headerbanner

Gezicht op Kortgene vanaf de MolendijkGezicht op Kortgene vanaf de MolendijkDrie bouwwerken vormen de skyline van Kortgene: kerktoren, molen en grasdrogerij. De zoete geur van laatstgenoemde onderneming is afhankelijk van de windrichting tot ver in de provincie waar te nemen. De ene mens ervaart dat als prettig, de andere niet. Niettemin ademt Kortgene door de aanwezigheid van de fraaie Voorstraat, de molen, de oude kerk, de haven en de vele horecagelegenheden een aangename sfeer. Niets herinnert op het oog aan de waterrampen die Kortgene troffen. Rampen die de smalstad te boven kwam.

 

Toerisme

Hoofdstraat KortgeneHoofdstraat Kortgene

Je kunt in Kortgene op zeker tien plekken tafelen in een restaurant. Dat is veel meer dan gemiddeld het geval is bij een woonplaats van deze omvang, hetgeen te danken is aan het toerisme. Het aanzien van het stadje wordt namelijk al lang niet meer bepaald door de landbouw. Het is vooral aan de vooruitziende blik van A. A. Schuit te danken dat Kortgene zich al in de jaren vijftig van de 20e eeuw richtte op de vakantieganger. Deze PvdA’er was van 1933-1965, met een korte onderbreking tijdens de Tweede Wereldoorlog Vakantiehuizen aan Het Smallegange in Kortgene.Vakantiehuizen aan Het Smallegange in Kortgene.toen hij werd vervangen door een NSB’er, burgemeester van Kortgene.

Tot voor de komst van de Deltawerken, die ertoe leidden dat de eilanden door bruggen en dammen met elkaar werden verbonden, kwamen er slechts mondjesmaat toeristen Noord-Beveland. Niet alleen was het eiland lastig bereikbaar, bovendien waren er, behalve kamers in hotels in Kortgene en Colijnsplaat, toentertijd amper mogelijkheden tot overnachten, of je moest bij familie of vrienden wezen.

Schuit wilde in de jaren vijftig van de 20e eeuw

Haven KortgeneHaven Kortgene

de veerhaven, van waaruit de verbinding met Wolphaartsdijk werd onderhouden, een nieuwe bestemming geven. Hij probeerde de Royal Yachtclub de Belgique zover te krijgen de haven te huren. Schuit viste achter het net, want de gemeente Wolphaartsdijk ging er in 1961 met de buit vandoor. Vervolgens wist hij Kees Becht ( klik hier voor levensloop Kees Becht) , die onder andere B3-limonade produceerde en wethouder was in Bergen op Zoom, zover te krijgen dat deze het terrein kocht. Daarna werd jachthaven Delta Marina aangelegd. Die bood aanvankelijk plaats aan 400 jachten. De capaciteit groeide later aan tot 800 ©Google Maps©Google Mapsschepen.

Schuit werd januari 1965 geschorst, onder andere omdat de rijksrecherche onderzoek deed naar dubbele declaraties van hem bij gemeente en bouwondernemingen. Uiteindelijk werd hij september van dat jaar eervol ontslagen. De Provinciale Zeeuwse Courant meldde dat het ministerie van Binnenlandse Zaken bij het ontslag aantekende dat bij handelingen en gedragingen van Schuit op verschillende punten de grenzen van het toelaatbare waren overschreden.

Dit alles neemt niet weg dat door de inzet van slagvaardige mensen Kortgene uitgroeide tot een toeristische trekpleister van formaat. Dat is ook letterlijk zo. Vanuit de lucht is te zien dat het gebied van de haven, de camping en de vakantiehuizen groter is dan de woonkern.

Adressen voor verblijf in Kortgene

Klik hier voor camping-vakantiepark De Paardenkreek.
Klik hier voor website jachthaven.
Klik hier voor hotels
Klik hier voor vakantiewoningen
Klik hier voor B en B-adressen.
Klik hier voor adressen Airbnb.
Klik hier voor minicamping De Bonte Koe
Klik hier voor camping De Zandkreek

Stadsrechten

Kerk aan de kop van de Hoofdstraat in KortgeneKerk aan de kop van de Hoofdstraat in Kortgene

Kortgene is een stad, beter gezegd een smalstad. Het kreeg in 1413 namelijk stadsrechten van Philips van Borssele. De term smalstad wil zeggen dat Kortgene geen stemrecht had in de Staten van Zeeland. Je kunt aan de structuur nog altijd goed zien dat het is ontstaan als voorstraatdorp. Dit betekent dat de eerste verbouwing aan de voorstraat is ontstaan, in Kortgene kreeg die de naam Hoofdstraat. Aan de kop van zo’n voorstraat werd meestal de kerk gebouwd, zoals ook in Kortgene het geval is. De kerktoren van Kortgene is trouwens het enige Middeleeuwse bouwwerk van Noord-Beveland. Dat kwam doordat het eiland door de waterrampen van 1530 en 1532 helemaal van de radar verdween. Pas in de 17e eeuw kwamen delen van Noord-Beveland weer boven water toen ondergelopen polders werden herbedijkt.

Kerken

Dorpskerk KortgeneDorpskerk Kortgene

De eerste kerk, genoemd in 1247, was gewijd aan de heilige Maagd. In 1413 werd de tweede gebouwd. Dat was de Sint Nicolaaskerk. Nadat Kortgene in 1684 opnieuw werd bedijkt is de huidige kerk neergezet, met handhaving van de oude toren. Aan de klok Suzanne is een bijzondere geschiedenis verbonden. Suzanne werd in 1674 door admiraal Harpertszoon Tromp meegenomen uit Frankrijk. De bezetters haalden de klok in de Tweede Wereldoorlog uit de toren. Het schip waarmee de klok naar Duitsland zou worden vervoerd zonk echter op het IJsselmeer. Zodoende keerde Suzanna na de oorlog terug naar Kortgene. Het interieur van de kerk is niet spectaculair, maar er staat wel een preekstoel in uit 1625. Het orgel is in 1905 gemaakt door de befaamde bouwer Van Dam. De kerk is in gebruik bij Protestantse gemeente De Ontmoeting. Onder dat samenwerkingsverband vallen ook de kerken van Wissenkerke en Kats. Klik hier voor website

Aan de Torendijk 76 staat de uit 1927 daterende kerk van de in 1913 ontstane Gereformeerde. Deze liep zware schade op bij de Ramp van 1953. Nadat de schade was hersteld werd het bedehuis in 1954 opnieuw in gebruik genomen.Kerk Ggereformeerde Gemeente aan de TorendijkKerk Ggereformeerde Gemeente aan de Torendijk

Overige bezienswaardigheden

Travalje Kortgene met daarin verwerkt een paardencontour.Travalje Kortgene met daarin verwerkt een paardencontour.De lange en brede Hoofdstraat is aantrekkelijk. Niet alleen vind je hier diverse winkels en horecagelegenheden, de straat is bovendien rijk voorzien van mooi panden. Daaronder zijn voornaam ogende herenhuizen, zoals de voormalige Hervormde pastorie op nummer 45. Aardig is ook de hoefstal travalje ter hoogte van nummer 22, waar vroeger paarden werden beslagen. In Zeeland wordt een hoefstal meestal aangeduid met het woord travalje, in het dialect met ‘stravalje’ of ‘strevalje’.

Vanaf de Hoofdstraat kom je in zuidelijke richting op de Kaaistraat, waar ook winkels en horeca zijn te vinden. Ga je vervolgens rechtsaf, dan kom je op de Kaaioprit. Daar is op nummer 6 café-restaurant Graaf van Buren gevestigd in een mooi 19e eeuws pand. Mogelijk stond op deze plek in de 17e eeuw al een herberg. De Graaf van Buren vormt een mooi duo met het uit 1900 daterende pand aan Kaaidijk 1, waar eetcafé Messina is gehuisvest.

Opslaggebouw uit de 19e eeuw aan de WeststraatOpslaggebouw uit de 19e eeuw aan de WeststraatMolen

De Korenbloem, pronkstuk van KortgeneDe Korenbloem, pronkstuk van Kortgene

Behalve de kerktoren is de uit 1873 daterende stellingmolen De Korenbloem het meest beeldbepalende gebouw. Het windgemaal was volop in bedrijf tot aan de dood van molenaar J. Snoep (1967) die er dertig jaar mee werkte. In 1975 werden kap en wieken afgenomen en trad een langdurige periode van verval in. Gelukkig is de molen in 2010/2011 geheel hersteld. Klik hier voor website van De Korenbloem

Toeristisch amper opgemerkt, maar aangenaam voor wandelaars en fietsers, is een tochtje over de Prinsendijk, die niet alleen rijk bedeeld is met mooie boerderijen en woningen maar ook met groen.Zitjes, deels gemaakt van oude molenonderdelenZitjes, deels gemaakt van oude molenonderdelen

Eten en drinken

Je kunt in Kortgene te kust en te keur tafelen in alle prijsklassen. Klik hier voor restaurants, eetcafé’s en cafetaria’s

© Google Maps© Google MapsGemeente en inwoners

De voormalige gemeente Kortgene op Noord-Beveland, waarvan sinds 1941 ook deel uitmaakten Colijnsplaat en Kats, telde 3392 inwoners in 1980. Vanaf 1997 ging Kortgene deel uitmaken van de toen gevormde gemeente Noord-Beveland. Het dorp telde 670 inwoners in 1815 en 119 inwoners in 1899. Per 1 januari 1980 telde de kern 1445 ingezetenen. Per 1 januari 2008 woonden er 1847 mensen. Klik hier voor website gemeente Noord-Beveland

Ramp

Gemeentehuis KortgeneGemeentehuis KortgeneKortgene wordt zwaar getroffen tijdens de Ramp van 1953. Op de dag ervoor, zaterdag 31 januari is het heel gezellig in hotel de Korenbeurs. Daar wordt een receptie gehouden omdat die dag het nieuwe gemeentehuis was geopend. Kort nadat jonkheer A. F. C. de Casembroot, de zeer geliefde commissaris van de koningin, het pand heeft verlaten om met de boot naar Wolphaartsdijk over te steken komt de melding dat de pont die avond verder niet meer zal varen. Het verhaal krijgt dan trekjes die Bijbelkenners doen denken aan het verhaal dat de profeet Daniël schrijft over de ondergang van het Babylonische rijk onder koning Belsazar.Coupure bij haven Kortgene, met links De KorenbeursCoupure bij haven Kortgene, met links De Korenbeurs Laatstgenoemde is met zijn gevolg druk aan het feesten terwijl de vijanden de stad Babel tijdens de daarop volgende nacht innemen. Schrijver-politicus Kees Slager heeft het drama van Kortgene professioneel verwoord op de pagina’s 386 en 387 van het boek Watersnood (Kick Uitgevers, 2010).

Uit het relaas van Slager blijkt dat de melding dat ‘de boot’ (zoals Zeeuwen hun veerdiensten aanduidden) is uitgevallen in De Korenbeurs opgewekt wordt ontvangen. Men hoeft niet vroeg weg en kan in De Korenbeurs overnachten. Volgens het verhaal heffen sommige gasten zelfs het glasTorendijk. Hier verdronken tientallen mensen.Torendijk. Hier verdronken tientallen mensen. op het hoge water, nu er kan worden doorgefeest. Buiten bereikt het water intussen gevaarlijke hoogten. De bestuurders van Kortgenen denken er niet aan om de vloedplanken in de coupure bij de haven aan te brengen. Die waren en zijn bedoeld om de kern van het stadje te beschermen. Gelukkig heeft Jan de Looff, kastelein van De Graaf van Buren, het wel in de gaten. Hij brengt samen met zijn drie zoons de vloedplanken aan, hetgeen door de overheid was verzuimd. Dat is hij dan eerst nog beleefd wezen vragen bij de havenmeester die tot de feestvierders behoort. Wanneer de havenmeester later constateert dat de planken zonder zijn toestemming toch zijn bevestigd krijgt De Looff er van langs.

Beiden bekvechten over de zaak. De Looff adviseert de havenmeester om de autoriteiten te waarschuwen dat het mis gaat. Maar die doet dat niet.

De enige publieke waarschuwing komt van de familie De Loof, want zoon Jan haalt de sleutel van de kerktoren op bij de smid en luidt de noodklok. Dat hebben de feestgangers kennelijk niet gehoord, constateert Slager, want zij feesten nog door tot 02.00 uur. Anderhalf uur later breekt de dijk door van de Willen Adriaanpolder en vinden 31 aanwonenden van de Torendijk westzijde de dood. In totaal zijn er in Kortgene 48 slachtoffers te betreuren. Veel mensen die op daken bivakkeren van huizen die op instorten staan worden gered. Inwoners, niet zijnde bestuurders, spelen daarbij een grote rol. Klik hier voor relaas ooggetuige via Omroep Zeeland.  Klik hier voor aanvullende informatie.  Willem Adriaanpolder met links op achtergrond woningen Torendijk.Willem Adriaanpolder met links op achtergrond woningen Torendijk.Willem Adriaanpolder KortgeneWillem Adriaanpolder KortgeneSchapendijk KortgeneSchapendijk KortgenePrinsendijk KortgenePrinsendijk KortgenePrinsendijk KortgenePrinsendijk KortgenePrinsendijk KortgenePrinsendijk KortgenePrinsendijk KortgenePrinsendijk KortgenePrinsendijk KortgenePrinsendijk KortgenePrinsendijk KortgenePrinsendijk KortgeneHet enige Middeleeuwse gebouw van KortgeneHet enige Middeleeuwse gebouw van KortgeneOrgel dorpskerkOrgel dorpskerkNoordwestzijde Torendijk KortgeneNoordwestzijde Torendijk KortgeneVoormalige hervormde pastorie Hoofdstraat KortgeneVoormalige hervormde pastorie Hoofdstraat KortgeneHoofdstraat KortgeneHoofdstraat KortgeneHoofdstraat KortgeneHoofdstraat KortgeneHoofdstraat KortgeneHoofdstraat KortgeneHoofdstraat KortgeneHoofdstraat KortgeneWinkels HoofstraatWinkels HoofstraatNieuwstraat Nieuwstraat WeststraatWeststraatKortgene KaaistraatKortgene KaaistraatKortgene AchterstraatKortgene AchterstraatZo zie je de dorpskerk vanuit de Willem AdriaanpolderZo zie je de dorpskerk vanuit de Willem AdriaanpolderDe zoete geur van de grasdrogerij in Kortgene is tot op tientallen kilometers waarneembaar.De zoete geur van de grasdrogerij in Kortgene is tot op tientallen kilometers waarneembaar.