constructie. Naar De toren staat heel scheefDe toren staat heel scheefverluidt is de aannemer van de toren gesprongen na de ontdekking van de weeffout. Piet Davidse, die diverse boeken schreef over Meliskerke beschouwde dit evenwel als een legendarisch verhaal.

De kerk raakte zoals vrijwel alle oude bedehuizen op Walcheren zwaar beschadigd door de strijd die geuzen en Spanjaarden tijdens het beleg van Middelburg in 1572/4 uitvochten op het eiland. Het koor is vervolgens in de 17e eeuw gesloopt, zodat toren en schip resteerden. Het zou vervolgens drie eeuwen duren voordat de kerk weer werd gecompleteerd. Althans dat kun je zo zeggen nadat bij de restauratie van 2011 er een uitbouw tegen het schip is aangezet. In de oostwand is een raam in de vorm van een kleurig kruis aangebracht, dat bij zonnig weer een bijzonder effect geeft. Het interieur bevat een 17e eeuwse preekstoel en een herenbank.

Doopschaal OlduplhuskerkDoopschaal OlduplhuskerkIn de kerk zijn twee orgels aanwezig. Beneden staat een instrument dat in 1744 als huisorgel is gebouwd door Peter Weidtman uit het Duitse Ratingen. Dit instrument stond vroeger op de orgelgalerij. Het is in 2012 naar beneden verhuisd. Op de galerij is vervolgens het orgel geplaatst dat de firma Pels & Van Leeuwen in 1978 bouwde voor de gereformeerde Ichthuskerk. Dat bedehuis is in 2011 onttrokken aan de eredienst en kort daarna gesloopt. De kerkgemeente is gecombineerd met die van Biggekerke. Klik hier voor website

Is de Odulphuskerk al fors aan de maat, het bedehuis van de Gereformeerde Gemeente aan de Valkenburgstraat is twee keer zo groot. Die gemeente had dan ook in 2015 niet minder dan 1057 leden. Dat betekent dat 2 op de 3 inwoners lid zijn van deze kerk, die gerekend wordt tot de bevindelijke stroming. De in Meliskerke opgegroeide Franka Treur beschrijft in haar boek Een dorsvloer vol confetti de sfeer in deze leefwereld.

Kerk Gereformeerde Gemeente MeliskerkeKerk Gereformeerde Gemeente Meliskerke

 

De stilte wordt op zondag vooral doorbroken door verkeer en het kleppen van de kerkklokken. Hier is de economie van 7 x 24 uur op het oog ver weg en heerst nog een beetje de rust van weleer die tot en met het derde kwart van de 20e eeuw kenmerkend was voor protestantse delen van Zeeland. Wie dit waardeert zal het koesteren, wie daar wars van is niet.

De bevolkingsgroepen respecteren elkaar, de ideologische verschillen ten spijt. Het is een zaak van ‘leven en laten leven’. De mogelijkheden tot vertier in de openlucht passen bij het karakter van deze gemeenschap. Aan weerszijden van de Pauwhoekweg ligt de hoek waar de inwoners zich ontspannen: volkstuinen, een trapveld en een speeltuin. Plaatselijke verenigingen houden activiteiten in dorpshuis Ons Huis aan de Burgemeester Adelaarstraat, dat ook beschikbaar is voor partijen. . 

Middelen van bestaan

Meliskerke, in de streek aangeduid met ‘Melis’, was vroeger bijna helemaal gericht op de landbouw. Sinds het einde van de 20e eeuw wint de recreatiesector aan betekenis. Het gaat dan vooral om mini-campings en aanverwante bedrijven. Verder is er zoals hierboven aangegeven een flinke middenstand. In Meliskerke ligt het bescheiden bedrijventerrein Rapenburg, genoemd naar de gelijknamige boerderij. Hier is ook de huisartsenpraktijk gevestigd.

BedrijventerreinBedrijventerrein

Molen

Molen KorenhoopMolen Korenhoop

Naast de genoemde dorpskerk is de naamloze molen een beeldbepalend monument. Deze stenen grondzeiler (type heet zo omdat de wieken bijna tot aan de grond reiken) draagt het jaartal 1801, evenals de molens van de dorpen Aagtekerke en Grijpskerke. Dat komt doordat in de nacht van 9 november 1800 liefst tien wiekendragers in Zeeland omver werden geblazen. Dat waren (houten) standerdmolens en achtkantige grondzeilers. De molen van Meliskerke wordt perfect onderhouden. Jan de Visser was hier als laatste beroepsmatig actief van 1945-1982. Daarna trad verval in, waarna de molen in 1986 een omvangrijke restauratie onderging. Klik hier voor geschiedenis

Boerderij Schotse Hof aan de PoppendamsewegBoerderij Schotse Hof aan de Poppendamseweg

Boerderijen

Aan Dorpsstraat 1 staat de 18e eeuwse voormalige boerderij Dorpszicht, een rijksmonument. Die status is ook toegekend aan het Schotse Hof, aan de oostgrens van de voormalige gemeente Meliskerke aan de Poppendamseweg 13. Een boerderij met elementen uit de 17e en 18e eeuw in een lommerrijke omgeving. Vermeldenswaard zijn ook diverse hoeves die niet prijken op de lijst van Rijksmonumenten. Daaronder Parelvliet (schuur met geel beschilderde deuren, typisch voor delen van Walcheren) aan de Poppendamseweg 16 , de boerderij aan Molenweg 5, die aan Mariekerkseweg 22 (gebouwd in 1825) en de boerenwoning aan dezelfde weg op nr 14.

Woonhuizen Valkenburgstraat

In de kern staan drie woningen aan de Valkenburgstraat die een geheel vormen en een mooie oude uitstraling hebben. Het gaat om de 18e eeuwse dubbele arbeiderswoning op de nummers 5 en 7 en het 19e eeuwse dwarshuis op nr 3 (zie foto's bovenin verhaal).

Jan Vader sr.

Meliskerke presenteert zichMeliskerke presenteert zich

Aan de Jan Vaderstraat stond vroeger het kerkje van de gelijknamige lekenpreker Jan Vader (1819-1901). Hij begon in 1877 met het preken en zou dit tot aan zijn dood volhouden. Uit dit werk kwam de plaatselijke Gereformeerde Gemeente voort. Gerrit Hendrik Kersten was van 1901-1905 de eerste dominee van die gemeente.

 Deze theoloog/politicus was de voornaamste drijvende kracht achter de oprichting van de SGP. Hij bracht als Tweede Kamerlid het eerste kabinet van Hendrik Colijn ten val. Dat gebeurde op 10 november 1925. De Kamer steunde toen een amendement van zijn hand om het gezantschap (diplomatieke vertegenwoordiging) bij het Vaticaan af te schaffen. Die politieke gebeurtenis draagt de naam ‘Nacht van Kersten’.

Jan Vader jr.

Kleinzoon Jan Vader (1875-1966 ) genoot op Walcheren en daarbuiten grote bekendheid als schrijver van volksverhalen. Diverse publicaties van zijn hand werden uitgegeven door het Nederlandse Openluchtmuseum. Veel anekdotes van Vader zijn na diens dood als ‘Vadertjes’ verschenen in De Wete, het blad van de Heemkundige Kring Walcheren.

Wapen Meliskere (ook van familie Melis die slot bewoonde). Bron WikipediaWapen Meliskere (ook van familie Melis die slot bewoonde). Bron WikipediaKasteel

Meliskerke heette aanvankelijk Meilofskerc of Hugokerc. Beide benamingen zijn afgeleid van personen. Ten zuiden van het dorp stond het Huis te Meliskerke. Nabij het kasteel stond de buitenplaats Groot Valkenburg. Van beide behuizingen is niets meer terug te vinden.

 

Logies Meliskerke

Pension Familie Boone. Diverse kamers te huur. Tot het bedrijf behoren ook een slijterij en een snackbar. Klik hier voor meer informatie.
B & B Meliskerke. Twee kamers en een zomerwoning. Klik hier voor meer informatie.
Vakantieverblijf Olmenhof. Dit bevat behalve een minicamping vier vakantiebungalows. Klik hier voor meer informatie.
Minicamping Wisse. Kamperen in eigen caravan of tent of in gehuurde stacaravan. Klik hier voor meer informatie

Mariekerke

Tot de voormalige gemeente Meliskerke behoorde ook het gehucht Mariekerke. In de periode dat Meliskerke deel uitmaakte van de gemeente Mariekerke (1966-1997) droeg het gehucht tijdelijk de naam ‘Klein Mariekerke’ om verwarring te voorkomen. Daarna keerde de oude naam terug. Mariekerke heeft hele oude papieren. Aad. P. de Klerk schrijft in zijn boekje Van Boudewijnskerke tot Zanddijk dat de parochie al voor 1235 bestond. Deze kerk is zoals de meeste op Walcheren verwoest tijdens de strijd die geuzen en Spanjaarden en 1572-1574 met elkaar uitvochten op het eiland. Na de Tachtigjarige Oorlog bleef herbouw uit, maar het duurde nog tot 1740 alvorens de restanten werden afgebroken.

Wie Mariekerke nadert vanaf de Mariekerkseweg ziet meteen dat het gehucht hoger ligt dan de omgeving. DeGezicht op vliedberg bij KelderwegGezicht op vliedberg bij Kelderweg huisjes in de kern staan rond het voormalige kerkhof. Aan de Kelderweg ligt de laatste van de drie vliedbergen die ooit in Mariekerke aanwezig waren. De andere twee zijn blijkens een mededeling van Piet Davidse in het boek Mariekerke van 1900 tot nu verdwenen door toedoen van de Middelburger A. P. Domisse. Hij bouwde in 1835 in Mariekerke een steenbakkerij en heeft beide vliedbergen gebruikt als grondstof. Dat zou nu niet meer mogen.

Dat veel landbouwers de recreatie beschouwen als een welkome (extra) inkomstenbron toont de praktijk in Mariekerke. Daar ontstonden de volgende ondernemingen:
Kaasboerderij Mariekerke. Deze fungeert als speelboerderij en er is in het groeiseizoen een maisdoolhof. Verder kan er worden gekampeerd, is er een theetuin en wordt er kaas verkocht. Klik hier voor meer informatie.
Farmcamps Mariekerke. Hier kun je verblijven in gehuurde luxe tenten. Klik hier voor meer informatie.
IJsboerderij De Koehoorn. Hier kun je kamperen of in een stacaravan verblijven. IJswinkel, terras en diverse activiteiten. Klik hier voor meer informatie.
Kampeerboerderij Krijger. Hier kun je niet alleen kamperen maar ook logeren in vakantiewoningen of chalets. Klik hier voor meer informatie

Gemeentebestuur

Meliskerke was tot 1966 een zelfstandige burgerlijke gemeente waartoe ook Mariekerke behoorde. Het dorp maakte vervolgens deel uit van de gemeente Mariekerke, waartoe ook Aagtekerke en Grijpskerke behoorden. Van 1979 tot aan de opheffing van de gemeente werd de gemeente bestuurd onder leiding van B. J. van Putten. De SGP'er werd aan de collegetafel geflankeerd door de wethouders Borstelaar (CDA) en De Visser (Gemeentebelangen). Het ging er vredig en vaardig aan toe. De gemeentelijke begroting werd in een avond behandeld, 's middags voorafgegaan door een reguliere raadsvergadering. Tussendoor werd er dan gezamenlijk gegeten en gedronken, hetgeen de vlotte afwikkeling des avonds alleen maar bevorderde. Na zijn vertrek werd Van Putten burgemeester in Putten.  

Sinds 1 januari 1997 valt Meliskerke onder de gemeente Veere. Meliskerke telde in 1846 300 inwoners. In 1980 woonden er 1230 mensen en in 2015 was dat aantal gestegen tot 1460. Vanaf de tweede helft van de 19e eeuw tot begin van de 20e eeuw had het dorp een gezamenlijke burgemeester met Grijpskerke.  

TorenstraatTorenstraat

Voormalige Gereformeerde Ichthuskerk aan de BergwegVoormalige Gereformeerde Ichthuskerk aan de BergwegWoningen op locatie IchtuskerkWoningen op locatie Ichtuskerk

Burgemeester HuysmanstraatBurgemeester Huysmanstraat

Woningen MariekerksewewgWoningen Mariekerksewewg

Hoeve Molenweg 5/5a Hoeve Molenweg 5/5a

Hoeve Parelvliet aan het Meliskerkse deel van de PoppendamsewegHoeve Parelvliet aan het Meliskerkse deel van de PoppendamsewegHotel, slijterij en snackbar BooneHotel, slijterij en snackbar Boone

Het hotel voor de in 2018 voltooide vernieuwingHet hotel voor de in 2018 voltooide vernieuwing

Rerceatiebedrijf Krijger in MariekerkeRerceatiebedrijf Krijger in Mariekerke

Olmenhof in MeliskerkeOlmenhof in Meliskerke

Orgel begane grond Odulphuskerk Orgel begane grond Odulphuskerk KruisraamKruisraam