headerbanner

Dorpshuis SpuiDorpshuis Spui,,In De 3 Gehughten is het altijd gezellig en sociaal lekker warm.” Dat schrijft Jeanette Vergouwen op de website van Buurthuis de 3 Gehughten in Spui. De naam slaat op de gehuchten tussen Axel en Terneuzen. Het dorpshuis is namelijk behalve voor Spui ook bedoeld voor de inwoners van Magrette en Schapenbout. Klik hier voor website. 

©Google Maps©Google MapsSpui is het grootste van de genoemde gehuchten. Het telde in 1840 elf huizen en ongeveer 60 inwoners. Per 1 januari 2011 werden er 242 ingezetenen geteld. Gezien de omvang kan het voor Zeeuwse begrippen bovengemiddeld grote gehucht ook als dorpje worden aangeduid. Sinds 2003 behoort het tot de Terneuzen. Daarvoor liepen de gemeentegrenzen van Terneuzen en die van de voormalige gemeente Axel dwars door de Pootersdijk en splitsten Spui letterlijk doormidden. De Pootersdijk is vermoedelijk genoemd naar de gelijknamige familie. In de streek wonen al generaties lang telgen van deze familie. De Pootersdijk loopt in westelijke richting uit op de middeleeuwse Graaf Jansdijk.

Naamgeving

De naam van het gehucht verwijst naar een spuisluis. Deze lag op de kruising van de nog bestaande Bronbeek en de zoute vaart die was gelegen tussen de Otheensche Kreek en de toenmalige vaart tussen Axel en Terneuzen.

©Google Maps©Google MapsWater en natuur

De Spuikreek verbindt de Otheensche Kreek met de Axelsche Kreek en loopt al meanderend langs Spui en Schapenbout. Direct ten noordoosten van Spui vormen de Spuikreek, de Otheensche Kreek en het oostelijk gelegen Gat van Pinte een schiereiland. Dat is ingericht tot natuurgebied en kreeg de naam Eiland van de Meijer. Het 68 hectare metende terrein behoort tot Staatsbosbeheer en is vrij toegankelijk. De bezoeker vindt er een schat aan wilde planten en een rijke fauna. Onder andere de volgende vogelsoorten worden hier gespot: houtsnip, gele kwikstaart, houtsnip, vuurgoudhaantje, Cetti’s zanger, staartmees, slechtvalk, bruine kiekendief, blauwe kiekendief en boomkruiper.   

De  и bleef!De и bleef!Molen

Eben Haëzer is het meest beeldbepalende element in Spui. De naam is ontleend aan vers 12 van het zevende hoofdstuk van het eerste Bijbelboek van Samuel en betekent ‘Steen der hulpe’. In de Statenvertaling staat: ,,Tot hiertoe heeft de Heere ons geholpen”. De letter N op de baard van dit rijksmonument is averechts aangebracht. Bij schilderbeurten blijft de bijzondere N staan. De Eben Haëzer is een bergmolen, vanwege de bouw op een kunstmatig opgeworpen verhoging. Het gemeentebestuur van Axel vond de komst van de molen in Spui schadelijk voor de eigen Stadsmolen en probeerde er een stokje voor te steken. Kenner Frans Weemaes stelt in zijn boek Molens in Zeeland dat keizer Napoleon Bonaparte zich er volgens overlevering persoonlijk mee bemoeide. Hij concludeert: ,,Zeker is dat de Franse overheid in het kader van vrijheid, gelijkheid en broederschap de bouw van de molen in 1807 toestond aan F. van Kerkhoven’. Het is een kleine molen waarvoor veel tweedehandsmateriaal is gebruikt.

Dat wijst er volgens Weemaes op dat de bouwer over een krappe beurs beschikte. De Eben Haëzer krijgt drie koppels maalstenen, wat best veel is voor een molen van zulke afmetingen.

Adriaan van Dixhoorn nam de molen in 1950 over van zijn broer Andries, toen die emigreerde naar Canada. Een vetpot was het toen al niet meer, waarop de het maalbedrijf in 1952 werd gestaakt. Stilstand betekent ook hier achteruitgang. Van Dixhoorn doet de molen in 1958 over aan de gemeente Axel waarna hoognodig herstel volgt in 1964/5. In die tijd verdwijnt ook een steenkoppel. Eerder was er ook al een weggehaald, zodat er slechts één resteert. De herindeling van 1970 betekent dat de molen vanaf dat jaar onder de gemeente Terneuzen valt. In 1974 volgt een grondiger herstel dan dat van tien jaar daarvoor. De genoemde kenner Frans Weemaes meldt dat de Eben Haëzer twee jaar daarna maalvaardig wordt gemaakt. Dat betekent dus dat koren malen weer mogelijk is. In 1982 en in 2000 volgen nieuwe restauraties. De wiekendrager wordt draaiende gehouden door een vrijwilliger. Klik hier voor informatie over toegang.

Boerderij Bronzicht aan de Brondijk 1Boerderij Bronzicht aan de Brondijk 1Voormalige kerk

Loge, voorheen kerkgebouw, in SpuiLoge, voorheen kerkgebouw, in SpuiHet tweede beeldbepalende gebouw in Spui is de voormalige kerk aan Spui 23. Het staat op de gemeentelijke monumentenlijst. Het pand diende eerst als verenigingsgebouw, maar is in 1941 ingericht als bedehuis voor de Gereformeerde Kerk (synodaal). De meeste inwoners waren daar bij aangesloten. Door de landelijke scheuring in 1944 ontstond de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt, waar de meeste gereformeerden in Spui zich bij voegden. Zij kregen aanvankelijk de kerk toegewezen. De synodalen kerkten voortaan in de school aan de Poortersdijk 1 (het huidige buurthuis). De rechter maakte dat echter ongedaan. Dus kregen de synodalen de kerk terug en waren de Vrijgemaakten op de school aangewezen, die voor hen te klein was. Daaruit vertrokken ze In 1971 toen hun gemeente opging in die van Axel. De synodalen voegden zich vervolgens in 1980 ook bij hun kerkgenoten in diezelfde stad. Het bedehuis ging in 1975 over naar de vrijmetselaarsloge L’Amitié sans Fin. De christelijke lagere school moest sluiten toen ouders hun kinderen naar Axel stuurden voor onderwijs in de kleur van hun kerk. Kerkscheuringen zoals die van 1944 trokken de diepe voren in dorpsgemeenschappen. Maar in Spui zijn de wonden intussen geheeld getuige de volgende opmerking op de website van het buurthuis dat het dorp: ,,Maar die Hoekse en Kabeljauwse twisten liggen al weer lang achter ons.“

Dorpshuis

Buurthuis De 3 Gehughten is het kloppende sociale hart van Spui. Het is gevestigd in de bovengenoemde school, die ooit diende als kerk. Wekelijks kunnen inwoners er op vrijdag binnenlopen tijdens het open huis. Ook wordt er onder meer gekaart, gedart en gebingood, toneelgespeeld en disco gehouden voor de jeugd. Het buurthuis is ook de thuisbasis van Belangengroep Spui, die de belangen behartigt van de inwoners van de drie gehuchten en verantwoordelijk is voor de activiteiten. De organisatie geeft vier maal per jaar de Spuikrant uit. 

Winkels zijn er niet meer in Spui. Wel is er een kappersbedrijf dat de naam Het Haar Ateljee draagt Je kunt bovendien taarten in allerlei uitvoeringen bestellen bij Jeans Bakery. Klik hier voor FB-account. Bronbeek aan de rand van het Eiland van de MeijerBronbeek aan de rand van het Eiland van de Meijer

VV Spui

Voetbalvereniging Spui is al sinds 1948 een vaste waarde in het dorp. De bloeiende club speelt over het algemeen in de vierde klasse van de zaterdagcompetitie.

MagretteMagretteMagrette

Dit gehucht ligt tussen Spui en Axel. Het dorpje telde in 1977 155 inwoners. Later daalde het aantal tot onder de 150. De buurtschap wordt in de regio ook wel ‘De Magrette’ genoemd. De naam zou terugvoeren op de ‘Magere Etten’, ofwel magere weilanden. Aan Magrette 2 staat de Hofstede Vaartwijk, waarop het jaartal 1680 prijkt. Op het dak van dit rijksmonument staat een klokkenstoeltje.

Eglantierhoeve MagretteEglantierhoeve MagretteLogeren

Het is mogelijk om in Magrette te logeren in het appartement van woonboerderij Eglantierhoeve. Die ligt midden in het groen en kan met recht een verborgen parel worden genoemd. Staatspareltjes logeerde er en concludeert dat dit een goed adres is. De eieren die je er krijgt geserveerd zijn gegarandeerd nog maar net gelegd door de fraaie hoenders die er op het erf en in de boomgaard rondscharrelen. Klik hier voor meer informatie. 

SchapenboutSchapenboutSchapenbout

Dit buurtschap is in het seizoen 2003-2004 op de kaart gezet door het televisieprogramma Man Bijt Hond. Daarin werd door Nederland gereisd van het in het noorden gelegen gehucht Hongerige Wolf naar Schapenbout. De naam verwijst naar een bout, het restant van een dijk in overstroomd gebied. ‘Schape’ verwijst er naar dat op deze bout schapen graasden. Meer uitleg in de rubriek ‘Koeischorre’. 

Tot de gemeente Axel behoorden ook onderstaande gehuchten

Vaartwijk

Dit buurtschap tussen Magrette en Axel is deels herschapen in een bedrijventerrein. Het bestaat uit Buthstraat, Doorndijk, Meekrapweg, Meestoof en Vaartwijk (N685). Aan de Meestoof en de Meekrapweg is het bedrijventerrein Vaartwijk gevestigd.Sluis aan de Buth tussen Axel en Axelse SassingSluis aan de Buth tussen Axel en Axelse Sassing

Axelse Sassing

Dit vrijwel verdwenen gehucht dankt zijn naam aan de in 1827 aangelegde sluizen (sassen) tussen de Axelsche Kreek en het Zijkanaal C, een zijtak van het Kanaal Gent-Terneuzen. De grote silo van Landbouwcoöperatie CZAV aan de zuidkant van het Zijkanaal staat op het grondgebied van Westdorpe, maar wordt tot Axelsche Sassing gerekend. De woningen zijn aan het begin van de 21e eeuw gesloopt om plaats te maken voor industrie.Zijkanaal C bij Axelse Sassing Zijkanaal C bij Axelse Sassing

Drieschouwen

Dit direct ten zuiden van de bebouwing van Axel gelegen gehucht dankt zijn naam aan drie zoutketen en bestaat uit woningen aan de Kinderdijk, Langeweg en Drieschouwen. Drieschouwen wordt van Axel gescheiden door De Groote Kreek. Aan de westkant ligt het recreatiegebied Smitsschorre met de banen van Golfvereniging De Woeste Kop, een zweefvliegveld en een motorcrossterrein. In het oostelijke deel van het bos is het Kunstbos ingericht. Aan de zuidkant van het gehucht ligt Bedrijventerrein Drieschouwen.

Een niet te missen element is de 28 meter Axelse watertoren, de enige in de regio die publiekelijk toegankelijk is. De toren bezit nog de oorspronkelijke inrichting met het complete leidingstelsel. Je moet er flink voor klimmen, maar dan heb je vanaf de top van dit als rijksmonument geklasseerde bouwwerk bij mooi weer een fraai uitzicht over de omgeving. In de buurt van de toren kan een heemtuinwandeling worden gemaakt en is een plek ingericht om te picknicken.

Kunstbos bij DrieschouwenKunstbos bij DrieschouwenKijkuit

Kijkuit is genoemd naar het gelijknamige fort dat in 1596 werd aangelegd als schakel in de Linie van Axel I en rond 1700 is vervangen door een versterking fort van dezelfde naam, nu als deel van de Linie van Axel II. Het gehucht ligt tussen Hulst en Axel en bestaat uit bebouwing aan de Kijkuit en de Liniedijk. Tot 1951 bestond station Kijkuit, als stopplaats op de spoorlijn Mechelen-Terneuzen.KijkuitKijkuit

Het Fort

De buurtschap Het Fort ligt ten noorden van Kijkuit en bestaat uit een tiental huizen langs de Oude Zeedijk.

Klik hier om een reactie te plaatsen©Google Maps©Google Maps