headerbanner


Scharendijke heeft zich in de 20e eeuw door de opkomst van het duiktoerisme en de pleziervaart naar het water toegekeerd. De betekenis van de landbouw nam sterk af en de recreatie werd een grote inkomstenbron. Het dorp dat in de 20e eeuw het naburige Elkerzee overvleugelde herbergt bovendien een kilometers lang betonnen Rijksmonument: Muraltmuren.

Vanaf het eind van de 19e eeuw begon Scharendijke langzaam te groeien. Toen werd besloten dat de gemeenteraad voortaan om en om in Elkerzee en Scharendijke zou vergaderen. De Hervormde inwoners van Scharendijke bleven wel ter kerke gaan bij de buren, simpelweg omdat ze er in het eigen dorp geen hadden. Vanaf 1871 was er ook een gemeente van de Gereformeerde Kerken in Scharendijke. Zij bleven ’s zondags dus op hun eigen dorp.

Zware dijk 

Scharendijke ontstond in de 15e eeuw aan een schaardijk. Zo’n dijk ligt aan een diepe vloedgeul terwijl slikken aan de waterkant ontbreken. Die slikken gaven enige bescherming bij vloeden. Omdat ze in Scharendijke ontbraken was de zeedijk bij Scharendijke verzwaard. Deze zeewering hield dan ook stand bij de Ramp van 1953. Elders op het eiland leidden doorbraken tot tragedies. De Ramp eiste in totaal 1836 slachtoffers, waarvan 534 op Schouwen-Duiveland. De zwaarste tol betaalden Nieuwerkerk (289 doden), Ouwerkerk (91) en Oosterland (65).

Sloop

Beeld van het Elkerzee van weleerBeeld van het Elkerzee van weleer

In Scharendijke en in Elkerzee waren geen slachtoffers te betreuren. Wel was de materiële schade zeer groot. Dat was vooral het geval in Elkerzee dat door de Ramp kromp tot de omvang van een gehucht. De neergang werd daar in 1959 als het ware bezegeld met de afbraak van de uit 1741 stammende dorpskerk. Velen betreurden dat achteraf. Volgens critici was de sloop onnodig en had het tot herstel kunnen komen. De voorganger van de afgebroken kerk behoorde tot de oudste van Schouwen-Duiveland.

Kloosterklok

In Scharendijke werd de Bethlehemkerk gebouwd. Het in 1957 gebouwde bedehuis was aanvankelijk bestemd voor de hervormde gemeente. Vanaf 2001 kwamen ook de gereformeerden daar ter kerke. Hun in 1916 gebouwd bedehuis aan de Dijkstraat werd in dat jaar gesloten. Uiteindelijk fuseerden beide stromingen in 2004 tot de Protestantse Kerken in Nederland (PKN). Zodoende heet de gemeenschap die de Bethlehemkerk gebruikt nu ‘Protestantse Gemeente’. Klik hier voor website

De naam Bethlehemkerk voert terug op het voormalige gelijknamige klooster onder Scharendijke. De luidklok van die instelling hangt nu in de Bethlehemkerk. Daarvoor hing deze in de afgebroken kerk van Elkerzee. Het randschrift luidt: ,, ‘Maria is mijne naeme, mijn geluit is Jesus bequame”. Klik hier voor geschiedenis klooster

Bijzonder was dat hervormden en gereformeerden van Scharendijke na de Ramp samen diensten hielden in de gereformeerde kerk ter plaatse. Dat duurde tot Pinksteren 1954 en trok zelfs landelijk aandacht.

De gereformeerde dominee Harry Kuitert en diens hervormde collega Ate Nauta preekten om de beurt. Dat was in die tijd nog vrij zeldzaam. Kuitert werd later een beroemd theoloog. Klik hier voor levensloop

Boek

De 20 mei 1954 ter wereld gekomen tweelingbroers Jan en Herman Nauta schreven het in 2013 gepubliceerde boek Alleen maar water over de gebeurtenissen in hun dorp in 1953. Een ooggetuigenverslag van hun moeder en andere bijzondere documenten lagen ten grondslag aan de verschijning van het boek.  

Betonnen monument

Opvallend zijn de betonnen Muraltmuurtjes tussen de haven van Scharendijke en Den Osse. Deze goedkope vorm van dijkversterking is in Zeeland massaal toegepast. Ze bleken meestal niet toereikend tegen de stormvloed van 1953. Bijzonder is dat de muurtjes bij Scharendijke wettelijk zijn beschermd. Vanaf de Langendijk gezien zijn ze van grote landschappelijke waarde. Dat wordt nog versterkt door de aanwezigheid van inlagen en karrenvelden uit de 15e Inlagen en karrevelden tussen Scharendijke en Den OsseInlagen en karrevelden tussen Scharendijke en Den Osseen 16 eeuw aan de zuidkant van de Langendijk. Inlagen ontstonden op plekken waar grond werd afgegraven voor een nieuwe binnendijk. Die nieuwe dijk werd landinwaarts aangelegd wanneer men vreesde dat de zeedijk het eens zou begeven.

De naam karrenvelden duidt op het feit dat de grond met karren werd afgevoerd. Door al dat gegraaf is het gebied achter de zeedijk tussen Scharendijke en Den Osse lager dan de omgeving. Klik hier voor beschrijving Muraltmuren Scharendijke-Den Osse.

Klik hier voor informatie over ir. De Muralt

Watersport

De komst van de Brouwersdam in 1972 betekende dat de Grevelingen van zeegat veranderde in een binnenmeer. Dat was gunstig voor de watersport. Haven De Kloosternol, die tot dan werd gebruikt voor het afvoeren van landbouwproducten transformeerde tot een ligplaats voor pleziervaartuigen. Klik hier voor website jachthaven

Duiken

Het gebied De Kabbelaar bij de haven is een populaire duiklocatie. Dat komt door de aanwezigheid van enkele scheepswrakken en de onderwaterflora. Klik hier voor meer informatie.  Klik hier voor website duikcentrum De Kabbelaar.

Gezicht vanaf de Brouwersdam op De RepaertGezicht vanaf de Brouwersdam op De RepaertDe Repaert

Het dorp ligt aan het oostelijke uiteinde van het omvangrijke duingebied die de Kop van Schouwen omringt. Dat uiteinde bestaat uit ongeveer 200 meter duin aan de Scharendijkse kant van de Brouwersdam. Dit gebied heet De Repaert. Het is genoemd naar een niet meer bestaand buitenhuis waarin de heemraden (polderbestuurders) van Schouwen-Duiveland en hun familieleden regelmatig verblijf hielden. Alleen de pittoreske theekoepel herinnert daar nog aan.

Monumentale gebouwen ontbreken vrijwel. Het grootste deel van de oppervlakte van het dorp wordt ingenomen door vakantiewoningen. De parkachtige terreinen worden ’s zomers grotendeels aan het oog onttrokken door uitbundig groen. En dat heeft een aangename uitwerking op de uitstraling van het dorp. Aan het toerisme is het te danken dat het relatief kleine dorp Scharendijke een grote supermarkt bezit.

© Google Maps© Google MapsInwoners en gemeentebestuur

Scharendijke viel aanvankelijk onder de gemeente Elkerzee. Vanaf 1 januari 1961 werd Scharendijke het bestuurscentrum van de toen gevormde gemeente Middenschouwen. Die laatste ging per 1 januari 1997 op in de gemeente Schouwen-Duiveland. De kern Scharendijke telde 1287 inwoners per 28 maart 2018.© Google Maps© Google Maps

Eten en drinken en logies

Scharendijke heeft flink wat eethuizen. Klik hier. Je kunt in het dorp op allerlei manieren verblijven. Klik hier voor hotel, appartementen en bungalows.
Klik hier voor campings.  Bed and breakfast-adressen: geen verzamelsite voorhandenCafé Restaurant in de DorpsstraatCafé Restaurant in de Dorpsstraat

Voormalige gemeente Duivendijke

De gemeente Duivendijke is in 1961 opgeheven. Daaronder vielen Brijdorpe, Looperskapelle, Den Osse en het verdwenen Klaaskinderkerke. In 1815 woonden er 372 mensen en 566 in 1899. Het gebied behoorde tot Middenschouwen vanaf 1961. Sinds 1 januari 1997 valt het onder de gemeente Schouwen-Duiveland.

Brijdorpe

In de Middeleeuwen behoorde Brijdorpe tot de voornaamste dorpen van Schouwen-Duiveland. De nog altijd aanwezige begraafplaats herinnert aan de in de Tachtigjarige Oorlog verwoeste kerk, waarvan de laatste restanten verdwenen inde 19e eeuw. Brijdorpe was een zelfstandige gemeente tot 1813, toen het opging in Duivendijke. Het kleine Brijdorpe oogt aangenaam groen. Dat komt vooral door de begraafplaats op de heuvel rond de voormalige kerk. Die is vrij toegankelijk en het is de moeite waard om er even een kijkje te nemen. Klik hier voor camping 1. Klik hier voor camping 2Ingang kerkhof BrijdorpeIngang kerkhof Brijdorpe

Duivendijke

Tegenwoordig valt Duivendijke onder Kerkwerve. Maar omdat het vroeger een zelfstandige gemeente was waaronder ook Brijdorpe, Looperskapelle en Den Osse vielen wordt het in deze reportage behandeld. Duivendijke was 1276 een zelfstandige parochie. De aan Sint Maarten gewijde kerk was de moeder van die van Brouwershaven. Het was in de Middeleeuwen dus een volwaardig dorp dat meetelde in de regio. Het bedehuis is in puin geschoten tijdens het beleg van Zierikzee in 1575 en daarna niet meer opgebouwd. Tijdens dat beleg waren Staatse en Spaanse troepen voortdurend met elkaar slaags op het eiland. Het verdwijnen van de kerk betekende in vroeger eeuwen ook het eind van een dorp en zo verging het ook Duivendijke. Het bestaat nu alleen nog uit hoeves en woningen aan de Duivendijkseweg. Aan enkele boerderijen zijn recreatiebedrijven verbonden. Klik hier voor minicamping 1.  Klik hier voor minicamping 2

Elkerzee kromp tot een straatgehuchtElkerzee kromp tot een straatgehuchtElkerzee

Je kunt wanneer je door dit gehucht trekt het je maar moeilijk voorstellen dat het vroeger een compleet dorp was met een kerk, een school, een molen, een bakker, een slager, een kruidenier, een schoenmakerij, een fietsenhandel en een café. Het dorp werd al genoemd in 1156 onder de naam Hilderheresche. De eindletter ‘e’ duidt op een ‘ee’ oftewel een water of een kreek. Hier ging het dus om een ‘ee’ van ene Hildeger.

Zoals hierboven aangeduid bij de beschrijving van

Scharendijke is Elkerzee gekrompen van dorp tot gehucht. Vroeger was het zelfs een zelfstandige gemeente. Die telde 353 inwoners in 1815 en 511 ingezetenen in 1899. Boerderij Bethlehem aan de Kloosterweg is gebouwd op de fundamenten van het gelijknamige Benedictijnenklooster, dat ook werd aangeduid met de naam Ecclessia Sanctiomonialium de Bethlehem de dunis in Scaldia. Het in 1156 gestichte klooster is verwoest in 1572. De gotische spitsboogramen in de wagenschuur van de boerderij verraden dat dit voorheen de kapel was van het klooster....pronkjuweel van Elkerzee......pronkjuweel van Elkerzee...

Molen De Lelie

Precies op het punt waar Elkerzee grenst aan Scharendijke staat het pronte molentje De Lelie. Je kunt deze in 1868 gebouwde grondzeiler niet over het hoofd zien want de molen is een blikvanger in het landschap. De Lelie is 3 juli 2018 door Martin en Jonna van der Steen aangekocht van de gemeente Schouwen-Duiveland. Zij openden een restaurant in het pakhuis van De Lelie dat eerder ook al een horecabestemming had. Bovendien kwam er een molenwinkeltje met heel veel fleurige hebbedingetjes. De bovenverdieping van dat pand werd gesloopt zodat de windvang sterk verbeterde. En zo kwam het dat je bijna geen dag voorbij De Lelie kon komen of je zag de molenwieken rondgaan. Met als resultaat dat deze de meeste uren draait van alle Zeeuwse molens. Na het plotselinge overlijden van Marin van der Steen op 30 januari 2020 is de zaak gesloten.. 

Looperskapelle

Looperskapelle, gezien vanuit zuidelijke richtingLooperskapelle, gezien vanuit zuidelijke richtingBushalte aan voet kerkheuvel LooperskapelleBushalte aan voet kerkheuvel LooperskapelleDit gehucht ten zuidoosten van Scharendijke was vroeger een dorp. Het gemeentewapen toonde een bode (loper). Hier woonde in de Middeleeuwen de familie De Looper. Deze bezat een kapel, die viel onder het gezag van het westelijker gelegen Brijdorpe. Op een gegeven moment werd de parochie zelfstandig. Het gebied viel na de Reformatie kerkelijk onder Elkerzee. De kerk werd een ruïne tijdens het beleg van Zierikzee in 1575. De resten waren nog lang zichtbaar op het kerkhof. In 1819 is Looperskapelle met Brijdorpe en Klaaskinderkerke opgegaan in de gemeente Duivendijke. Het is de moeite waard om net als in Brijdorpe, even de heuvel op te lopen waar de de kerk stond.

Zeilles bij ruw weer op de Grevelingen voor Den OsseZeilles bij ruw weer op de Grevelingen voor Den OsseDen Osse

Dit gehucht is bij duikers heel bekend. Bijna dagelijks komen mensen bij het duikcentrum aan de Nieuwe Kerkweg zich verkleden alvorens te verdwijnen in het water van de Grevelingen. Den Osse beschikt over een zeer grote jachthaven, verblijfsaccommodaties en horeca. Behalve recreatievoorzieningen is er vrijwel geen bebouwing. Een opvallend pand is het in 1957 geopende gemaal Den Osse aan de Langendijk. Je kunt in op diverse locaties in Den Osse kamperen of een vakantiebungalow huren. Klik hier voor restaurants in Den Osse en omgeving.  Klik hier voor jachthaven.  Klik hier voor duiklocatiejachthaven Den Ossejachthaven Den Osse

 Klaaskinderkerke

Het nu verdwenen dorp is in de 12e eeuw gesticht door ene Klaas. De door hem gebouwde kerk was net als die van het naburige Brouwershaven gewijd aan Sint Nicolaas. Klaaskinderkerke lag bij Den Osse en is in 1570 verzwolgen tijdens de Allerheiligenvloed. In 2017 is een paneel onthuld dat herinnert aan het voormalige dorp. In 1953 kwamen door de Ramp op de plaats waar het dorp heeft gelegen skeletten en restanten van de kerk boven. Klik hier voor verhaal

Hieronder de links naar de beschrijvingen van de overige plaatsen op Schouwen-Duiveland 

Bruinisse Brouwershaven Burgh Dreischor Ellemeet Haamstede Kerkwerve Nieuwerkerk Ouwerkerk Oosterland Renesse  Scharendijke Serooskerke Sirjansland Westerschouwen Zierikzee  Zonnemaire

Aan de Ringdijk in BrijdorpeAan de Ringdijk in BrijdorpeHoogenboomseweg BrijdorpeHoogenboomseweg BrijdorpeChristelijk begeleidingscentrum Aan de Hand in BrijdorpeChristelijk begeleidingscentrum Aan de Hand in BrijdorpeDuivendijkeweg in voormalig dorp DuivendijkeDuivendijkeweg in voormalig dorp DuivendijkeGraf van burgemeester op kerkhof ElkerzeeGraf van burgemeester op kerkhof ElkerzeeWinkel molen De Lelie in ElkerzeeWinkel molen De Lelie in ElkerzeeKruirad molen De LelieKruirad molen De LeliePrachtige straatnaam: Klippewekken bij Looperskapelle. Prachtige straatnaam: Klippewekken bij Looperskapelle. Dijkslop Scharendijke. De benaming slop voor een steeg zie je zelden in Zeeland.Dijkslop Scharendijke. De benaming slop voor een steeg zie je zelden in Zeeland.Water bij Dijkstraat ScharendijkeWater bij Dijkstraat Scharendijke

 

 KLIK HIER OM EEN REACTIE OP DIT ARTIKEL TE PLAATSEN