headerbanner


Het silhouet van Oostburg wordt gedomineerd door de 55 meter hoge watertoren. Kunstenaar Johnny Beerens schilderde hierop in 1995 vijf grote druppels. Over de betekenis daarvan zegt hij: ,,Op de watertoren in Oostburg heb ik een lek met waterdruppels in de vorm van een stigma geschilderd. Het wondteken is in de traditie van de schilderkunst vele malen als detail weergegeven in de borst van Christus.’’

De tranen op de vuurtoren zouden ook zo maar symbool kunnen staan voor de geschiedenis van de stad. Het was een repeterende afwisseling van vallen en weer opkrabbelen. Van de veertiende tot en met de twintigste eeuw viel de stad minstens één keer per eeuw ten prooi aan aanvallen en rampspoeden. Dat betekent zeven eeuwen geslagen worden en weer opstaan.

Oostburg oogt als een nieuwe stad. De oorspronkelijke bebouwing is in 1944 weggevaagd door bombardementen tijdens de Slag om de Schelde. Dat betekende dat alle beeldbepalende gebouwen verdwenen, waaronder het stadhuis, drie kerken en de twee molens die de stad sierden. Na de oorlog volgde de herbouw, waarbij het centrum vrijwel geheel werd vernieuwd. Was Oostburg lange tijd de grootste kern van West-Zeeuws-Vlaanderen, vanaf het begin van de 21e eeuw kwam Breskens sterk op en streefde Oostburg wat inwonertal betreft zelfs voorbij.

© Google Maps© Google MapsPortret van keizer Maximiliaan in het Rijksmuseum Portret van keizer Maximiliaan in het Rijksmuseum Aanvallen en watervloeden

De stad ontstond inde 9e eeuw rond een ringwalburg. Die versterking was aangelegd ter bescherming tegen aanvallen van de Vikingen. In de Middeleeuwen ontstond er een levendige wolhandel. Oostburg kreeg in 1237 stadsrechten en was in die tijd aangesloten bij de Vlaamse Hanze, het eerste verbond van Europese handelssteden. In 1271 plunderden Gentenaren de stad. Het was de eerste van een serie rampspoeden die Oostburg troffen en waar de stad steeds weer van herstelde.

Een opsomming: 1302 - Inwoners van Brugge plunderen de stad
1375/6 - Oostburg wordt geteisterd door een stormvloed
1382 - Engelse aanvallers richten schade aan
1404 - De stad wordt getroffen door de Eerste Sint Elisabethvloed
1452 - Inwoners van Gent plunderen de stad voor de tweede maal
1485 - Aanval door Engelsen en Fransen
1488 - Leger keizer Maximiliaan van Oostenrijk houdt huis in de stad
1570 - Oostburg lijdt schade door de Allerheiligenvloed
1583 - Spaanse troepen steken de stad in brand
1587 - Vanwege de strijd tegen de Spanjaarden worden de dijken rond Oostburg doorgestoken.

Prins Maurits

Prins MauritsPrins MauritsDe stad kon zich tot in de eerste helft van de zestiende eeuw handhaven ondanks al de genoemde tegenslagen, maar de verwoestingen door de Spanjaarden waren er te veel. Oostburg raakte ontvolkt. Niettemin nam prins Maurits er in 1604 bezit van als onderdeel van zijn decennia lang durende krijgsverrichtingen in Zeeuws Vlaanderen. Hij liet de vestingwerken herstellen, zij het in kleinere omvang dan eerder het geval was. Aan de zuidkant, waar het front lag in de strijd van de Staatse tegen de Spaanse troepen werd de uit elf forten en schansen bestaande Linie van Oostburg aangelegd. Daaronder waren de redoutes (schansen) met de namen Melk en Brokken, Spek en Brood en Kaas en Brood. Aan laatstgenoemde versterkingen herinnert de Kaas en Broodsedijk ten noorden van het Groote Gat. Aan de zuidkant van dat water verwijst de straatnaam Cathalijne Schans naar de gelijknamige versterking. Diverse forten en schansen zijn ook herkenbaar aan bochten in wegen en dijken. De Linie van Oostburg werd reeds in 1673 opgeheven. Het front verschoof en kwam te liggen aan weerszijden van de Linie van Passageule in de richting van Waterlandkerkje.

Kapitein Ledel

Het Ledeltheater in OostburgHet Ledeltheater in OostburgVanwege indammingen raakte Oostburg vanaf het derde kwart van de 17e eeuw haar verbinding met open water kwijt. Het werd een landstad, die zich in de eeuwen daarna ontwikkelde tot een stad met een streekfunctie.

Aan de rampspoeden kwam echter nog geen einde. Franse troepen plunderden de stad enkele malen in de eerste helft van de 18e eeuw, om deze in 1759 tenslotte in te nemen. Het inwonertal zakte tot ver onder de 1000 inwoners.

In 1830 sloeg kolonel J.D.U. Ledel een aanval af van Belgische opstandelingen. Hij droeg met die daad bij tot het behoud van westelijk Zeeuws-Vlaanderen voor Nederland. Een plein en een theater zijn later naar hem genoemd. Klik hier voor verhaal over het gebruik van boter bij de verdediging van de stad.

In de jaren 1840-1850 stichtten emigranten uit het westen van Zeeuws Vlaanderen een nederzetting Oostburg aan het Michiganmeer. In die tijd emigreerden honderden mensen uit de streek vanwege de heersende armoede.

 

Volkslied

Propaganda voor de claim op Zeeuws-VlaanderenPropaganda voor de claim op Zeeuws-VlaanderenNa de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) eiste België als compensatie voor de neutrale houding van Nederland de overdracht van Zeeuws-Vlaanderen en Limburg. Dat veroorzaakte in Nederland een golf van nationalistische gevoelens.

De kwestie leidde in Zeeuws-Vlaanderen zelfs tot de geboorte van een eigen volkslied. Daarvan luidt het refrein luidt: ,,Van d'Ee tot Hontenisse, Van Hulst tot aan Cadzand, Dat is ons eigen landje, Maar deel van Nederland.”

Het nog altijd bekende lied is gemaakt door ds. J. N. Pattist (1876-1946). Hij was van 15 maart 1914 tot 1 januari 1921 als predikant verbonden aan de Nederlandse hervormde gemeente van Aardenburg. Koningin Wilhelmina vroeg hem persoonlijk om de leiding op zich te nemen van het verzet tegen de claim van de zuiderburen. Dat leidde tot het oprichten van het Ant-Annexatie-Comité.  

Als beloning voor de houding van Zeeuws-Vlaanderen stichtte de Rijksoverheid in Oostburg het Koningin Wilhelmina Lyceum (KWL). Nadat de school in 2000 opging in het Zwin College kwamen er appartementen in het gebouw. De straat achter de school kreeg de naam KWL-park.

Tweede Wereldoorlog

Voor het gesloten oorlogsmuseum aan Oudestad in Oostburg staat een snelvuurkanon. Het is afkomstig van een transportschip  dat 15 december 1944 verging voor de kust van CadzandVoor het gesloten oorlogsmuseum aan Oudestad in Oostburg staat een snelvuurkanon. Het is afkomstig van een transportschip dat 15 december 1944 verging voor de kust van CadzandOostburg werd 1 juni 1940 ingenomen door de Duitsers. Aan die bezetting kwam 26 oktober 1944 een einde. Door hevige bombardementen en aanhoudende beschietingen werd de stad, zeker het centrum ervan, vrijwel geheel verwoest. Gelukkig was er op 12 en 13 oktober sprake van een bestand. In die dagen lukte het om de patiënten uit het ziekenhuis over te brengen naar Groede.

De stad telde in 1944 ongeveer 2900 inwoners. Daarvan kwamen er tijdens de bevrijding 106 om het leven. Van de 820 gebouwen die de stad telde bleef er niet één onbeschadigd. Onherstelbaar verwoest raakten 368 panden, terwijl er 134 zwaar tot zeer zwaar werden getroffen.

Eenhoornplantsoen OostburgEenhoornplantsoen OostburgBezienswaardigheden

Markt OostburgMarkt OostburgNa de Tweede Wereldoorlog werd de herbouw van Oostburg ter hand genomen. Zodoende oogt de stad in de 21e eeuw nieuw.

Veel mensen bezoeken de stad om er te winkelen. De aanwezigheid van enkele grote supermarkten, een gegeven waarmee je in de grensstreken automatisch belangstellenden uit België trekt, draagt daaraan zeker bij. Daarbij komt nog het parkeervriendelijke beleid, nog zo’n gegeven waarmee Zeeuws-Vlaanderen zich gunstig onderscheidt.

Gemeentehuis OostburgGemeentehuis OostburgDe meeste winkels zijn gevestigd op de Markt en de directe omgeving. Ook is er een grote supermarkt aan de Langestraat. De Markt is extra aantrekkelijk geworden door de in 2017 uitgevoerde herinrichting. Het is hier bij zonnig weer lekker toeven op één van de ruim bemeten terrassen.

Vanaf vijf zuilen kijken even zoveel eenhoorns op het publiek neer. Op de grond staat het beeld van de eenhoorn dat in 1952 werd gemaakt door Liesbeth Messer-Heijbroek. De eenhoorn zou symbool staan voor de moed enVoormalig kantongerecht OostburgVoormalig kantongerecht Oostburg de veerkracht van de plaatselijke inwoners. In werkelijkheid is de naam een vernoeming van Hotel De Eendracht dat in 1944 werd verwoest. Overigens draagt een nieuw hotel op de Markt dezelfde naam.

In het centrum staan ook vrijwel alle andere beeldbepalende gebouwen van de stad. Daaronder is het gemeentehuis aan het Raadhuisplein, gebouwd in 1957/8. Aan het Ledelplein 8 vind je het voormalige kantongerecht. Het gebouw is verbouwd tot een apparte-
mentencomplex. Aan hetzelfde plein staat het al aangehaalde Ledeltheater. Klik hier voor website

Oorlogsmonument

Oostburg kreeg pas heel laat, namelijk op 4 mei 2011, een monument ter herdenking van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Het is te vinden op het Stadhuisplein en bevat 140 namen van mensen die de dood vonden in de oorlog. Voor 2011 was er een klein monument op de begraafplaats, waarop slechts vijftien namen prijkten. Stichting Comité 4 Mei was daar ongelukkig mee en besloot een nieuw gedenkteken te laten maken. De IJzendijkse kunstenaar Ton Koops tekende voor het ontwerp met veel symboliek. De contouren van de ingestorte watertoren en de spits van de toenmalige rooms-katholieke kerk zijn erin te herkennen. De namen van de slachtoffers zijn in de arduinen sokkel gebeiteld.

Kerkgeschiedenis en kerken

Beeld Eligius in OostburgBeeld Eligius in OostburgDe evangelist Eligius zou in de 7e eeuw in de streken van Oostburg als missionaris actief zijn geweest. Het is dus niet zo verwonderlijk dat de Rooms katholieke kerk in de stad naar hem is genoemd en dat er voor dat gebouw een bescheiden beeld voor hem is opgericht.

In de 11e eeuw werd de Sint Eligiuskerk gebouwd en in de eeuw daarop de Sint Baafskerk. De laatste kwam buiten de stad te liggen toen prins Maurits vanaf 1604 de vestingwerken aanpaste. De bouwval van de toren is in 1805 afgebroken en ook de rest van de kerk verdween. In de 13e eeuw was er sprake van een Sint Catherinakapel. De resten daarvan zijn blootgelegd in 1962.

De Sint Eligiuskerk stortte in 1632 in, nadat er een dag eerder nog in was gepreekt. Daarna is het bedehuis hersteld, maar op 18 augustus 1714 sloeg het noodlot opnieuw toe. Door blikseminslag werd de kerk in de as gelegd. Herbouw volgde in 1726. Toen ontstond een langwerpige kerk, die dwars tegen het koor van de oude werd opgetrokken. De toren werd afgebroken. In 1732 werd een houten torentje op het koor geplaatst. In 1740 werd een klok aangekocht, die daarvoor in de kerk van Vlake hing.
Protestantse (hervormde) kerk Oostburg Protestantse (hervormde) kerk Oostburg

Deze kerk, na de Reformatie Eloykerk genoemd, is verwoest tijdens de Slag om de Schelde in 1944. De Hervormde gemeente, intussen opgegaan in de Protestantse gemeente, bouwde daarna de huidige, die in 1950 is geopend. Deze is in 2018 gerenoveerd. 
De eerste Gereformeerde Kerk aan de Oudestad werd in 1933 in gebruik genomen. Na de oorlog betrok de gemeente in 1949 de nieuw gebouwde kerk aan de Molenberg. Na het opgaan van Hervormden en Gereformeerden in de Protestantse Gemeente is de kerk aan de Molenberg aan de eredienst ontrokken en te koop gezet.  

Voormalige Gereformeerde kerk OostburgVoormalige Gereformeerde kerk Oostburg

Rooms-katholieke kerk

Na de Reformatie werden de meeste inwoners protestant maar er was ook sprake van een flinke rooms-katholieke minderheid. Nadat hun godsdienst weer in het openbaar mocht worden hielden de katholieken vieringen in de Waalse kerk. Daarna bouwden ze in 1884 onder leiding van pastoor Van Genk hun eigen Sint Eligiuskerk. Deze ging eveneens verloren in 1944.

De huidige in 1949 gebouwde Sint Eligiuskerk is een bakstenen kerk in basilicastijl. Het orgel is in 2006 geplaatst. Het was oorspronkelijk een huisinstrument, in 1976 gebouwd door Stefan Schumacher. Klik hier voor websiteKapel Sint EligiuskerkKapel Sint Eligiuskerk

Gereformeerde Gemeenten

Aan de Zuidzandestraat staat het kerkje van de Oud Gereformeerde Gemeente. Het dateert van 1958. De in 1982 ontstane Gereformeerde Gemeente nam in 1994 een nieuwe kerk in gebruik aan de Melkweg. Klik hier voor websiteKerk Gereformeerde Gemeente OostburgKerk Gereformeerde Gemeente Oostburg

Waalse Kerk

Na de herroeping van het Edict van Nantes in 1685, waardoor in Frankrijk een einde kwam aan de geloofsvrijheid voor protestanten, kwam er een stroom vluchtelingen op gang. Veel van deze Hugenoten vestigde zich in Oostburg. Zij hielden vanaf 1689 diensten in de Waalse Kerk aan de Brouwerijstraat. De kerk deed dienst tot 1803. Het gebouw is een jaar later verkocht aan de Rooms-katholieken. Deze gingen er in 1886 weer uit toen het gebouw te klein was geworden. Daarna deed de voormalige Waalse kerk dienst als pakhuis. Dit gebouw ging verloren tijdens de verwoestingen bij de bevrijding in 1944.Kaas en BroodsedijkKaas en Broodsedijk

Groote Gat

Direct ten zuiden van de stad ligt aan de Kaas en Broodsedijk het Groote Gat. Deze kreek wordt omzoomd door rietvelden en nat grasland. In het rietland broeden zeldzame vogels zoals de blauwborst, de waterral en het baardmannetje.

Het Groote Gat water maakte ooit deel uit van een krekensysteem dat in verbinding stond met het Zwin. Het is een restant van de Brugsche vaart. Deze werd tussen 1501 en 1505 gegraven om de verzanding van het Zwin tegen te gaan. Dat doel werd niet bereikt, maar het Groote Gat was, zoals hierboven aangegeven wel van strategische betekenis tijdens de Tachtigjarige Oorlog als onderdeel van de Linie van Oostburg.Groote Gat bij OostburgGroote Gat bij Oostburg

Ziekenhuis

Het ziekenhuis in Oostburg heeft de fusiegolven overleefd die Zeeland sinds de 20e eeuw overspoelen. Vanaf 1886 begonnen rooms-katholieke religieuzen met de plaatselijke ziekenhuiszorg. Dat gebeurde in het Sint Antonius-gesticht, een vrij primitief gebouw, dat in 1932 werd vervangen door een volwaardig ziekenhuis. Dat werd na de zware schade die het opliep in 1944 weer opgeknapt. In 1972 is het huidige ziekenhuis geopend. Het onderging in 2016-2017 een verbouwing.Ziekenhuis OostburgZiekenhuis Oostburg

Gemeentebestuur en inwoners

De stad maakt sinds 2003 deel uit van de gemeente Sluis. Het gemeentehuis is in Oostburg gevestigd. Van 1970 tot 2003 was het een zelfstandige gemeente, die geheel westelijk Zeeuws-Vlaanderen omvatte, behalve het grondgebied van de gemeente Sluis-Aardenburg. Voor 1970 behoorden bij de toenmalige gemeente Oostburg de gehuchten Scherpbier, Maaidijk, Hoogendijk, Cathalijneschans, Slepershaven, De Munte , Bakkersdam (gedeeltelijk), Grootendam, Konijnendijk en Oostburgsche Brug.

De stad stelde in 1980 4656 inwoners. Per 1 januari 2013 waren dat er 4765. De mensen die in het buitengebied wonen zijn daar dus niet bij meegeteld. Hieronder een beschrijving van de gehuchten die tot 1970 bij Oostburg behoorden. Klik hier voor website gemeentebestuur© Google Maps© Google Maps

Scherpbier

Dit buurtschap ligt ten noorden van Oostburg. Het is genoemd naar een fort dat hier in 1634 werd aangelegd. Het tuinmodel van een molen in het gehucht houdt de herinnering levend aan standermolen De Zeemeermin. De eerste molen van die naam werd in 1801 gebouwd, maar waaide om in 1836, waarna herbouw volgde. De tweede molen liep schade op door een storm op 7 september 1944. Kort daarna kreeg de molen het zwaar te verduren bij de beschietingen rond de Slag om de Schelde. Daarop is de molen februari 1945 gesloopt. Overigens behoort  een deel van Scherpbier tot het grondgebied van de voormalige gemeente Groede.ScherpbierScherpbier

Maaidijk

Dit gehucht bestaat uit huizen langs de gelijknamige dijk die langs het riviertje de Tragel loopt. De dijk loopt vanaf Scherpbier in zuidelijke richting naar de grens van de bebouwing van Oostburg.Bij de MaaidijkBij de Maaidijk

Hoogendijk

Dit gehucht bestaat uit bebouwing aan de 2e Hoogendijk en Stampershoekweg.CathalijneschansCathalijneschans

Cathalijneschans

Dit gehucht ligt ten zuidoosten van het Groote Gat. Het is genoemd naar een voormalige schans die in 1600 door Spaanse troepen werd aangelegd en deel uitmaakte van de Linie van Oostburg. Hier ligt een schilderachtig restant van de Blontrok. Deze kreek verbond het Groote Gat met de Passageule.Batterij De KeizerBatterij De Keizer

Voormalig buurtschap De Keizer

Dit voormalige gehucht was genoemd naar een gelijknamige batterij in het uiterste zuidoosten van de voormalige gemeente. Ook stond er voorheen een herberg De Keizer. Alle bebouwing is hier intussen verdwenen. De aan de Passageule gelegen batterij is weer helemaal zichtbaar gemaakt in het landschap en vormt een mooi rustpunt voor (fiets)toeristen.De MunteDe Munte

De Munte

Dit gehucht ligt ten noorden van De Keizer en bestaat uit slechts enkele huizen en boerderijen. Het is genoemd naar een voormalig fort.Boerderij SlepersdamBoerderij Slepersdam

Slepershaven of Slapershaven

Dit gehucht ligt aan de Slepersdijk ten noorden van de Passageule. De naam verwijst naar een verdwenen watertje tussen Oostburg en de Passageule. Op de hoek van de Slepersdijk en de Bakkersdam staat de landschappelijk mooi gelegen boerderij Slapershaven.SlepersdamSlepersdam

Bakkersdam

Dit gehucht ligt direct ten westen van Slepershaven en is genoemd naar de dam die in 1788 is aangelegd om te voorkomen dat de Passageule zou dichtslibben. Met datzelfde doel werd onder IJzendijke de Kapitalendam bij Biervliet aangelegd.BakkersdamBakkersdam

Grootendam

Dit gehucht ligt aan de gelijknamige dam ten westen van het Groote Gat en is intussen opgenomen in de bebouwing van de stad.

Konijnendijk

Dit buurtschap ligt aan de Brugsevaart en de Veerhoekdijk ten westen van Oostburg. De 18e eeuwse boerderij Konijnendijk aan Brugsevaart 5 is een rijksmonument.

HenricusdijkHenricusdijkOostburgsche Brug

Dit gehucht ten noordwesten van de stad bestaat uit bebouwing aan de Oude Haven (N674) en de Henricusdijk.

Toeristische sites

Klik hier voor eten in Oostburg
Klik hier voor hotel
Klik hier voor Bed and Breakfast in Oostburg en omgeving.
Klik hier voor paardenmelkerij annex camping

 

KLIK HIER OM EEN REACTIE OP DIT ARTIKEL TE PLAATSEN