headerbanner

Het Jezusbeeld naast de kerk van Lamswaarde is een stenen getuige van de bijnaam die aan dit dorp kleeft: ‘t Heilig Land. Dat etiket is op Lamswaarde geplakt omdat het eerste dorp van deze naam ontstond bij de in 1242 gestichte kloosterboerderij van de Abdij van Baudeloo. De laatste was gelegen in Klein Sinaai, amper twee kilometer onder Koewacht in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen.

Het dorp gezien van de BoudeloodijkHet dorp gezien van de Boudeloodijk

Lamswaarde ligt ver buiten het wereldgewoel. Grote wegen leiden er niet naar toe en evenmin vandaan. Erg vinden ze dat niet trouwens, want op de website van de dorpsraad staat: ,,In Antwerpen sta je binnen een half uur. Lamswaarde ligt op 2 km afstand van Kuitaart, waar de authentieke molen Vogelzicht te bewonderen is. Op 6 km afstand ligt Kloosterzande, met onder andere een grote supermarkt. Vestingstadje Hulst ligt op 8 km afstand. Een heel centraal gelegen dorp dus :-).”

Tegenover het gebrek aan levensmiddelenwinkels staan voordelen. Import die hier kwam wonen is onder de indruk van de weidse panorama’s. Vanaf dijken en polderwegen heb je een mooi zicht op het dorp, waar je wanneer je een beetje van jezelf geeft gemakkelijk in de gemeenschap wordt opgenomen. 

 

"Het geheim van Lamswaarde"; Jose en Jan Snijder from Krot of Kans on Vimeo.

 

Oud Lamswaarde

BoudeloodijkBoudeloodijkDe in de aanhef genoemde kloosterboerderij of uithof van de Abdij van Baudeloo lag aan de Boudeloodijk. Deze vormt de zuidgrens van de door de monniken bedijkte Kruispolder. De kronkelende vorm geeft aan dat het een echte middeleeuwse dijk is. De lotgevallen van de monniken van Baudeloo en de door hen uitgevoerde bedijkingen zijn door Carlo Buijsrogge beschreven in zijn boek Lamswaarde door de eeuwen heen, een voorbeeld van goede lokale geschiedschrijving. De uithof en het omliggende Oud Lamswaarde gaan aan het eind van de 16e eeuw verloren wanneer de watergeuzen plunderend door het oosten van Zeeuws-Vlaanderen trekken. De meeste polders lopen onder als Staatse troepen in 1584 en 1585 dijken doorsteken. Ze proberen zo om het Spaanse leger tegen te houden. Aan de aanwezigheid van de Abdij van Baudeloo herinneren alleen nog de Boudeloohoeve en de genoemde dijk.

Achterstelling

Ingangsportaal H, MartinuskerkIngangsportaal H, MartinuskerkNadat stadhouder Frederik Hendrik als sluitstuk van de verovering van Zeeuws-Vlaanderen in 1645 Hulst inneemt komt de hele regio onder rechtstreeks bestuur te staan van de Staten-Generaal. Evenals de provincie Noord-Brabant en delen van Groningen en Limburg wordt de regio een Generaliteitsland. Zeeuws-Vlaanderen draagt tot het begin van de Franse Tijd in 1795 de naam Staats-Vlaanderen.

De openbare uitoefening van de rooms-katholieke eredienst wordt verboden. Lange tijd kunnen katholieke in eigen land niet ter kerke, maar moeten ze uitwijken naar de huidige Belgische provincie Oost-Vlaanderen. De bevolking van de Generaliteitslanden bestaat vooral uit katholieken, die worden achtergesteld. Openbare ambten als het burgemeesterschap zijn voorbehouden aan protestanten. Ook worden de inwoners van de Generaliteitslanden fiscaal zwaarder belast dan die van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

Tweede dorp

Na herbedijking van de Oostvogelpolder in 1615 ontstaat daarin het huidige dorp. Daarin verrijst in 1688 een schuurkerk. Uitoefening van de katholieke eredienst wordt dan namelijk oogluikend toegestaan, mits dat niet gebeurt in gebouwen die als kerk herkenbaar zijn. In het tweede kwart van de 19e eeuw wordt het gebouw veel te klein om de bezoekers te kunnen bevatten. Velen kunnen de misviering alleen buiten volgen.

Dorpspomp Jacobus de WaalstraatDorpspomp Jacobus de WaalstraatNieuwe kerk

Voormalige pastorieVoormalige pastorieHet duurt tot 1871 eer de parochianen genoeg hebben gespaard om een eigen bedehuis te kunnen laten bouwen. Petrus J. Soffers uit Ginneken krijgt de opdracht het gebouw te ontwerpen. Voor deze architect wordt niet zomaar gekozen. Hij is niet alleen relatief goedkoop maar is bovendien in de streek bekend als ontwerper van de Maria Hemelvaartkerk in Aardenburg (1850), de Sint-Bavokerk in Groede (1860) en de Sint-Martinuskerk te Groenendijk (1870). Bovendien was hij de man achter de uitbreiding van de Heilige Maria Hemelvaart kerk in Graauw (1854). Het werk aan de Heilige Corneliuskerk in Lamswaarde begint in 1871. In 1873 volgt de inwijding van het gebouw in de stijl van de Vroege Gotiek. Het hoofdaltaar en de preekstoel dateren overigens van omstreeks 1910. Het fraaie Heilig Hartbeeld naast de kerk stamt uit 1920.

Restauratie

Kerk na de restauratieKerk na de restauratieWanneer aan het eind van de 20e eeuw blijkt dat het kerkgebouw in een slechte staat van onderhoud verkeert laat het kerkbestuur onder de bevolking onderzoeken hoe het staat met het draagvlak voor het gebouw. De uitslag laat zien dat veel inwoners grote waarde hechten aan instandhouding van het beeldbepalende bedehuis. De restauratie kost uiteindelijk 1,8 miljoen euro. Daaraan draagt de provincie Zeeland 1,2 miljoen bij en de gemeente Hulst bijna 200.000 euro, waarna er een gat resteert van ruim vier ton. Het kerkbestuur is goed bij kas en draagt uit de eigen reserves 250.000 euro bij. In april 2006 komt er 100.000 euro binnen van een anonieme gever die het gebouw een warm hart toedraagt. Culturele fondsen doen ook een duit in het zakje. De rest van het benodigde geld wordt gefinancierd door acties in het dorp.

De restauratie van toren en kerk begint 24 april 2006 en wordt twee jaar later voltooid. Op 15 februari 2009 wordt dat feit gevierd tijdens een eucharistieviering, waarin bisschop van Breda Hans van de Hende fungeert als hoofdcelebrant.

Donkere wolken

De kerk ontsnapt aan sluitingDe kerk ontsnapt aan sluitingDonkere wolken pakken zich samen boven het gebouw wanneer het bisdom voorjaar 2014 bekend maakt dat per 1 juli 2015 acht van de dertien kerken dicht moeten van de parochie Heilige Maria Sterre der Zee, die heel oostelijk Zeeuws-Vlaanderen omvat. Naast de kerk van Lamswaarde worden ook die in Koewacht, Clinge, Graauw, Heikant, Nieuw Namen, Sint Jansteen, Stoppeldijk en Terhole met sluiting bedreigd. Het sterk dalende kerkbezoek en het daarmee verband houdende teruglopen van de inkomsten zijn de oorzaken. Ook in Lamswaarde, waar vroeger jaarlijks een lange rij kinderen door de straat trok na het doen van de eerste communie boet het katholieke geloof sterk aan betekenis in. Uiteindelijk valt echter het besluit dat de Corneliuskerk open blijft en de kapelstatus krijgt. Dit houdt in dat er slechts één viering per maand overblijft. Klik hier voor meer informatie 

Overige monumentale gebouwen

Voormalige klooster, nu B&BVoormalige klooster, nu B&BKlooster

In 1926 vestigen de Franciscanessen van Etten zich in Lamswaarde. Zij wonen in het Theresiagesticht aan Achterstraat 27.

Dat complex bevat behalve het zusterverblijf ook een kleuterschool en een meisjesschool. De laatste wordt in 1978 opgeheven bij de fusie met jongensschool Sint Joseph tot lagere school De Oostvogel.

Het complex, dat de status draagt van Rijksmonument, biedt onderdak aan Pension beauHeim.

Boerderij

Aan de Jacobus de Waalstraat 8 staat een fraaie hoeve. Het woonhuis bevat een tegelkamer uit 1834, terwijl het bakhuis vermoedelijk uit de 18e eeuw stamt.Boerderij Jacob de Waalstraat 8Boerderij Jacob de Waalstraat 8

Pomp

Tegenover de genoemde boerderij pronkt aan de overkant van de straat de hardstenen dorpspomp, die dateert uit 1886.

Romp van molen L 'OrdreRomp van molen L 'OrdreMolenromp

Aan de Jacobus de Waalstraat staat ook de romp van molen L’Ordre. Deze stenen grondzeiler verrijst in 1848 in opdracht van Jan Maas. In 1928 komt het gemaal in handen van Emiel Fassaert, die dan ook de in 1822 gebouwde standerdmolen ter hoogte van de huidige Pastoor Knipscheerstraat bezit. Laatstgenoemde molen valt in 1950 onder de slopershamer, waardoor die in Groenendijk als enige overblijft van de vele standerdmolens die het oosten van Zeeuws-Vlaanderen sierden. Fassaert krijgt, zo beschrijft Frans Weemaes in zijn befaamde boek Molens in Zeeland, snel spijt van zijn aankoop. Emiels zoon Emorie vertelt dat het ,,een kreng van een molen, zodat men liever met de standerdmolen maalde”. L’Ordre wordt in 1929 onttakeld, wat wil zeggen dat kap en wieken verdwijnen. Frans Weemaes meldt dat molenmaker Bertus de Groote verongelukt tijdens dit karwei. De romp is onderdeel van de tuin van een woning. Door toedoen van de eigenaar verkeert het bouwwerk in uitstekende staat. Het bouwwerk staat niet op de lijst van Rijksmonumenten, maar is het behouden waard. Bezoekers kunnen de voormalige grondzeiler het beste zien vanaf de belendende begraafplaats.Mariakapel LamswaardeMariakapel Lamswaarde

Mariakapel

Op de driesprong van de Boudeloodijk en de Jacobus de Waalstraat staat een uit 1992 daterende kapel. Deze vervangt het exemplaar dat er van 1950-1964 heeft gestaan.

KnuffelpadKnuffelpadKnuffelpad

In het struweel aan de noordkant van de Boudeloodijk, net voorbij de driesprong met het Dreefken ligt het Knuffelpad. Dat is zo genoemd omdat er aanvankelijk nogal wat speelgoedbeesten langs het pad liggen. De Dorpsraad verzoekt de inwoners in 2016 om dat niet langer te doen, omdat de knuffels na verloop van tijd niet meer om aan te zien zijn. Knuffelpad slaat letterlijk ook op vrijerspad.

Uitzicht vanaf de weelUitzicht vanaf de weelWeel

Aan de zuidkant van de Boudeloodijk ligt een weel, waarbij een picknickbank is geplaatst. Vanaf deze plek is het mooi uitkijken op het dorp.

Verzetsheld kapitein Fassaert

Een moment van onoplettendheid in de Willem III-polder wordt de held bijna fataalEen moment van onoplettendheid in de Willem III-polder wordt de held bijna fataalRudolf Fassaert, een zoon van molenaar Emilie Fassaeret, groeit in de Tweede Wereldoorlog uit tot verzetsheld. Hij redt met gevaar voor eigen leven vele onderduikers en verdonkeremaant bevolkingsregisters. Het laatste gebeurt om het opsporen van Nederlandse burgers door de bezetter te bemoeilijken. Fassaert doet 17 september 1944 een hazenslaapje in zijn auto in de Willem III-polder bij Zaamslag wanneer hij wordt verrast door terugtrekkende Duitsers. Hij heeft nogal wat belastend materiaal bij zich en wordt dan ook gearresteerd en naar Middelburg getransporteerd, waar hij ter dood wordt veroordeeld. Fassaert slaagt er vlak voor uitvoering van het vonnis in om te ontsnappen. Intussen verkeert zijn familie in de veronderstelling dat Rudolf is terechtgesteld. Wanneer hij op 9 november 1944 terugkeert in het dorp wordt een kerkdienst te zijner gedachtenis op het laatste moment afgelast. Voor zijn terugkeer krijgt het bataljon van het veertiende regiment infanterie door tussenkomst van prins Bernhard de naam van Rudolf Fassaert, wat vervolgens weer ongedaan wordt gemaakt. De in december 1995 in Bergen op Zoom overleden verzetsheld is tijdens zijn leven onderscheiden met het Oorlogsherdenkingskruis met gespen, het ordeteken voor orde en vrede met gespen en het Verzetsherdenkingskruis. In Lamswaarde is een straat naar hem genoemd.

Dorpshuis LamswaardeDorpshuis LamswaardeVoorzieningen

In Lamswaarde is het met de leefbaarheid tamelijk goed gesteld dankzij de volgende voorzieningen: Basisschool De Oostvolgel aan de Pastoor Willemsstraat 15. Klik hier voor website. 
Peuterspeelzaal ’t Lammetje aan de Pastoor Willemsstraat 15. Klik hier voor website. 
Buurtbus en haltetaxi in de richtingen Nieuw Namen en Ossenisse Klik hier voor website. 
Dorpshuis De Luifel aan Dreef 2. Klik hier voor website. 

Klik hier voor over overige voorzieningen. 

Verenigingen

Lamswaarde heeft een rijk verenigingsleven. De voetbalvereniging draagt de naam SDO’63 (Samenspel Doet Overwinnen). De naam van carnavalsvereniging de Lamsoren verwijst naar de dorpsnaam en heerlijke groente van de schorren. Muzikale dorpelingen zijn lid van de Fanfare Vrijheid Eendracht. Klik hier voor informatie over alle verenigingen. 

Café De KoningCafé De KoningEten en drinken

Café De Koning, Dreef 6 (ook frituur en kleine kaart). Klik hier voor Facebookpagina. https://www.facebook.com/pages/category/Cafeteria/Cafe-De-Koning-251307044929601/ Restaurant State Jacobus de Waalstraat 41. Klik hier voor website. 

Restaurant State (situatie uit tijd van voorganger Petrus & PaulushoeveRestaurant State (situatie uit tijd van voorganger Petrus & Paulushoeve

Golf

P & P Golf - Fitting 'n Fun bij restaurant State Jacobus de Waalstraat 41a. Klik hier voor website. 

Verblijf

Pension beauHeim, Achterstraat 27, 4586 AG Lamswaarde. Telefoon: 0114 691 100.©Google Maps©Google Maps

Inwonertal en gemeentebestuur

Lamswaarde telde op 791 inwoners op 1 januari 2019. In dit aantal zijn ook de mensen meegeteld die wonen in de Kruispolder. Dat gebied is op deze website echter beschreven onder Kloosterzande 

Het dorp, waartoe ook het gehucht Roverberg wordt gerekend, maakt sinds de gemeentelijke herindeling van 1 januari 2003 deel uit van de gemeente Hulst en behoorde voor die datum tot de gemeente Hontenisse. Dorpsraad Lamswaarde behartigt de plaatselijke belangen. Klik hier voor website.©Google Maps©Google Maps

Roverberg

Het gehucht Roverberg bestaat uit bebouwing rond de driesprong Roverbergsedijk/Roverbergsestraat. Het is genoemd naar het in 1586 door de Spanjaarden aangelegde fort dat tijdens de Tachtigjarige Oorlog deel uitmaakte van de Staats-Spaanse Linies. Van deze voormalige versterking is in het landschap geen spoor meer waarneembaar.

Dorpsfilm Lamswaarde

 

 

Klik hier om een reactie te plaatsen