headerbanner

Havenstraat HoofdplaatHavenstraat Hoofdplaat

Hoofdplaat staat model voor krimp. De bevolking van het dorp is in bijna twee eeuwen vrijwel gehalveerd. Hoofdplaat staat ook model voor rust. Mede daardoor is in het door natuurgebieden omgeven dorp sinds het einde van de 20e eeuw de recreatie belangrijker geworden. Dus herbergt Hoofdplaat nu een park met vakantiebungalows, een hotel en een voormalig klooster dat vakantieappartementen bevat en tevens bed- en breakfast biedt.

Hoofdplaat was tot 1 april 1970 een zelfstandige gemeente, met een bevolking die voor ruim tachtig procent rooms-katholiek was. Veel boeren behoorden tot de protestantse minderheid en stonden ingeschreven in de registers van de Nederlandse Hervormde Kerk. De arbeiders waren in meerderheid rooms-katholiek. De ontvolking van het dorp had vanaf de jaren vijftig van de 20e eeuw voor een deel te maken met het wegvallen van werkgelegenheid in de agrarische sector.

Fietstocht rond voormalige gemeente Hoofdplaat

P. G. Bins noemde Hoofdplaat in zijn in 1972 verschenen Prisma Toeristengids Zeeland-Brabant-Limburg ‘een echte inpolderingsplaats, zonder kraak of smaak’. Die kwalificatie had ik niet in gedachten, ook niet op Pasen 2015 toen ik Hoofdplaat weer eens bezocht en het dorp lag te baden in de uitbundige aprilzon. Wat is het hier mooi.

Het begint al zodra je, komend uit de richting Breskens, de dijk affietst en bij het Voorland ter hoogte van Nummer Eén verder gaat langs de Westerschelde. Daar zie je op de Hooge Platen vrijwel steevast hele troepen zeehonden. Op paaszondag 2015 lagen ze in groepjes te bakken in het zonlicht. Terwijl het in ‘booming’ Breskens druk was van de toeristen, die daar Vergezicht vanaf spuisluis bij Nummer Eén Vergezicht vanaf spuisluis bij Nummer Eén tegenwoordig vrijwel het jaar rond zijn te vinden, was het hier rustig. Wel uitkijken voor tegemoetkomend fietsverkeer. Intussen geniet je van de vergezichten over de Schelde richting Zuid-Beveland en als je omkijkt richting Walcheren.

Halverwege het pad richting Hoofdplaat kun je de dijk op om even een blik te slaan op het gehucht Hoogendijk, dat vrijwel geheel bestaat uit witgeschilderde woningen. Ga je weer terug naar de Westerscheldekant dan heb je een kilometer verderop een fraai uitzicht over Hoofdplaat, met de rooms katholieke kerk, de hervormde kerk en het gewezen gemeentehuis als voornaamste beeldbepalende elementen.

Beneden bij de Spuikom valt het oog eerst op de monumenten waarop de namen staan vermeld van de inwoners van Hoofdplaat die omkwamen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Wie zin heeft om het dorp en de nabije omgeving wandelend in ogenschouw te nemen doet er goed aan om hier te beginnen aan het ’t Ommetje. Dit is in 2007 uitgeroepen tot het mooiste ommetje van Zeeland. Klik hier voor wandeling

Antoniushoeve in HoofdplaatAntoniushoeve in HoofdplaatFietsers kunnen hier benedendijks de weg Dijkeputten volgen. Na een kleine kilometer passeer je aan de zuidzijde het natuurgebied Plaskreek. Daar is het stil genieten van alles wat groeit en bloeit. Voor je rechtsaf buigt langs de dijk passeer je een van de 24 verkeersposten van de walraderketen, die dient ter begeleiding van de scheepvaart op de Westerschelde.

Je rijdt nu helemaal rond de punt van De Plaskreek en komt dan terecht op de Oostlangeweg, welke je na een kilometer fietsen terugvoert in het dorp. Deze biedt ongerepte vergezichten over het weidse polderland van het o zo groene westen van Zeeuws-Vlaanderen. Even voor de dorpskom passeer je eerst aan de rechterzijde het Turpbos. Dit mooie groene stuk buitengebied maakt deel uit van het genoemde ‘ommetje’. Even verderop pronkt rechts de monumentale Antoniushoeve. Deze staat vrijwel tegenover het voormalige Franciscaner nonnenklooster, dat is ingericht tot B & B. Wie dorst heeft kan vervolgens neerzijgen op een terras. Op een bakkerij na heeft Hoofdplaat geen winkels meer maar het dorp herbergt wel een hotel-café-restaurant en een café.

Beeldbepalende elementen

Voormalig gemeentehuis HoofdplaatVoormalig gemeentehuis Hoofdplaat

Dan even wat bijzondere punten uit het dorp. Aan de Schoolstraat is het kapelletje Onze Lieve Vrouw van de Zaterdag een aanrader. Het is opgericht uit dankbaarheid omdat Hoofdplaat gespaard bleef bij de Ramp in de nacht van vrijdag 1 op zaterdag 2 februari 1953.

Vermeldenswaard is ook het raadhuis aan de Dorpsstraat. Het is gebouwd in 1913 en heeft elementen die doen denken aan de jugendstil. Daarnaast staat de voormalige Nederlandse Hervormde Kerk. Deze is in 1783/85 gebouwd in Lodewijk XVI-stijl. Nadat het bedehuis werd onttrokken aan de 

De kerken zijn gesloten, maar bidden kun je dagelijks in de OLV-kapel aan de Schoolstraat.De kerken zijn gesloten, maar bidden kun je dagelijks in de OLV-kapel aan de Schoolstraat.

eredienst zijn er in 2007/8 drie appartementen in gebouwd.

In de uit 1860/61 stammende rooms-katholieke Eligiuskerk is juni 2012 de laatste viering gehouden. Vervolgens is de inventaris geheel verdwenen. Na de sluiting van de kerk worden er, in de regel twee keer per maand, vieringen gehouden in het dorpshuis aan de Schoolstraat.

 

Een bijzondere kapel staat aan de Schoolstraat. Deze is gewijd aan Onze Lieve Vrouwe van de Zaterdag. De naamgeving herinnert aan het feit dat Hoofdplaat werd gespaard tijdens de Rampvan 1953.

Aan de Zuidlangeweg 2 staat de romp van de uit 1850 daterende korenmolen De Hoop. Klik hier voor meer informatie

Aan de Oostlangeweg stond de oudste korenmolen van Hoofdplaat, waarvan de laatste resten in 1946 zijn gesloopt. Klik hier voor informatie

Vervolg rondrit voormalige gemeente Hoofdplaat

Wie al dan niet na terrasbezoek het rondje Hoofdplaat wil voortzetten trekt naar de Westlangeweg en fietst dan in de richting Nummer Eén. Aan de rechterzijde ligt het vakantiepark Village Scaldia. Opvallend zijn de bont geschilderde recreatiewoningen op het terrein. Tussen Village Scaldia en Nummer Een ligt het natuurgebied Inlaag Hoofdplaat. Wie geluk heeft doet hier een bijzondere vogelwaarneming. Zelfs de uiterst zeldzaam geworden grutto wordt hier gezien.

Aan het eind van de Westlangeweg bereik je Nummer Eén. De naam verwijst naar de bedijking van Hoofdplaat in 1777. Het in te dijken gebied was ingedeeld in tien percelen. In het eerste deel was ook een uitwateringssluis geprojecteerd.

Na een blik op het gehucht te hebben geslagen rijden fietsers het wegje op dat aan de oostkant van de brug loopt; de 2e Molenstraat. Dan bereik je na circa 400 meter het dorpje Slijkplaat dat op de kaart is gezet door het befaamde restaurant De Kromme WatergangGezicht op Nummer EénGezicht op Nummer Eén

Gedicht over molen SasputGedicht over molen SasputIn Slijkplaat woonden vroeger vrijwel uitsluitend katholieke arbeiders. Zij konden in het eigen dorp ter kerke in de Onze Lieve Vrouw Sterre der Zee die in 1959 in gebruik werd genomen en in 2002 aan de eredienst is onttrokken.

Na door Slijkplaat te zijn gekronkeld sla je rechtsaf de Westelijke Dwarsweg op en vervolgens sla je na 200 meter linksaf. Dan ben je in Sasput; de laatste kleine kern van de voormalige gemeente Hoofdplaat. Bezienswaardig is hier het model van de korenmolen die in 1944 ernstig beschadigd raakte tijdens de Slag om de Schelde en vervolgens werd afgebroken. Het model werd in 1979 gemaakt door molenaar Piet Luteijn. Hij zette na afbraak van de windmolen het werk voort op de motormaalderij. Deze kleurrijke figuur overleed in 2010 op 101-jarige leeftijd.  Klik hier voor B en B Sasput 

Hoofdplaat was een zelfstandige gemeente tot 1 april 1970. Op die datum ging het dorp deel uitmaken van de gemeente Oostburg. Sinds 1 januari 2003 valt Hoofdplaat onder de gemeente Sluis.

*Woonden er op 1 januari 2014 nog 771 mensen, rond 1840 waren dat er ’ruim 1300’ (bron Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden, A. J. van der Aa, deel 5, 1844). Geschiedenis Hoofdplaat. Klik hier voor wat de dorpsraad meldt over de geschiedenis

Kaart voormalige gemeente HoofdplaatKaart voormalige gemeente Hoofdplaat

Gezicht op HoofdplaatGezicht op Hoofdplaat

Plaskreek HoofdplaatPlaskreek Hoofdplaat

Plaskreek HoofdplaatPlaskreek Hoofdplaat

Hoofdplaat TurpbosHoofdplaat Turpbos

Kersenlaan HoofdplaatKersenlaan HoofdplaatHoofdplaat Village ScaldiaHoofdplaat Village Scaldia

Molenromp HoofdplaatMolenromp Hoofdplaat

Leugenkot op dijk Hoofdplaat Leugenkot op dijk Hoofdplaat

Hoofdplaat voormalige Nederlandse Hervormde KerkHoofdplaat voormalige Nederlandse Hervormde Kerk

Voormalige rooms-katholieke kerk HoofdplaatVoormalige rooms-katholieke kerk Hoofdplaat

Gezicht op HoogewegGezicht op HoogewegSlijkplaatSlijkplaat

Model molen SasputModel molen Sasput