headerbanner

Molen Windlust en de Protestantse kerk domineren de skyline van HoekMolen Windlust en de Protestantse kerk domineren de skyline van HoekDe wieken van molen Windlust en de toren van de dorpskerk zijn de hoogste punten van Hoek. Stichting Dorpsbelangen prijst deze plaats op haar website aan als ’een dorp waarin het fijn is om in te wonen en in te leven’. De mooiste plaatselijke uitdrukking luidt: ,,’k komm’n van d’n Hoek en m’n moeder ît Lies”. Een gezegde dat ook mensen die geen Zeeuws spreken waarschijnlijk ook zonder ondertiteling kunnen begrijpen. De vraag is wel wat de uitdrukking betekent.

Het antwoord op deze vraag staat in het boekje ‘Oekse Praot’ van Jan Lauret, die veel publicaties over het westen van Zeeuws-Vlaanderen op zijn naam heeft staan. Volgens hem kregen kinderen wie het hemd van het lijf werd gevraagd van hun ouders het advies om de aangehaalde uitdrukking te gebruiken. In het ABN: ‘Ik kom van Hoek en mijn moeder heet Lies. Natuurlijk stond en staat het ook volwassen inwoners van het dorp geheel vrij om dit te antwoorden op vragen van nieuwsgierige aagjes.

Van de kar gevallen

Voormalig stadhuis AxelVoormalig stadhuis AxelDe uitdrukking waarin moeder Lies voorkomt is niet de enige die aan Hoek is verbonden. Zo hoor je in de regio ook zeggen: ,,D’n Hoek is van de karre gevallen’. De spreuk wordt gebezigd wanneer er op het dorp iets bijzonders gebeurt. Een negatieve uitleg is dat dat ze op Hoek niet goed meetellen.

De spreuk voert terug op een voorval uit de Franse Tijd, toen het niet was geoorloofd om de kerkklok te luiden. Dat gebod werd in 1798 overtreden en dat kwam Hoek duur te staan. De klok werd door Franse soldaten uit de toren gehaald en op transport gesteld naar Terneuzen. Dat gebeurde op een open kar en dat is natuurlijk vragen om problemen. En inderdaad, kort na vertrek viel de klok al op het wegdek. Toen ontstond het gezegde ,,De klokke van d’n Hoek is van de karre gevallen”. Omdat mensen de natuurlijke neiging hebben om iets kort en krachtig uit te drukken viel het eerste deel al snel van deze spreuk af. Volgens een andere versie is de klok door inwoners van Hoek het dorp uit gesmokkeld.

Hoe liep het af met de klok? Deze werd opgeslagen in het stadhuis van Axel en bleef daar 120 jaar liggen tot niemand er meer van wist. Hij kwam weer tevoorschijn toen in 1938 een nieuw stadhuis werd gebouwd. De klok kwam toen in de stadhuistoren te hangen en later in de torens van de Gereformeerde kerk en de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt in Axel. In het laatste gebouw is de klok nog steeds aanwezig. Wonderlijk genoeg heeft Hoek de klok nooit opgeëist, maar wat niet is kan alsnog komen. Klik hier voor geschiedenis klok.

 

Bakker

Bakkerij aan de Molendijk in HoekBakkerij aan de Molendijk in HoekOok het versje ,,Den bakker van den Oek, die ei vannacht geblaozen, de vellen van zijn broek, die angen voor de glaozen, as lekker peperkoek” wordt met het dorp in verband gebracht. Daar is echt wel wat op af te dingen, want het rijmpje was ook elders in Zeeland bekend, en niet alleen daar, maar ook buiten de provincie Zeeland. Meestal werden varianten gebezigd. De eerste zin kon dan luiden: ,,De bakker om de hoek”. Het liedje slaat op de bakker die op de hoorn blies wanneer zijn producten in de verkoop gingen. Een gebruik dat ook door beoefenaars van andere beroepen werd toegepast. Zo blies de molenaar van het Maltese dorp Mellieħa op de hoorn ten teken dat er gemalen kon worden.

Eerste dorp

Ten noorden van het huidige dorp Hoek lag het dorp Vremdijke, dat in 1601 verdronk na een dijkdoorbraak. Veel inwoners, onder wie predikant dominee Bolsius, zochten een veilig heenkomen in het zuidelijker gelegen Mauritsfort. Daar kwam in 1603 een pastorie, waarin ook kerk werd houden.

Tweede dorp

Monument voor oude klok Hoek Monument voor oude klok Hoek Van lieverlede ontstond er vervolgens steeds meer bebouwing op de dijken ten noorden van het fort. Dat resulteerde uiteindelijk in het ontstaan van Hoek. De naam van het dorp zou slaan op de ligging aan de kruising van Molendijk, Langestraat en Noordstraat (in de volksmond "Noorddiek"). Maar volgens een andere lezing is het een verwijzing naar de ligging op de hoek van het voormalige Eiland van Axel en Neuzen. Op de hoek van de Rozenlaan en de Molendijk staat aan de oever van de Voorste Kreek een herinnering aan het verdwenen dorp Vremdijke. Het is een sokkel waarop een klok is bevestigd. Dit monument kwam er op initiatief van de Stichting Evenementen Hoek en is onthuld op 26 april 1985 door Piet de Jong, toen de oudste inwoner van het dorp en bekend onder de naam ‘Piejoje’. Het monument is overigens in de eerste plaats een verwijzing naar de val van de klok in 1798. De plaat op de sokkel vermeldt dan ook de tekst die ook in de klok staat: ,,Maria heet ick en sal bevriën de armen sondaeren t’allen tieën. Ghegoten in ’t jaor O H 1503 – 26 – 85’. Daaronder wordt dan nog vermeld dat de klok in 1798 van Hoek verdween.

Winkels

Slagerij in HoekSlagerij in HoekDe plaatselijke supermarkt is gevestigd aan de Markt in het hartje van Hoek. Bakker Dees vind je om de hoek aan de Molendijk 8.  Op nummer 1 is fietsenwinkel De Boer gevestigd.  Aan de Langestraat 45 kun je langs bij een ambachtelijke slagerVilla Vera aan de Langestraat 14a is een cadeauwinkel, waar je ook postzaken kunt afhandelen. De inwoners kunnen dus voor hun boodschappen goed terecht in het eigen dorp.

Onderwijs en zorg

Huisartsenpost HoekHuisartsenpost HoekHoek herbergt een christelijke basisschool  en een openbare.  Inwoners kunnen als ze ouder worden op het eigen dorp blijven wonen. De instelling Zorgzaam exploiteert hier namelijk het complex Vremdieke, dat uit 60 appartementen bestaat. Klik hier voor meer informatie.  Het dorp beschikt verder over een eigen huisartsenpost. Klik hier voor website. Hoek is met het openbaar vervoer bereikbaar. Er is een bushalte voor de lijn Terneuzen-Oostburg v.v. waaraan ook de ziekenhuizen liggen in die beide plaatsen.

Dominee Arie van der Maas bij de kerk waarvan alleen een deel van de toren en van de torenwand resteerdeDominee Arie van der Maas bij de kerk waarvan alleen een deel van de toren en van de torenwand resteerdeKerk

In 1608 werd op de kruising een nieuwe kerk gebouwd. Daaraan werd in 1900 een toren toegevoegd, terwijl het schip in 1905 werd vernieuwd. Het was een sfeervol gebouw, mede door de aanwezigheid van de preekstoel uit 1714, twee gebrandschilderde ramen (met respectievelijk voorstellingen over de Heilige Doop en het Heilig Avondmaal) en het fraaie orgel op de zolder aan de achterzijde.

De kerk werd op Nieuwjaarsdag 2015 in de as gelegd. De vlammen sloegen midden op de dag plotseling uit het gebouw. Bij de komst van de brandweer was het vuur al zo hevig dat er geen redden meer aan was. Binnen twee uur brandde het gebouw volledig uit.

Hoewel het niet is bewezen is de brand waarschijnlijk ontstaan door vuurwerk. Getuigen verklaren dat er een wensballon, ook wel Thaise lampion genoemd, op de kerk terecht kwam. Mensen die dat zagen waren ongerust over mogelijke gevolgen, maar toen het vuur doofde trokken ze huiswaarts. Mogelijk is pvc van een ventilatiekoker gaan smeulen en is zo heel geleidelijk de brand ontstaan.

Protestantse Kerk Hoek tijdens herbouw/nieuwbouwProtestantse Kerk Hoek tijdens herbouw/nieuwbouwBijbel

Feestelijke opening nieuwe kerkFeestelijke opening nieuwe kerk

Hoe het ook is gebeurd, het vuur was zo intens dat er van het meubilair niets overbleef. Zo was er bijvoorbeeld van het kerkorgel niets herkenbaars overgebleven. Het enige dat vrijwel onbeschadigd uit de puinhopen kwam was de Bijbel, die op de avondmaalstafel lag. Dat zagen de kerkleden als een bemoedigend teken. De Bijbel werd na herstel van brandschade opengelegd bij Jesaja 43. In het tweede vers van dat hoofdstuk staat: ,,Moet je door het water gaan – ik ben bij je; of door rivieren – je wordt niet meegesleurd. Moet je door het vuur gaan – het zal je niet verteren, de vlammen zullen je niet verschroeien.” De torenhaan, die tijdens de brand naar beneden viel, is geheel hersteld en staat weer bovenop de toren.De nieuwe kerk met de exact nagemaakte gebrandschilderde ramenDe nieuwe kerk met de exact nagemaakte gebrandschilderde ramen

Toren

Van de kerk bleef allen het onderstuk van de toren gespaard. Dat deel is geïntegreerd in de toren van de nieuwe kerk die december 2016 in gebruik is genomen. Dat het zo snel is gegaan kwam vooral doordat de kerk goed was verzekerd. Het gebouw is volledig energieneutraal door zonnepanelen en een warmtepomp.Klik hier voor website kerkelijke gemeente

 

HCR De Molenhoek op de Markt in HoekHCR De Molenhoek op de Markt in HoekMarkt

De kerk staat vlak bij de Markt in het hartje van het dorp. De Markt is niet monumentaal maar heeft toch sfeer. Dat komt vooral door de prachtige voorgevel van hotel-café-restaurant de Molenhoek aan de noordzijde. Het terras is een prima pleisterplek, bijvoorbeeld voor fietstoeristen die hier op verhaal kunnen komen. Het pand is in 1920 gebouwd als Hotel ’s Lands Welvaren.

 

 

Monumenten

Langestraat 17 in HoekLangestraat 17 in HoekNa afbraak van de Rabobank op de hoek van de Langestraat en de Markt is vanaf die plek stellingmolen Windlust veel beter zichtbaar geworden. Deze vormt nu een markant ensemble met de kerk. De wiekendrager is in 1856-1857 gebouwd als opvolger van een standerdmolen. Vlakbij Windlust stond vroeger een tweede stellingmolen, die in 1921 is gesloopt. Klik hier voor meer bijzonderheden

Hoek is overigens tamelijk arm aan monumentale gebouwen. Een mooi pand is het woonhuis aan de Langestraat 17. Boerderij ‘Weinig Rust’ aan Binnendijk 5 is een rijksmonument. Het zaalkerkje van de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt aan de Tramstraat 2 is gebouwd rond 1890. Klik hier voor website kerkgemeenteAan de Dr. Leenhoutsstraat 45 staat een woonhuis dat eerder onderdak bood aan de Gereformeerde kerk (synodaal).

Toegangslaan naar boerderij Weinig Rust in HoekToegangslaan naar boerderij Weinig Rust in Hoek

Voormalige Gereformeerde Kerk HoekVoormalige Gereformeerde Kerk Hoek

Kerkelijke samenwerking

 Voormalige rooms-katholieke kerk Hoek Voormalige rooms-katholieke kerk HoekHoek was vroeger in overgrote meerderheid protestants. Door de komst van grote bedrijven in de regio, waaronder Dow Chemical in Terneuzen, vestigden zich na de Tweede Wereldoorlog rooms-katholieken in het dorp. Voor hen werd in 1967 aan de Irisstraat de Heilige Kruiskerk gebouwd. De parochie bleef klein en viel zodoende onder die van de Triniteitskerk in Terneuzen en later van de regionale Elisabeth-parochie. Teruggang van het aantal leden/bezoekers leidde tot sluiting van het kerkje per 1 januari 2012.

Christenen in Hoek kijken graag over kerkgrenzen heen. Zo komt het dat katholieken meedoen aan vieringen in de dorpskerk, die behoort tot de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Die gemeente werkt trouwens weer nauw samen met de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt. Leden van alle soorten kerken en niet-kerkelijke inwoners vieren op Kerstnacht met elkaar de geboorte van Christus.

Logies – eten en drinken

Je kunt zowel slapen als eten in café-restaurant De Molenhoek aan de Noordstraat 7. Klik hier voor website  In de dorpskom kun je verder tafelen bij Eeterij BieOns aan de Berhardstraat 1a. Klik hier voor websiteMinicamping ’t Sluisje is gelegen in de Lovenpoder bij het gehucht Paradijs. Bij het recreatiebedrijf Marina Beach aan de oever van de Braakman zijn vakantiebungalows te huur en je kunt hier ook kamperen. Klik hier voor informatie.

Eten en drinken: Op het park zijn een restaurant, een pizzeria, terrassen, een bar, een ijssalon en een snackbar aanwezig. Klik hier voor meer informatie

Vlasoogst langs de Binnendijk in HoekVlasoogst langs de Binnendijk in HoekNatuur

De bossen van Braakman-Noord, gezien over de kreek vanuit het ParadijsDe bossen van Braakman-Noord, gezien over de kreek vanuit het Paradijs

Op het grondgebied van Hoek ligt de Braakmankreek, een restant van de voormalige zeearm die tot de afdamming in 1952 Zeeuws-Vlaanderen vrijwel in tweeën deelde. Ten westen van dit water liggen de Braakmanbossen Noord. Hier mag je ook buiten de wandelpaden door de natuur struinen. Klik hier voor activiteiten in Braakmanhoeve

Op het grondgebied van de voormalige gemeente Philippine liggen de Braakmanbossen Zuid. Klik hier voor meer informatie.  De Braakmanbossen maken in totaal een oppervlak uit van 500 hectare.

Ook natuur, vogelrijkdom aan de BinnendijkOok natuur, vogelrijkdom aan de BinnendijkEvenementen/sport

Hoek kent een aantal jaarlijks terugkerende evenementen. De Stichting d'Oekse Feesten organiseert naast de Sinterklaas-intocht en Koningsdag ook de driedaagse Hoekse Feesten (met kermis) in het eerste weekend van juni. Het dorpshuis De Hoekse Rakkers presenteert jaarlijks het festival Denoek Rock (rond oktober) en in november het metal- en hardcorefestival Metal-Core, dat in 2009 zijn tienjarig jubileum vierde.

De plaatselijke voetbalvereniging draagt de naam van het dorp en is de bekendste van Zeeland. HSV Hoek speelt in de hoogste regionen van het zaterdagvoetbal. Klik hier voor website

Beroemde inwoner

De naam van Christiaan Meeuwse werd vroeger op alle zeeën genoemd. Hij was van 1803 tot 1838 dominee in de kerk, nadat hij eerder zijn brood verdiende als zeeman en visser. Als predikant schreef hij veel boeken. Het bekendste was het in 1821 verschenen Handboek voor Zeevarenden. Koning Willem I bepaalde bij Koninklijk Besluit dat er op oorlogsschepen per honderd manschappen een exemplaar van voorhanden moest zijn voor godsdienstig gebruik. Meeuse is in Hoek begraven. Op zijn grafsteen stond: ,,Lijkgesteende van ds. Chr. Meeuse, geb. te Vere 16 febr. 1764, overl. Te Hoek, 1 sept. 1838.”

© Google Maps© Google MapsGemeente en inwoners

©Google Maps©Google MapsHoek was een zelfstandige gemeente tot 1970. Daaraan herinnert nog het voormalige raadhuis aan de Molendijk 5. Sinds genoemd jaar maakt het dorp onderdeel uit van de gemeente Terneuzen. Het telde 3139 inwoners per 1 januari 2019. Acht jaar later waren dat er 2930. De inwoners van het dorp noemen zich ‘Hoekenezen’.

Tot het grondgebied van de voormalige gemeente Hoek behoorden de gehuchten Boerengat, Den Abeele, Hasjesstraat, De Knol, Mauritsfort, Wulpenbek en Paradijs. Deze worden hieronder beschreven.

©Google Maps©Google MapsDen Abeele

Dit verdwenen gehucht lag ten zuidwesten van Paradijs.

Van Boerengat bleef weinig overVan Boerengat bleef weinig overBoerengat

Deze buurt ten westen van Terneuzen moest in de jaren negentig vrijwel geheel wijken omdat het gevaarlijk lag ten opzichte van de fabrieken van Dow Chemical. De naam is een verbastering van ‘het gat van Boeije’. Dat was een vluchthaven aan de Westerschelde, Schippers konden daar met hun vaartuigen binnenlopen bij ruw weer.HasjesstraatHasjesstraat

Hasjesstraat

Dit gehucht ligt ten zuidwesten van Hoek in de Koudepolder. Je zult er vergeefs zoeken naar plaatsnaambordjes. De gemeente Terneuzen hangt die niet meer op omdat ze keer op keer worden gestolen. Hoewel de herkomst van de naam van het gehucht onbekend is ligt de associatie met hasj voor de hand. In de Provinciale Zeeuwse Courant sprak Jaap de Zeeuw van de Heemkundige Kring Terneuzen het vermoeden uit dat de borden populair zijn onder studenten. Hardnekkige bordendiefstal doet zich overigens niet alleen hier voor, maar ook in het gehucht Boerengat bij Groede. Sinds de aanleg van de N61 is Hasjesstraat in tweeën geknipt.

De Knol

Dit gehucht ligt tussen de Rijksweg Terneuzen- Sas van Gent en de Westerscheldetunnelweg. Het bestaat uit een doorgaande weg en een doodlopende weg de beide de naam Knol dragen.

Mauritsfort

Dit gehucht is genoemd naar het in 1588 door Prins Maurits aangelegde fort dat in 1682 zware schade opliep na een watersnood en vervolgens voor een deel is geslecht. In het tweede kwart van de negentiende eeuw telde de buurtschap volgens A. J. van der Aa in diens Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden 29 huizen, bewoond door 34 gezinnen, uitmakend een bevolking van 150 zielen. Nog altijd heeft de kern van het gehucht een fort-achtig aanzien.MauritsfortMauritsfort

Paradijs

Paradijs in de LovenpolderParadijs in de LovenpolderHet gehucht Paradijs (ín de streektaal: ‘Perdies) in Zeeuws-Vlaanderen wordt gevormd door enige bebouwing rond de Lovenweg ten westen van Boerengat en behoort tot de gemeente Terneuzen. Het raakt in noordelijke richting bijna aan de DOW-fabrieken, waarvoor huizen werden opgeofferd.

De buurtschap werd in het seizoen 2004-2005 op de kaart gezet door de makers van het televisieprogramma Man bijt hond. In elke aflevering werd toen een plaats aangedaan op het traject tussen het Groningse gehucht Tranendal in de provincie Groningen en Paradijs. De naam Paradijs ontstond omdat hier eens een echtpaar woonde waarvan de man Adam en de vrouw Eva heette. De hier geboren dominee Wim Jansen schrijft in zijn boek Vlammend Paradijs (2013) onder meer over zijn jeugdjaren in deze omgeving.

Wulpenbek

Dit gehucht ligt ten oosten van Hoek, vlakbij het Kanaal Gent-Terneuzen. Het bestaat uit Wulpenbek, Grootteweg en de Hoekseweg (N682). Het is genoemd naar het eiland Wulpen dat was gelegen voor de kust tussen Nieuwvliet en Groede in het westen van Zeeuws Vlaanderen. Het werd geteisterd door plunderingen en watervloeden. In 1593 verdween het laatste restant definitief in de golven.  Nog een foto van het weids gelegen HasjesstraatNog een foto van het weids gelegen HasjesstraatGezicht op Hoek vanaf de BinnendijkGezicht op Hoek vanaf de Binnendijkhoek boerderij binnendijkhoek boerderij binnendijkWoningen aan Ds. Rraamshof in HoekWoningen aan Ds. Rraamshof in HoekGezicht op buitengebied ten westen van Hoek vanaf Ds. RaamshofGezicht op buitengebied ten westen van Hoek vanaf Ds. Raamshof

De kerk voor de brandDe kerk voor de brandGezicht vanuit bovenzaal nieuwe kerkGezicht vanuit bovenzaal nieuwe kerkHal nieuwe kerk HoekHal nieuwe kerk HoekKerkzaal HoekKerkzaal HoekTechniek in de modernste kerk van ZeelandTechniek in de modernste kerk van Zeeland

Sint Hubrechtstraat HoekSint Hubrechtstraat HoekVoormalig kerkje Gereformeerde Gemeente in Nederland aan Oud Vlissingen in HoekVoormalig kerkje Gereformeerde Gemeente in Nederland aan Oud Vlissingen in Hoek

Oud Vlissingen in HoekOud Vlissingen in HoekBedehuis Gereformeerde Kerk vrijgemaakt aan de TramstraatBedehuis Gereformeerde Kerk vrijgemaakt aan de TramstraatWillemstraat HoekWillemstraat HoekOverweg bij Goeseweg  en Binnendijk in HoekOverweg bij Goeseweg en Binnendijk in HoekWesterscheldetunnelweg (N62) ten oosten van het dorpWesterscheldetunnelweg (N62) ten oosten van het dorp

 

KLIK HIER OM EEN REACTIE OP DIT ARTIKEL TE PLAATSEN