foto Adrie van Driessenfoto Adrie van DriessenDe kerktoren is het enige dat veel Zeeuwen van Schore zien wanneer ze de Vlaketunnel op de A58 passeren. Het is typisch zo’n dorp waar mensen nooit komen, wanneer ze er niet met een gericht doel moeten zijn. Schore is volgens hartvoorschore zodoende een goed bewaard geheim.

Het dorp moet het sinds juli 2017 zonder basisschool stellen, terwijl ook andere basisvoorzieningen, zoals levensmiddelenwinkels, ontbreken. Maar dat is overkomelijk, zo meldt de website, want daarvoor kun je ‘om de hoek ‘ terecht in Hansweert en Kapelle. Verder is Schore, volgens dezelfde bron ,,een klein maar hartelijk dorp met ruim 500 inwoners”, gelegen ‘in de bloesem van Zeeland (Kapelle) en naast de Westerschelde’ . Ook wordt hoog opgegeven van de dorpsgemeenschap: ‘hartelijke inwoners van binnen en buiten de provincie’. Zodoende is het in Schore ‘prettig opgroeien en fijn oud worden’.

Uit de aangehaalde citaten spreekt liefde voor het dorp aan de westkant van het Kanaal door Zuid-Beveland. Dat basisvoorzieningen om de hoek liggen is wellicht beredeneerd vanuit automobiliteit. Het begrip krijgt een andere lading wanneer je alleen over een fiets beschikt om je via de weg te verplaatsen. Hoe kom je dan aan je boodschappen? Even uitproberen: de Spar in Hansweert ligt op twee fietskilometers van hartje Schore. Dat valt mee, zeker wanneer je het vergelijkt met veel andere kleinere kernen in Zeeland. Ten noorden van het dorp ligt aan de Schoorse Bredeweg 1 boerderijwinkel ‘In ’t Anker’. Daar kun je terecht voor scharrelvlees, aardappelen, uien en landbouwproducten van het seizoen. Klik hier voor website. 

Kippen, insecten en eieren

Eieren kun je op vijfhonderd meter van hartje Schore uit de muur halen bij Ekoz aan de Steenweg 23. Dit leghennenbedrijf van de familie Jansen staat bekend als innovatief en duurzaam. De meer dan 100.000 kippen lopen overdag buiten en gaan ’s nachts op stok in de stal. Ekoz levert het ‘Oerei’, een van de soorten die door consumentenorganisaties gunstig worden beoordeeld. Dat komt mede door de voeding die de hennen krijgen. Het Schoorse bedrijf is een voorloper op dit gebied. De kippen krijgen behalve zaden en granen namelijk ook levende insecten toegediend. Dat komt de smaak van de eieren ten goede, zo leert de ervaring. De insecten vervangen de soja die meestal aan het voer wordt toegevoegd. Voor sojateelt is veel grond nodig. Toevoeging van insecten aan de kippenmaaltijd is dus goed voor het milieu. Dat wordt nog versterkt door het feit dat de insecten worden gevoerd met plantaardige resten. Klik hier voor meer informatie over Ekoz. Ekoz Ekoz

Paarden

Stal Hexagon aan de Eeweg is een in het oog lopend bedrijf. Eigenaar Leus van Lieren werd in 2017 tijdens Paardendagen van de KWPN (Koninklijk Warmbloed Paard Nederland) gehuldigd als 'fokker van het jaar'. Viervoeters uit deze stal behaalden indrukwekkende resultaten tijdens (inter)nationale dressuurwedstrijden. Klik hier voor website van de stal
 


Jo de Roo aan de finish in Roubaix. foto WikipediaJo de Roo aan de finish in Roubaix. foto WikipediaWielerlegende

Om op het je voortbewegen op de fiets terug te komen: Schore is daar een gunstige voedingsbodem voor. Hier werd op 5 juli 1937 Jo de Roo geboren. Hij schreef in de jaren 1958-1968 als profwielrenner een indrukwekkend palmares op zijn naam. De Roo arriveerde drie keer als eerste aan de meet in een etappe van de Ronde van Frankrijk en won twee maal Parijs-Tours en de Ronde van Lombardije. Ook de eendaagse klassiekers Ronde van Vlaanderen, Omloop het Volk en Bordeaux-Parijs werden een prooi voor de Zuid-Bevelander. Klik hier voor een overzicht van zijn carrière. 

Band met Vlake

Schore werd vroeger in één adem genoemd met Vlake,  het gehucht aan de overkant van het Kanaal door Zuid-Beveland. De nederzettingen vormden samen de gemeente Schore en Vlake. In 1941 maakte de bezetter daar een einde aan. Schore valt sindsdien onder de gemeente Kapelle. Vlake ging vanaf dat jaar deel uitmaken van de gemeente Kruiningen, die in 1980 werd opgenomen in Reimerswaal).Villa Aurea Libertas aan de Steenweg  was vroeger burgemeesterswoningVilla Aurea Libertas aan de Steenweg was vroeger burgemeesterswoning

Oorlogsschade

Dat Vlake en Schore bestuurlijk van elkaar werden gescheiden was min of meer een logisch gevolg van de aanleg van het Kanaal door Zuid-Beveland in 1866. De directe aanleiding om beide plaatsen van elkaar los te scheuren waren echter de verwoestingen die oprukkende Duitse militairen in mei 1940 aanrichtten. Daarbij veranderde de dorpskern grotendeels in puin. Behalve woningen en de toenmalige Nederlandse Hervormde Kerk moest ook het raadhuis eraan geloven.

Door de ellende in de Tweede Wereldoorlog ziet de bebouwing van Schore er tamelijk modaal uit. Het opvallendste gebouw is de Protestantse kerk aan het Nieuwe Kerkplein 4. Die is gebouwd in 1942. Boven de toreningang hangt de lijfspreuk van Willem van Oranje: Saevis tranquillus in undis. Die betekent ‘rustig te midden van de woelige baren’.

De kerk in SchoreDe kerk in Schore

Branden

Het eerste stenen bedehuis van Schore, een kruiskerk, werd op deze locatie gebouwd in de Middeleeuwen. Deze viel in 1913 wegens bouwvalligheid ten prooi aan de slopershamer. De middeleeuwse toren is toen blijven staan. Dat laatste bleek uitstel van executie, toen 27 jaar later kerk en toren ten onder gingen aan het oorlogsgeweld. Je kunt ook redeneren dat drie keer scheepsrecht was, want de kerk ontsnapte lang geleden twee keer aan de ondergang. De eerste keer kwam dat door een stoof. In deze houten voetenwarmers stonden testen of vuurpotjes, waarin vurige kooltjes lagen. In 1914 moet er een omgevallen zijn bij het verlaten van de kerk aan het eind van een dienst. Doordat de kooltjes nog niet waren gedoofd begon er een brand te smeulen. De koster merkte dat op toen hij twee uur na de dienst de torenklok kwam opwinden. Nadat hij alarm sloeg is het vuur geblust door inwoners. Op 5 juli 1819 sloeg de bliksem 's morgens om 4 uur in aan de westzijde van de toren. Ook deze keer werd groot onheil voorkomen. De koster sloeg samen met vier andere dorpelingen aan het blussen. Dat karwei werd mede met succes geklaard omdat het begon te stortregenen.

Het kerkhekHet kerkhekKerktuin

De middeleeuwse ommuring van de kerktuin is bewaard gebleven. Daarbinnen pronkt vanaf het vroege voorjaar een menigte tulpen. Een hoek van dit kerkhof is ingericht tot Tuin der Verzoening. Hierover staat op de website van de kerkgemeente ,,De gedachte achter dit project is met behulp van symbolische planten een plek te scheppen waar mensen kunnen nadenken, zoals de relatie met hun naasten, conflicten die pijn doen en hun omgang met GOD en daardoor wegen zoeken tot verzoening.”

Bloembak wordt weer doopvont

Er is nog iets dat de verwoestingen van 1940 overleefde. Dat is het 15e eeuwse doopvont van de kerk. Het is lang kwijt geweest, maar is op pinksterzondag 26 mei 2004 in de kerk geplaatst. Het 500 kilo stenen gevaarte is in 1875 uit de kerk verwijderd en vervolgens op een boerderij in Schore terecht gekomen. Nadat het diverse malen van eigenaar wisselde dook het ruim een eeuw later op in Halsteren, waar het diende als bloembak bij een restaurant. Het historisch belangrijke voorwerp is vervolgens door René Westerbeke met liefde helemaal opgeknapt. Klik hier voor website kerkelijke gemeente. 

Smidse SchoreSmidse SchoreMolensteen

Behalve de kerk staan er in de kern van Schore geen gebouwen die er echt uitspringen. Voor het pand van smederij Sanderse aan het Nieuwe Kerkplein 31 ligt een molensteen in het plaveisel. Die ligt er niet zo maar. Molenstenen werden in smederijen gebruikt voor wagenwielen. Het wiel werd op de steen gelegd en vervolgens werd er een ijzeren band omheen bevestigd.

Grondgebied Schore. ©Google MapsGrondgebied Schore. ©Google MapsGemeentebestuur en inwoners

De gemeente Schore (en Vlake) ging 1 januari 1941 op in de gemeente Kapelle. Schore en Vlake telden in 1815 samen 311 ingezetenen. In 1899 woonden er 799 mensen. In 1980 telde het dorp Schore 532 ingezetenen en per 1 januari 2010 waren dat er 517. De plaatselijke belangen worden behartigd door de dorpsraad. Klik hier voor informatie.Ligging Schore in de regio. ©Google MapsLigging Schore in de regio. ©Google Maps

Buutendiekers

De meest tot de verbeelding sprekende dominee van Schore was Gosuinus van Buitendijck. Toen hij in 1701 werd beroepen werd er al een aanklacht tegen hem ingediend. Waar die over ging is onbekend. Nadat de klacht was verworpen deed hij in 1702 intrede in Schore. Een rustig verblijf werd het niet, want in 1705 werden opnieuw beschuldigingen ingebracht tegen de dominee. Die waren in 1709 aanleiding tot een officiële kerkelijke procedure. Buitendijck zou aanhanger zijn van de beroemde filosoof Baruch Spionoza (1632-1677), die vanwege zijn kritische houding jegens de Thora (de eerste vijf boeken van de Bijbel) werd verbannen uit de Sefardische synagoge in Amsterdam. Ook werd Buitendijck ervan verdacht te sympathiseren met de ideeën van dominee Pontiaan van Hattem uit Sint Philipsland. Die hield er afwijkende ideeën op na over het begrip ‘zonde’.

In 1711 werd Buitendijck geschorst. En het jaar daarop volgde zijn afzetting als predikant. Hetzelfde lot troffen de kerkenraadsleden en de schoolmeester van Schore, die het eens waren met hun dominee. Buitendijck ging niet bij de pakken neerzitten en ging medicijnen studeren. Hij promoveerde in 1715 en werd arts in Roosendaal. Daar en elders ontstonden groepen van gelijkgezinden. Ook in Zeeland waren aanhangers van Buitendijck. Omdat hij daarvoor regelmatig sprak, verboden de Staten van Zeeland hem om nog langer op Zuid-Beveland te komen.

Buitendijck was in de omgang niet gemakkelijk en daardoor is de Zeeuwse uitdrukking ‘’t is een buutendieker’ aan hem verbonden. Aanvankelijk werd die gebruikt om de volgelingen van de dominee aan te duiden, later werd zij synoniem voor mensen die dwars liggen of er dwarse meningen op na houden.Nieuwe Kerkplein SchoreNieuwe Kerkplein SchoreMonument Schore voor gevallenen in de Tweede Wereldoorlog Monument Schore voor gevallenen in de Tweede Wereldoorlog Het monumentale Hof Westdorp aan de Steenweg 42 Het monumentale Hof Westdorp aan de Steenweg 42 Schuur van Hof WestdorpSchuur van Hof WestdorpFraaie Annahoeve aan de Frisostraat 13 Fraaie Annahoeve aan de Frisostraat 13 Villa Buitenzorg aan de SteenwegVilla Buitenzorg aan de SteenwegWoning aan de Haaimeet in SchoreWoning aan de Haaimeet in SchoreKarakteristieke woningen in Schore Karakteristieke woningen in Schore Schore heeft een gebrekkige aansluiting op het openbare buslijnennetSchore heeft een gebrekkige aansluiting op het openbare buslijnennet