headerbanner

 

Akkerweg CadzandAkkerweg Cadzand

Cadzand heeft twee gezichten. Het bekendste is dat van Cadzand Bad, want dat is een trekpleister voor liefhebbers van strandvermaak. Het andere is van Cadzand-Dorp, een dromerig plaatsje, met mooie restanten uit het verleden. Daaromheen het buitengebied waar het vooral in de lente oogstrelend mooi kan zijn. Dan is dit landje van knotwilgen een paradijs van fluitenkruid, dat om voorrang strijdt met de al even witte bloesems van de meidoorns. Hieronder de beschrijving van Cadzand, gezien vanaf het fietszadel en lopend.

Bij de ingang van het KnokkertbosBij de ingang van het Knokkertbos

Omdat de kust elders al genoeg aandacht krijgt, begint de redactie van Staatspareltjes liever bij het andere eind van de voormalige gemeente, namelijk het buitengebied van Cadzand. Daar kom je wanneer je vanuit de richting Breskens, net Nieuwvliet bent gepasseerd. Aan je rechterhand het Cadzandse deel van de Akkerweg, die aan de andere kant van de N675 doorloopt tot het gehucht Akkerput, even ten noorden van Zuidzande. Via de niet geasfalteerde Akkerweg kom je in de richting Cadzand uit op de schilderachtige Knokkertweg. Vooral fietsers doen dat. Automobilisten slaan direct vanaf de N675 deze weg in. Na enkele honderden meters bereik je dan aan je linkerhand Natuurgebied De Knokkert. Bij de ingang staat een bord met de tekst ‘Welkom in het Bos van Erasmus en De Knokkert. De eerste naam herinnert niet aan sporen van de beroemde gelijknamige wijsgeer, maar aan David Erasmus. Hij bewoonde vroeger de boerenwoning waaraan het bos grenst.

Lentevreugde in het KnokkertbosLentevreugde in het KnokkertbosBloemen

Door het bos slingert een 1,5 kilometer lange bewegwijzerde wandeling. Dit stukje natuur behoort tot het beste dat het westen van Zeeuws-Vlaanderen heeft te bieden voor de liefhebber van natuur en cultuur. Hoewel je slechts luttele kilometers verwijderd bent van Cadzand-Bad, blijf je hier verstoken van het massavertier. Hier ligt het gras op weiden en paden in het voorjaar bezaaid met bloemen. Overal klink het vogelgezang. Door de openingen in het niet al te grote bos kijk je over de knotwilgenhagen uit op de kreek die het natuurgebied aan de westkant begrenst. In de verte wenkt de molen van Cadzand.

Beleven

Op diverse plekken staan ‘Beleef het Knokkert-pad’-borden. Daarop staan teksten die bedoeld zijn om kinderen te stimuleren de omgeving te beleven. Op één wordt gevraagd een minuut stil te zijn en dan de geluiden van de natuur tot je te nemen. Last van menselijk rumoer zul je niet zo snel hebben, want het kan hier ook op mooie dagen best zo zijn dat je er in je eentje rondwandelt. Eenmaal het bos uit in de richting Cadzand passeer je aan je linkerhand Hoeve De Bruyne, een uit 1861 stammende boerderij in de stijl van de regio. Nog een eindje de Knokkertweg volgen en je passeert aan je rechterhand de Kapelweg. Hier staat een gedenksteen voor het feit dat de Sint-Janspolder, waar je je hier bevindt, al is bedijkt in 1534. En dan is het nog niet de oudste in dit gebied.

Hoeve De BruyneHoeve De Bruyne

Hekpalen van een boer van stand

Strijdersdijk CadzandStrijdersdijk Cadzand

Aan het eind van de Knokkertweg stuit je op de 

Strijdersdijk. Rechtsaf gaat het naar de Verdronken Zwarte Polder in Nieuwvliet. Sla je linksaf richting Cadzand, dan passeer je aan de rechterkant enkele witgeschilderde in de dijk gehurkte woninkjes die vroeger onderdak boden aan landarbeiders. Aan het eind kom je uit op de Vierhonderdpolderdijk, genoemd naar de in 1399 bedijkte Vierhonderdpolder. Sla je rechtsaf dan passeer je Camping Wulpen enBeer HoeveBeer Hoeve bereik je al snel het dorp. Sla je echter linksaf dan stuit je op de Beer Hoeve (minicamping De Beeröstie). Hier staan 18e eeuwse hekpalen die je met recht uniek kunt noemen. Je moet op enige afstand staan op de daarop aangebrachte woorden kunnen lezen want die springen over van de rechter- naar de linkerpaal. Daarop staat de volgende tekst:

BEER HOEVE
Landsbouw is mijn luste
Rust na Onrust
VierhonderdpolderdijkVierhonderdpolderdijkIannis Butin. Iohanna Herny. Anno 1788.
Die van mij spreekt en van de mijne,
die gaat nae huis en bezie de zijne
en vind hij die zonder gebreken,
dan mag hij van mij en van de mijne spreken

De boer die deze liet aanbrengen zou zich zo hebben willen verweren tegen kritiek op zijn leefwijze. Klik hier voor geschiedenis boerderij

De Vierhonderdpolder-dijk volgend passeer je links Groepsaccom-modatie Cadzandië, dat eerder diende als asielzoekerscentrum en oorspronkelijk werd gebouwd als vormingscentrum van de toenmalige Nederlandse Hervormde Kerk.

Vlaamse keet bij VijverhoeveVlaamse keet bij VijverhoeveVlaamse keet

Sla aan het eind van de dijk rechtsaf en je komt weer uit op de Provincialeweg N675. Dan zie vrijwel onmiddellijk aan je rechterhand op nr. 1 de Vijverhoeve, met Zeeuwse schuur. Het huis draagt het jaartal 1877. Het historisch belangrijkste deel is echter het uit 1700 daterende gebouwtje op het perceel. Dit is het enige resterende voorbeeld van een ‘Vlaamse Keet’. Dat waren eenkamerwoningen waarin tot in de 19e eeuw seizoenarbeiders van over de grens woonden. De boerderij draagt de naam Vijverhoeve, omdat deze vroeger was omgracht.

Oudelandse PolderOudelandse PolderZeer oud

Sla de eerst volgende weg rechtsaf en je komt terecht op Platteweg richting Retranchement. Volg deze tot je bij een viersprong komt. Sla daar rechtsaf de Herenweg in en blijf deze volgen langs de grote boomrijke hoeve die je aan je linkerhand passeert. Vervolgens sla je niet rechtsaf het vervolg van de Herenweg in, maar rij je rechtdoor. Je bent nu op de Bosweg. Bij camping De Essenhoeve zie je een bord met informatie over de Oudelandse Polder, waarin je je nu bevindt. Deze is ingepolderd tussen de 12e en 14e eeuw. Daarmee behoort deze polder tot de oudste bedijkingen van Europa.

Zicht op Retranchement vanaf de CadzandsewegZicht op Retranchement vanaf de CadzandsewegNaar Het Zwin

ZwinZwinAan het eind van de Bosweg gaat de route een stukje over het grondgebied van Retranchement. Je slaat linksaf de Molenweg in de richting van dat dorp. Dat kun je met een bezoek vereren, (zie: Retranchement ) maar wil je de route vervolgen dan sla je vanaf de Molenweg rechtsaf de Cadzandseweg in. Die biedt aan je linkerhand uitzicht op door de mens gemaakte natuur. Je slaat linksaf de Stelledijk op. Daarna linksaf de Wachtsluis op. Bij camping De Wachtsluis ga je linksaf het bruggetje over dat het Uitwateringskanaal overspant. Eenmaal de brug over steek je de Zwinweg recht over en ga je de Duinweg op richting Het Zwin. Die weg brengt je in stijgende lijn richting zee. Aan je linkerhand heb je bij zonnig weer fabelachtige uitzichten over Het Zwin. Dit internationale natuurgebied, waar de grens met België dwars doorheen loopt, is een slufter. In zo ’n landschap kan de zee bij vloed zo het land binnendringen. Bij het panoramapunt aan je linkerhand staat grenspaal 869, de meest westelijke van het land.

Uitwateringskanaal Cadzand HavenUitwateringskanaal Cadzand HavenCadzand Bad

Je volgt nu het fietspad over de hoge duinen, dat in noordelijke richting loopt en bent na amper een kilometer aan de rand van Cadzand Bad. De eerste hotels aan je rechterhand staan in het rond 1900 ontstane gehucht Cadzand Haven. Dat ligt aan weerszijden van het Uitwateringskanaal. Het kleine Cadzand Haven is optisch volledig ondergesneeuwd door Cadzand Bad, dat is uitgegroeid tot een volwassen badplaats. De verwende cultuurtoerist zal dit Cadzand Bad wellicht mijden of er zelfs van gruwen. Je kunt ook nuchter redeneren dat de liefhebbers van strandvakanties in eigen land ook aan hun trekken moeten kunnen komen. Nou dat kunnen ze dus prima in Cadzand Bad. En objectief gezien moet je vaststellen dat er badplaatsen zijn, waar het een stuk lelijker is, zoals Zandvoort. In Cadzand Bad zijn de meeste grote hotels in een redelijke stijl neergezet, sommige duidelijk onder architectuur die wat mocht kosten. Je kunt hier flaneren langs het strand of over de Boulevard De Wielingen of een terrasje pakken. Daaraan ligt ook een redelijk volwassen winkelcentrum.

Sergio Herman

En verder kun je hier in alle prijsklassen eten tot in het topsegment toe. Bijvoorbeeld AIRrepublic aan de Kanaalweg 1 en Pure C aan Boulevard de Wielingen 49 van de beroemde kok Sergio Herman, een man uit de streek, want hij werd 5 mei 1970 geboren in Oostburg. Hij dreef van 1995 tot 2014 in Sluis zijn weldra internationaal vermaarde restaurant Oud Sluis, dat werd gewaardeerd met drie Michelinsterren. Herman werd door de restaurantgids Gault Millau enkele malen uitgeroepen tot chef van het jaar. Hij kreeg nog veel meer prijzen, maar stopte zoals aangegeven in 2014 toch met Oud Sluis. Dat hij vervolgens goed bleef presteren blijkt uit het feit dat het in 2017 geopende Pure C al in hetzelfde jaar een Michelinster kreeg. Klik hier voor overzicht restaurants

StrandkerkStrandkerkStrandkerk

Wanneer je ten oosten van het winkelcentrum de Kievitenlaan ingaat, deze tot het einde volgt en dan linksaf slaat kom je op de Noorddijk. Daar staat op nummer 5 de rooms-katholieke strandkerk die gewijd is aan Bonifatius. Roosters met de aanvangstijden van de diensten hangen aan de buitenzijde.

Prinsestraat CadzandPrinsestraat CadzandDorp Cadzand

Aan de Prinsestraat ligt het terras van Hotel- Café - Restaurant en B&B De Hemelse Vrede. De enige plek in het dorp waar je koffie of iets anders kunt drinkenAan de Prinsestraat ligt het terras van Hotel- Café - Restaurant en B&B De Hemelse Vrede. De enige plek in het dorp waar je koffie of iets anders kunt drinkenBen je in Cadzand-Bad uitgekeken dan kun je naar Cadzand fietsen. Het dorp bestond al in de 11e eeuw. Klik hier voor de gedetailleerde geschiedschrijving van Bert Voets.  Zelfs op dagen dat het aan de kust heel druk is kan het in Cadzand nog weldadig stil zijn. Het dorp heeft zwaar geleden in september en oktober 1944 tijdens de Slag om de Schelde die de bevrijding inluidde. Zowel molen Nooit Gedacht als de dorpskerk raakten zwaar beschadigd door bombardementen. Deze ellende ten spijt is Cadzand een sfeervol dorpje gebleven. Twee monumentale gebouwen zijn bepalend voor het silhouet, namelijk molen Nooit Gedacht aan de zuidoostkant en de Mariakerk in het hart van het dorp.

Mariastraat CadzandMariastraat CadzandHieronder een beschrijving van de meest in het oog lopende gebouwen

Molen

De ronde stenen Nooit Gedacht aan de Zuidzandseweg is gebouwd in 1898. Deze wiekendrager is van het type bergmolen. Hij staat op een kunstmatige verhoging. In de berg is opslagruimte. Het meel kan vanuit de poorten in de berg worden aan- en afgevoerd. Al in 1662 stond hier een windgemaal van het typte standerdmolen, welke in 1721 werd vervangen door een molen van hetzelfde type die de naam De Kat droeg. Deze molen waaide in 1820 om. Toen is de derde standerdmolen opgericht. Nadat deze in 1897 afbrandde is de huidige molen gebouwd. De Nooit Gedacht lag najaar 1944 onder vuur, terwijl veel mensen er bescherming hadden gezocht. Gelukkig waren er geen doden te betreuren. De oorlogsschade werd hersteld in 1947/48. Gemalen werd er zelden meer mee en in 1951 werd de molen zelfs geheel stilgezet. Nu volgde een donkere tijd. De molen werd in 1959 inwendig gesloopt en ingericht tot bar. In 1970 volgde een tweede verbouwing waardoor de Nooit Gedacht werd herschapen in een bar-dancing. In 1974 volgde een verwoestende brand, maar die leidde uiteindelijk ook tot een gelukkige keer in het lot van de molen. In 1976 volgde herstel door toedoen van de Stichting Molenbehoud West-Zeeuws-Vlaanderen. Ook het binnenwerk keerde terug, waardoor de molen zelfs weer maalvaardig werd. Hij is zeer de moeite waard om te bezoeken. Klik hier voor openingstijden molen.  Klik hier voor geschiedenis van molen Cadzand.

Weegbrug CadsandriaWeegbrug CadsandriaWeegbrug

Mariastraat met links het band van de bakkerMariastraat met links het band van de bakkerSchuin tegenover de molen staat de in 1912 gebouwde weegbrug Cadsandria. Deze was bedoeld voor het wegen van landbouwproducten die met de tram werden vervoerd. Hoewel het al lang geen dienst meer doet is het gebouwtje liefdevol gerestaureerd en een kleine blikvanger bij de entree van het dorp langs de Zuidzandseweg. Wanneer je nu rechtdoor het dorp ingaat kom je in de Mariastraat. Links op de hoek met de Prinsestraat staat naast de winkel van de plaatselijke bakker een beeld van een koe.

Reclame voor Museum De KarrekasseReclame voor Museum De Karrekasse

Verderop in de Mariastraat staan diverse mooie oude huizen. Op nr 31 vind je het voormalige gemeentehuis. Links staat een gereconstrueerde travalje, die hier in 2008 is neergezet. Deze hoefstal behoorde bij de voormalige smederij op nummer 12, waarin nu de snuisterijenwinkel is gevestigd van Jenny van Liere. Is het open dan loont het de moeite om er over de drempel te stappen. Eén van de raampartijen vormt een ‘kijkdoos’. Werp je er een blik in dan zie je figuren in Cadzandse klederdracht. Het is reclame voor Museum De Karrekasse in Nieuwvliet, waar je van alles kunt zien en te weten komen over de streekdracht in dit deel van westelijk Zeeuws-Vlaanderen. Klik hier voor website

Mariakerk

Mariakerk CadzandMariakerk CadzandVanuit de Mariastraat is het nog een stap naar de Mariakerk, naast de molen het tweede belangrijke markeringspunt van het dorp. Is het godshuis open dan loont het de moeite het met een bezoekje te vereren. De noordelijke beuk van deze kerk werd gebouwd in de late 13e eeuw, de zuidelijke volgde in de 14e eeuw. De ramen zijn in gotische stijl, maar de zuilen zijn romaans. Vroeger stond er een hoge toren bij, maar die is in 1677 gesloopt wegens KerkinterieurKerkinterieurbouwvalligheid. De huidige toren is gebouwd in 1928. In dat jaar werd de kerk grondig gerestaureerd, waarbij de muren werden opgetrokken tot de oorspronkelijke bouwhoogte. In de toren hangen twee klokken. De ene is gemaakt door Jan Burgerhuys en dateert uit 1611. De tweede werd in 1930 gemaakt door B. Eijsbouts.

Het is een markant en stijlvol kerkgebouw. Binnen hangt een kroonluchter. Die komt uit de Eglise Wallone (Waalse Kerk), de voormalige kerk voor de Franse gemeente. Vanaf de 17e eeuw was er in Cadzand een grote toevloed van protestantse vluchtelingen uit Frankrijk. Zij stichtten in 1686 een gemeente die eerst diensten hield in de Mariakerk en in 1719 een eigen kerk lieten bouwen. Nadat de gemeente was opgeheven is dat in 1817 afgebroken. De kerk bevat enkele 17e eeuwse herenbanken en een preekstoel van gelijke ouderdom. De kerk werd in 1944 bij de bevrijding zwaar beschadigd. Daarbij gingen vijf van de zes aanwezige kostbare gebrandschilderde ramen verloren. Het zesde raam, voorstellende Het Lam Gods, bleef gespaard. De toren is voor het laatst gerestaureerd in 2008/9. Klik hier voor website met kerktijden

MariakerkMariakerkVrede

In de tuin naast de kerk staat een 'Wereldvredesvlam'. De vlam brandt in een zuil van zwarte natuursteen. De vlam is bedoeld als teken van hoop en om te inspireren om aan een betere wereld te werken. Cadzand is als plaats voor een Wereldvredesvlam uitgekozen omdat het dorp en de regio eeuwenlang zwaar gebukt ging onder oorlogsgeweld.

Molenromp

Aan de Badhuisweg staat het restant van wat eens de concurrent was van molen Nooit Gedacht. Het gaat om de romp van ‘de meulen van Aalbrechtse’, zoals de molen in de volksmond werd aangeduid. De ronde stenen grondzeiler is gebouwd in 1848. Wieken en kap verdwenen in 1931. De molen is afgedekt met een betonplaat. Bovenop is een hekwerk aangebracht waardoor een uitzichtpunt is ontstaan. Klik hier voor geschiedenis.

Drankbestrijder

Voormalige kerkVoormalige kerkAan de Retranchementseweg 1 staat een gebouwtje dat duidelijk herkenbaar is als voormalige kerk. Hier werden vroeger diensten gehouden door de Vrije Evangelische Gemeente. Die ontstond op initiatief van Wouter de Smidt. Hij was een echte lekenpreker, die de drankbestrijding hoog in het vaandel voerde. Aan Smidt is ook de oprichting te danken van Muziekvereniging Excelsior. Klik hier voor het boeiende verhaal van Ineke Jonker-de Putter over De Smidt en zijn kerkgemeente

Kunst en cultuur

BoekenmarktBoekenmarktDe Stichting Cadzand Cultureel stelt zich ten doel om de leefbaarheid van het dorp te versterken door het organiseren van allerlei activiteiten. Bijkomend doel is het historische dorp extra onder de aandacht van toeristen en streekgenoten brengen. Daarbij is er veel aandacht voor amateur-kunstenaars uit dorp en omgeving. Cadzand Cultureel is bovendien de motor achter de streekproductenmarkt bij de molen en kunst-, hobby- en boekenmarkten. Daarnaast worden begeleide wandelingen en fietstochten gehouden. Klik hier voor website met activiteiten 

 Geschiedenis

Cadzand maakte onderdeel uit van het gelijknamige eiland. Noordelijk daarvan lag het verloren gegane eiland Wulpen. Klik hier voor een overzicht van de geschiedenis

Cadzand BadCadzand BadVerblijfsmogelijkheden en eten en drinken

In Cadzand zijn legio overnachtingmogelijkheden. Klik hier voor een overzicht

Klik hier voor een overzicht van restaurants

©Google Maps©Google MapsGemeente en inwoners

Voormalig gemeentehuis aan de MariastraatVoormalig gemeentehuis aan de Mariastraat

Cadzand vormde een zelfstandige gemeente tot en met 31 maart 1970. De dag erna ging het deel uitmaken van de gemeente Oostburg. Sinds 2003 behoort Cadzand tot de gemeente Sluis.

Tot de gemeente Cadzand behoorden behalve Cadzand Bad en Cadzand Haven ook de gehuchten De Brabander en Potjes.

Het dorp telde in 1840 1185 inwoners, tegen 740 in 2017.

De belangen van Cadzand worden behartigd door de dorpsraad. Klik hier voor website.Plattegrond van Cazand DorpPlattegrond van Cazand Dorp

 

De Brabander

Buurtschap De Brabander ligt rond de Vlamingpolderweg ten noorden van Cadzand. Hier staan veel vakantiebungalows. Bovendien liggen ter hoogte van De Brabander enkele duinovergangen naar de stranden. Het gehucht wordt niet met de eigen naam aangegeven, want er staan borden met Cadzand Bad.  Langs de Zwartepolderweg ontvouwt zich een prachtig  open polderlandschap.

 

Potjes

Dit gehucht ligt bij de gelijknamige rotonde die de N675 (Provincialeweg) en de N674 (Mariastraat en Zuidzandseweg met elkaar verbindt. Het gehucht is genoemd naar een in de 19e eeuw verdwenen herberg en bestaat uit enkele boerderijen.  

 

 (voor wie de kaart wil printen: rechtermuisknop - opslaan als. Vervolgens kunt u het bestand printen via het menu van de rechtermuisknop)