headerbanner

 detail raam Willem Beukelszoondetail raam Willem BeukelszoonDe grootste schat van Biervliet is te vinden in de Hervormde kerk. Daar hangen drie 17e eeuwse gebrandschilderde ramen. Nergens elders in Zeeland is een dergelijke schat aan te treffen. Biervliet staat bekend als de woonplaats van Willem Beukelszoon, de man die het haringkaken zou hebben uitgevonden. Het laatste berust op fantasie, maar Biervliet hield er wel een standbeeld aan over.

De ramen in de kerk zijn gemaakt door de Middelburgse glasschilder Cornelis van Barlaer. Een is er gewijd aan Willem Beukelszoon als vermeend uitvinder van het haringkaken. De andere zijn het Zeelandiaraam (geschonken door de Staten van Zeeland) en het Oranjeraam. Op het laatste staat prins Willem II afgebeeld.

Van Barlaer maakt ook ramen voor de dorpskerken van Oosterland, Sint Laurens, Oostkapelle en Westkapelle, maar die zijn allemaal verloren gegaan. Dat de ramen van Biervliet nog altijd pronken is te danken aan het kerkbestuur, dat ze in de Tweede Wereldoorlog veilig opborg. Dat was maar goed ook want Biervliet lag van 6 tot en met 12 oktober 1944 in de frontlinie. Veel gebouwen werden verwoest of liepen schade op. Ook de kerk werd getroffen tijdens het spervuur van granaten op het stadje. In Biervliet en nabije omgeving kwamen 64 mensen om het leven door de beschietingen. Klik hier voor dagboekfragmenten over oorlogsleed

Restauraties

Interieur kerk BiervlietInterieur kerk BiervlietDe kerk werd gebouwd in 1659. Behalve de ramen zijn ook de preekstoel en het doophek het bekijken waard. Beide dateren uit de 17e eeuw. Het gebouw stond model voor de voormalige Nederlandse Hervormde kerk van Hoofdplaat, die een eeuw later is gebouwd. De oorlogsschade is in 1950 hersteld. In 2003 onderging het gebouw een ingrijpende restauratie.

De kerk van Biervliet is open tijdens Open Monumentendag. Je kunt de ramen ook bewonderen tijdens de kerkdiensten die op de tweede en vierde zaterdag en zondag van de maand worden gehouden. Op zaterdag zijn er rooms-katholieke vieringen en op de zondagen protestantse. Klik hier voor kerkdiensten

Haringkaken

De beroemdste zoon van Biervliet kreeg een standbeeld op de Markt. De windwijzer van de dakruiter op het 19e eeuwse voormalige gemeentehuis bestaat uit een haring. Dat is eveneens een verwijzing naar Beukelszoon, de man die leefde van het eind van de 13e tot aan het begin van de 14e eeuw. Het geboorte- en sterfjaar van de man zijn onbekend. Beukelszoon wordt in 1312 vermeld als schepen (wethouder) van Biervliet. Dat maakt het alleen al onwaarschijnlijk dat hij visser is geweest. Niettemin is hij eeuwenlang aangemerkt als de man die het haringkaken uitvond.

Die vinding bestaat eruit dat kieuwen en ingewanden uit de vis worden gehaald. Daarbij laat men de alvleesklier zitten en wordt zout toegevoegd. Door deze bewerking gaat de haring rijpen, komt op smaak en neemt de houdbaarheid toe. Omdat het aan boord gebeurt, kan er langer worden gevist alvorens de vangst aan wal moet worden gebracht.

Onderzoek heeft intussen uitgewezen dat deze bewerking waarschijnlijk voor het eerst is gedaan in Denemarken en dat de kennis over deze uitvinding aan het begin van de 14e eeuw ons land bereikt. Wie meer wil weten over deze onderwerpen kan goed terecht in het boek 'Haring. Een liefdesgeschiedenis' van Huib Stam.

Lied

Het haringlied dat omstreeks 1935 is gedicht door C. de Dreu, bezingt in drie coupletten de roem van Beukelszoon:

1) Wie gaarne zingt het haringlied, en zeebanket wil smaken.
Vergeet dan Willem Beukels niet, de vader van het kaken.
Hij was het die de bron ontsloot, waaruit een rijke goudstroom vloot. (2x)

2) Hoe dikwerf heb ik d’oude vlag zien wappr’ren aan de masten.
Als ik mij op een buisjesdag aan ’t schouwspel mocht vergasten
Vlecht ik verrukt een erekroon Voor onze Willem Beukelszoon. (2x)

3) Wie ooit het oude Biervliet ziet, waar Willem werd geboren.
Doet bij dit schone Haringlied zijn lof als kaker horen.
En dankbaar staar ik op het graf van hem die ons de haring gaf. (2x)

 

Naam Biervliet

De eerste vermelding van Biervliet duikt op in 984. Dan wordt het aangeduid als een nederzetting aan de Fluvium Berverna. Die naam duidt op een water dat bierachtig van kleur is. Het woord ‘bir’of ‘bier’ betekende in de Germaanse taal van die tijd modder of mest.

Eerste stad

De straat Oudestad begint bij de bocht gezien vanaf de Burgemeester Maarveldtstraat. De bocht markeert ook de grens tussen de oude stad en de hogere nieuwe.De straat Oudestad begint bij de bocht gezien vanaf de Burgemeester Maarveldtstraat. De bocht markeert ook de grens tussen de oude stad en de hogere nieuwe.Biervliet behoorde in de Middeleeuwen tot de belangrijkste plaatsen in Zeeland. Het kreeg al vóór 1183 stadsrechten. Biervliet telde in de 13e eeuw twee kerken. Dat waren die van Onze Lieve Vrouwe en van Sint Nicolaas. Ook herbergde de stad het Emmaüsklooster en een begijnhof. Bekend is dat Willem Beukelszoon is begraven in de Sint Nicoclaaskerk. Volgens overlevering heeft keizer Karel V een haring gegeten op zijn graf. Van die rustplaats is niets meer terug te zien, want beide godshuizen zijn verdwenen. Biervliet was zeer welvarend, vooral door de winning van zout en de handel daarin. Zout werd verkregen door moernering. Die bestond uit het afgraven en verbranden van laagveen, dat ruim voorhanden wasn. Het nadeel was dat het peil van het maaiveld daalde, waardoor de kans op dijkdoorbraken en overstromingen toenam.

Overstromingen

Uitwateringskanaal Nol Zeven ten oosten van de stadUitwateringskanaal Nol Zeven ten oosten van de stadIn 1375 liepen de polders ten zuiden en oosten van de stad onder. Door een storm in 1404 werd het water opnieuw opgezwiept en gingen ook polders verloren ten westen en noorden van de stad, waardoor Biervliet op een eiland kwam te liggen. Aan de oostzijde ontstond toen het zeegat De Braakman.
Deze overstromingen betekenden  de nekslag voor de nering van de stad met Vlaanderen. Alleen in zout werd nog gehandeld. De economische  betekende bovendien het einde van wat kan worden aangeduid als het eerste Biervliet. De stad verviel tot de omvang van een dorp met wat slechts wat lintbebouwing rond de Gentsestraat.

Tweede Biervliet

Markt BiervlietMarkt BiervlietDe ommekeer kwam vanaf 1572 toen de stad in handen kwam van de Watergeuzen. In 1604 werd er pal ten oosten van de vrijwel verdwenen oude stad een vijfhoekig bastion aangelegd rond de huidige Markt. De onder water gelopen polders werden vanaf 1619 één voor één weer herbedijkt. In 1688 werd het weer aan het vasteland verbonden door de bedijking van de Groote Zuiddiepepolder.
De in 1604 aangelegde versterkingen vormden het startpunt van het tweede Biervliet. Dat het verhoogd is aangelegd kun je merken wanneer je vanuit de straat Oudestad via de Burgemeester Maarleveldtstraat richting Markt loopt. Je loopt dan omhoog .

Voormalige rooms-katholieke kerk BiervlietVoormalige rooms-katholieke kerk Biervliet

Kerken

Het silhouet van het stadje wordt gedomineerd door de Hervormde kerk, de rooms-katholieke H. Maagd Maria Onbevlekt Ontvangen-kerk aan de Noordstraat 45 en molen De Harmonie aan de Molenstraat 9.

De in 1857 gebouwde katholieke kerk werd in 1925 uitgebreid met zijbeuken. Het bedehuis verrees ongeveer op de plek waar de Middeleeuwse Onze Lieve Vrouwekerk heeft gestaan. De van een flinke toren voorziene kerk is in 2015 onttrokken aan de eredienst. De katholieken trokken vervolgens in bij de protestanten. Daar zij om de week op zaterdag en zondag diensten beleggen behoeft er maar één keer te worden gestookt. Klik hier voor informatie over de parochie

Molen

De stenen molen De Harmonie is in 1842 gebouwd ter vervanging van een houten standerdmolen. Het windgemaal was vanaf de oprichting in handen van de familie Lijbaart. De laatste beroepsmolenaar, Pieter Lijbaart, beëindigde zijn maalbedrijf in december 1996. Vervolgens liet hij de molen nog veelvuldig draaien tot aan zijn dood in 2015.

De molen raakte vervolgens in verval, waardoor er in 2017 een draaiverbod werd opgelegd. Het wachten is op een forse restauratie. Zolang die niet is uitgevoerd staan de wieken van dit voor het stadsaanzicht zo belangrijke monument stil. Klik voor informatie over de molen

 

 

Gemeentehuis

Voormalig gemeentehuis uit 1806 in BiervlietVoormalig gemeentehuis uit 1806 in BiervlietHet gemeentehuis aan de Burgemeester van Maarleveldtstraat is in 1806 gebouwd. Aan de voorkant is een hardstenen bordes gebouwd, dat resteerde van het oude gemeentehuis. In 1909 verrees een aanbouw voor de brandweer en het cachot. Ondanks de verwoestingen tijdens de Tweede Wereldoorlog staan er nog flink wat oudere woonhuizen. Panden die in de 18e eeuw zijn gebouwd staan aan de Burgemeester Maarleveldtstraat 11, Kerkstraat 11 en Molenstraat 7. Het huis aan Markt 5 is mogelijk nog ouder.

 

Rechts van de kerkingang de voormalige Openbare Lagere SchoolRechts van de kerkingang de voormalige Openbare Lagere SchoolMaquette

Heel karakteristiek is de  rond 1850  gebouwde voormalige openbare school aan de Kerkstraat 4, die ook nog als bewaarschool heeft gediend. Gebouw Trefpunt aan Kerkstraat 2 herbergt een maquette van de bebouwde kom van Biervliet, in de schaal 1 : 300. Deze meet vier bij drie meter. Interactief aan deze attractie zijn de middeleeuwse omwalling van het eerste Biervliet, het 17e-eeuwse fort en middenstandswoningen van omstreeks 1940.

Rinus Willemsen

De maquette is in het jaar 2000 gemaakt door 24 vrijwilligers van de Stichting Behoud Monumenten Biervliet. Eén van de drijvende krachten hierachter was secretaris Rinus Willemsen, die ook bekendheid kreeg door zijn artikelen in de rubriek Streektaal van de Provinciale Zeeuwse Courant. Willemsen is bovendien de motor achter de Zeeuwse spreukenkalender. 

©Google Maps©Google MapsGemeente en inwoners

Tot de gemeente Biervliet behoorden de gehuchten Driewegen, Kapitale Dam en Nieuwlandse Molen. In 1840 telde de gemeente 1700 inwoners, terwijl er 2267 werden geteld in 1899. In 1980 woonden er 1763 mensen en in 2017 waren dat er 1550. Biervliet maakt sinds 1970 deel uit van de gemeente Terneuzen.©Google Maps©Google Maps

Dorpsraad

De plaatselijke belangen worden behartigd door de Dorpsraad Biervliet. Deze heeft een uitgebreide website met de rubrieken nieuws, agenda, toeristische informatie, wonen en werken. Laatstgenoemde rubriek bevat informatie over de bedrijven, ambulante handel en winkels van BiervlietBedrijventerrein aan Hoofdplaatseweg BiervlietBedrijventerrein aan Hoofdplaatseweg Biervliet

Verblijven, eten en drinken

Klik hier voor hotel, pension, campings en appartementen.
Klik hier voor horecaCafé Nieuwlandse MolenCafé Nieuwlandse Molen

Gehuchten van de voormalige gemeente Biervliet

Driewegen

Zoals de naam al doet vermoeden ligt dit gehucht rond een driesprong van wegen, in dit geval de Driewegenweg, de Hoofdplaatseweg en de Oudeweg. Zeeland kent nog twee plaatsen met deze naam, namelijk het dorp Driewegen op Zuid-Beveland en het gehucht met de bijnaam ‘het Naaikussen’, dat intussen is opgegaan in de bebouwing van Terneuzen. Driewegen bij Biervliet beschikt over een eigen website, die zich primair richt op de plaatselijke crossGezicht op Driewegen bij BiervlietGezicht op Driewegen bij Biervliet

Kapitale Dam

Dit gehucht ligt is genoemd naar de dam die in 1786 werd aangelegd om de Passageule te kunnen afsluiten. De Kapitale Dam was in 1831 tijdens de Belgische Opstand het toneel van een slag tussen Nederlandse troepen onder leiding van kapitein Ledel en militairen van de zuiderburen. Ledel wist die te winnen. Dat deed het tij in de strijd keren. Eerder zag het er donker uit, want de Belgen hadden Aardenburg Hulst, IJzendijke en Sluis al veroverd. Het zag er dus naar uit dat Zeeuws-Vlaanderen helemaal aan de Belgen zou toevallen. Door de overwinning van de Nederlanders bij de Kapitale Dam werd daar een streep door gehaald.

 

Nieuwland

Dit straatgehucht bestaat uit bebouwing aan de IJzendijkseweg en de Nieuwlandseweg. Het gehucht wordt ook wel beschouwd als het Sluisse deel van Driewegen. Immers behoort het laatste tot de gemeente Terneuzen.Bij NieuwlandBij Nieuwland

Nieuwlandse Molen

Dit gehucht ligt even ten zuiden van Driewegen. Het is genoemd naar de hier in 1797 gebouwde standerdmolen die is gesloopt in 1926. Aan de in 1920 op de plek van de molen gebouwde motormaalderij hangt het straatnaambord Nieuwlandse Molen. Het gehucht is bekend vanwege café Nieuwlandse Molen en het naastgelegen benzinestation aan de Hoofdplaatseweg.Hoek Markt en Burgemeester MaarveldtstraatHoek Markt en Burgemeester MaarveldtstraatOranjeraam BiervlietOranjeraam Biervliet

Zeelandraam BiervlietZeelandraam BiervlietDit gebouw diende tot aan de opheffing van de gemeente Biervliet als raadhuisDit gebouw diende tot aan de opheffing van de gemeente Biervliet als raadhuisBrandweerkazerne BiervlietBrandweerkazerne BiervlietBedrijvig BiervlietBedrijvig BiervlietBedrijvig Biervliet bisBedrijvig Biervliet bisWeidsheid ten oosten van BierbvlietWeidsheid ten oosten van BierbvlietMaalderijgebouw in Nieuwlandse MolenMaalderijgebouw in Nieuwlandse MolenPatattenland Nieuwlandse MolenPatattenland Nieuwlandse Molen