headerbanner

estenschouwen wordt ten onrechte nogal eens aangeduid als een gehucht. Dat heeft te maken met de turbulente geschiedenis van het dorp. Die kende vijf fasen, namelijk opgaan, blinken, zinken, opgaan en opnieuw blinken. Westenschouwen en de sage van de zeemeerman zijn sinds eeuwen aan elkaar verbonden. Zijn vloek over het dorp is onlangs opgeheven.

De trap bij de rotonde van Westenschouwen ligt  op grond waar Paalvoetsijde was gelegen. De trap bij de rotonde van Westenschouwen ligt op grond waar Paalvoetsijde was gelegen.

Het eerste dorp in deze omgeving was Paalvoetsijde. Dat bestond al in de vroege Middeleeuwen. De uitgang ‘ijde’ betekende ‘beschutte haven’. Die werden aangelegd op plekken waar kreken door de voorste rij duinen waren gebroken. Paalvoetsijde lag ongeveer ter weerszijden van de huidige duintrap bij de rotonde aan de Kraaijensteinweg. Een deel is ondergestoven onder het zand en vervolgens in zee verdwenen.

De uitgang ‘ijde’ komt ook voor in de namen van de Westvlaamse kostdorpen Koksijde, Lombardsijde en Raversijde en in het Zuid-Hollandse Ter Heijde. Aardig is dat de Schouwse familienaam Dalebout in verband wordt gebracht met het verdwenen dorp Paalvoetsijde.

Tweede dorp

Woningen aan de Westenschouwenseweg.Woningen aan de Westenschouwenseweg.Het tweede dorp kwam verder landinwaarts op, Dat kreeg dus de naam Westenschouwen. De inwoners leefden van de visserij en later van de handel. Daar kwam een einde aan toen in de 16e eeuw de haven verzandde. het dorp  raakte in verval en was in de 19e eeuw vervallen tot gehucht. Dat telde volgens A. J. van der Aa in het in 1849 uitgegeven 12e deel van zijn Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden nog 13 huizen, waar in totaal slechts 90 mensen woonden.

 

 

Vloek van de zeemeerman

Aan het verval van Westenschouwen is een sage verbonden. Nadat een visser een zeemeermin had gevangen kwam haar man boven water. Hij sprak een vloek uit over het dorp:Zeemeerman spreekt vloek uitZeemeerman spreekt vloek uit ‘Westenschouwen, 't zal u rouwen dat ge heeft geroofd mijn vrouwe, Westenschouwen zal vergaan, alleen de toren zal blijven staan.’ Vervolgens stak nog diezelfde dag een zeer ware storm op. Dat was nog maar een voorbode van meer ellende. Binnen enkele jaren verzandde de haven. De tot ruïne vervallen toren van de kerk is pas in 1845 afgebroken. De rest van het kerkgebouw was toen al verdwenen. Het gebouw werd in de periode 1572-1577 verwoest tijdens de hevige strijd die Staatse troepen toen uitvochten met Spaanse militairen tijdens de Tachtigjarige Oorlog.

Later is de vloek over Westerschouwen verbonden aan het nabijgelegen voormalige dorp Koudekerke. Niet zo verwonderlijk, natuurlijk. Daar verdween tussen 1475 en 1650 bijna het hele dorp door het alsmaar oprukken van de Oosterschelde. Alleen de kerktoren, Plompe Toren genoemd, resteert. Daar draait een presentatie over de vloek.

Kunstwerk

Het verhaal van de zeemeermin kreeg eeuwen na de ver-
meende gebeurtenis_
sen nog een staartje. Op zaterdag 28 april 2018 is op de rotonde aan het eind van de Kraaijensteinweg een silhouet van een zeemeermin onthuld. Tijdens de openingsrituelen verscheen plotseling de weduwnaar van de zeemeermin, die bij de vloek introk uit dankbaarheid. Het beeld kwam er op initiatief van Dorpsvereniging Westenschouws Welvaren.

Klik hier voor website van de Dorpsvereniging.
Klik hier voor het verhelderende verhaal van archivaris Huib Uil over de sage van de zeemeermin
Klik hier voor een uitstekende website over de geschiedenis van Westenschouwen vanaf de Oudheid tot heden.
Klik hier voor het promotieonderzoek van Frans Beekman over de oudste geschiedenis van de Kop van Schouwen. Iedereen die zich wil verdiepen in dit onderwerp zou hier kennis van moeten nemen. 

Brede hagelwitte strandenBrede hagelwitte strandenNieuwe bloei

De vloek over Westenschouwen is kennelijk al eerder krachteloos geworden, want de tweede bloei van Westenschouwen begon al in het eerste kwart van de 20e eeuw. Dat kwam door de opkomst van het badplaatstoerisme. Daardoor groeide het gehucht uit tot een dorp van enige omvang, waar echter slechts ruim tweehonderd mensen wonen. Dat de grotere omvang daar niet mee correspondeert komt doordat veel woningen een recreatieve bestemming hebben.Woningen aan Breevosdal ten noorden van de KraaijenstensewegWoningen aan Breevosdal ten noorden van de Kraaijenstenseweg

Natuur

De Boswachterij wordt doorsneden door fiets- en wandelpadenDe Boswachterij wordt doorsneden door fiets- en wandelpadenWestenschouwen heeft een grote aantrekkingskracht vanwege de stranden. Die strekken zich vanaf de Westenschouwense Inlaag uit rond de hele Kop van Schouwen en eindigen bij de Brouwersdam bij Ellemeet. De duinstrook tussen Westenschouwen en Renesse is te meer bijzonder omdat er nergens wegen liggen die parallel lopen met de kustlijn. Het grootste deel van de Kop van Schouwen bestaat uit duinen en bossen. Een groot deel van dit uitgestrekte gebied behoort tot de Boswachterij Westerschouwen. Dit grootste bos van de provincie Zeeland wordt beheerd door Staatsbosbeheer. De duinen werden hier vanaf 1923 beplant om verstuiving tegen te gaan. De boswachterij is grotendeels vrij toegankelijk. Dat geld niet voor de Meeuwenduinen. Die mag je niet bezoeken tussen 15 maart en 15 juli vanwege de broedvogels die hier nestelen. Klik hier voor meer informatie

Westenschouwen grenst aan het grootste bos van Zeeland. ©Google MapsWestenschouwen grenst aan het grootste bos van Zeeland. ©Google MapsBebouwing

Noorse woningen aan de LagewegNoorse woningen aan de LagewegWestenschouwen is allesbehalve een doorsnee dorp. Dat blijkt alleen al uit de aanwezigheid van een supermarkt in een plek met een gering aantal inwoners. Die zou zonder de recreatie niet kunnen bestaan. In het dorp staan fraaie woningen die veelal zijn gebouwd als zomerverblijf. Vanaf de Tweede Wereldoorlog verrees een flink aantal woningen in de duinen. Die zijn vrijwel alle in 1943 gesloopt op last van de Duitse bezetter. De kuststrook werd toen heringericht tot van Zuyenhoevevan ZuyenhoeveAtlantikwall, die bedoeld was om aanvallen van de Geallieerde strijdkrachten af te kunnen slaan.

Bijzonder fraai zijn de Noorse woningen aan de Lageweg. Ze zijn door de Noorse regering geschonken na de Ramp van 1953. Aan de Lageweg 5 staat de vermoedelijk in de 18e eeuw gebouwde Van Zuyenshoeve. Deze zeer fraaie boerderij is een Rijksmonument. Dat laatste geldt eveneens voor de hoeve op nummer 14. Ook de 19e eeuwse boerderij op nummer 8 is de moeite waard.

Het hart van het dorp ligt op de driesprong Lageweg- Westenschouwenseweg. De idyllische woningen aan Westenschouwenseweg 10 en 12 en boerderij Toledo (een Rijksmonument) dateren uit de tijd toen Westenschouwen nog een gehucht was.

©Google Maps©Google MapsGemeente en inwoners

Westenschouwen was oorspronkelijk een zelfstandige gemeente. Het toenmalige gehucht is in 1817 toegevoegd aan Burgh. Die gemeente maakte vanaf 1961 deel uit van de gemeente Westerschouwen. Die naam bevatte dus een ‘r’, hetgeen nog al eens tot verwarring leidde met de dorpsnaam. Sinds de gemeentelijke herindeling van 1 januari 1997 maakt het dorp deel uit van de gemeente Schouwen-Duiveland, die het gehele voormalige eiland omvat. Westenschouwen telde 240 inwoners per 1 januari 2018.©Google Maps©Google Maps

Horeca

Je kunt in Westenschouwen op alle mogelijke manieren culinair genieten. Klik hier voor website.

Horeca aan de WestenschouwensewegHoreca aan de Westenschouwenseweg

Verblijfsmogelijkheden in en rond het dorp

Klik hier voor campings en bungalowparken.  Klik hier voor B&B-adressen. Klik hier voor hotels.

Hieronder de links naar de beschrijvingen van de overige plaatsen op Schouwen-Duiveland 

Bruinisse Brouwershaven Burgh Dreischor Ellemeet Haamstede Kerkwerve Nieuwerkerk Ouwerkerk Oosterland Renesse  Scharendijke Serooskerke Sirjansland Westerschouwen Zierikzee  Zonnemaire

Ingang chaletpark Ingang chaletpark Westenschouwen heeft ondanks het beslag aan recreatiebedrijven een groene uitstralingWestenschouwen heeft ondanks het beslag aan recreatiebedrijven een groene uitstralingStrand in de richting van de OosterscheldekeringStrand in de richting van de OosterscheldekeringStrandtrap WestenschouwenStrandtrap WestenschouwenIngang BoswachterijIngang BoswachterijMonumentaal huisje in BoscwachterijMonumentaal huisje in Boscwachterijlageweg Westenschouwenlageweg Westenschouwen