headerbanner

Landzijde Kanaaldijk OssenisseLandzijde Kanaaldijk OssenisseOssenisse is het dorp van vergezichten over land en water. Het dorp vormt de linkerhelft van de noordelijke uitstulping van Oost Zeeuws-Vlaanderen en ligt te midden van uitgestrekt polderland. Noordelijk grenst het aan de Westerschelde. De uitzichten vanaf de oever van de zeearm zijn fenomenaal.

De toren van de voormalige rooms-katholieke kerk is een markant herkenningspunt van het dorp. Vanuit de richting van het zuidelijk gelegen dorp Kloosterzande en vanuit Zuid-Beveland aan de overkant van de Schelde is deze van grote afstand te zien. Vrijwel nergens wordt de horizon verstoord door nare elementen. Hier ligt weids Nederland op zijn best.

In de jaren zeventig van de 20e eeuw worden plannen gemaakt voor aanleg van een zeehaven en fabrieken in de polders van Ossenisse. Projectontwikkelaars dromen ervan hier een tweede Sloegebied aan te leggen. Uiteindelijk blijken de ideeën onuitvoerbaar te zijn en ontsnapt dit landschappelijk juweel aan de ondergang. Het dorp heeft dan wel een neergang meegemaakt, want gedurende de plannenmakerij is er een sterfhuisconstructie van kracht. Inwoners trekken weg en nieuwe komen er niet bij. Zodoende verdwijnen ook de laatste winkels uit Ossenisse. Nadat de plannen in de prullenbak belanden komen er weer nieuwe inwoners, niet in het minst omdat ze aangelokt worden door de rust en ruimte in het gebied en de relatief goedkope woningen.

Slikken in de ScheldeSlikken in de ScheldeEerste dorp

Ossenisse heeft een hele oude geschiedenis. Het eerste dorp, onder andere aangeduid als Zeeuwenisse, wordt al in de 11e eeuw voor het eerst genoemd. Het wordt aangelegd op initiatief van het klooster van Coesvoorde in Sint Gillis Waas in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. Het valt onder de Sint Pieterabdij in Gent. Doordat de dijken in het gebied slecht worden onderhouden verdwijnt het eerste dorp in 1225 in de golven ten westen van het huidige Ossenisse.

ZeedorpZeedorpHof te Zande

Het gebied wordt daarna gekocht door de Abdij van Ter Duinen in het West-Vlaamse Koksijde. Deze sticht in Kloosterzande de uithof (kloosterboerderij) Hof te Zande en brengt van daar uit het gebied opnieuw in cultuur. De eerste kerk, gewijd aan de Heilige Willibrordus, verrijst in het gehucht Zeedorp, op enkele honderden meters ten westen van Ossenisse. Na de Reformatie komt het gebouw in gebruik bij de Gereformeerde Kerk (die vanaf 1816 de naam Nederlandse Hervormde Kerk droeg). De overgrote meerderheid van de bevolking blijft echter trouw aan de Rooms Katholieke Kerk. Zodoende wordt het bedehuis in 1796 teruggegeven aan de oude eigenaar.ZeedorpZeedorp

Tweede en derde kerk

Aan het begin van de 19e eeuw poogt men tot restauratie te komen van de eeuwenoude kerk. Nadat dit mislukt, volgt sloop en komt er in 1835 een nieuwe aan de Dorpstraat, die in 1915 plaats maakt voor de huidige. Het bedehuis wordt juli 1996 als eerste katholieke kerk in het oosten van Zeeuws-Vlaanderen onttrokken aan de eredienst, waarna de parochianen aangewezen zijn op de Willibrorduskerk in Groenendijk (Kloosterzande). Het gebouw krijgt vervolgens deels een woonbestemming.Kerk OssenisseKerk Ossenisse

Behoud

Stichting Voormalige Kerk Ossenisse streeft er naar het bedehuis te bewaren. Samenwerking tussen de stichting en de bewoners-eigenaren leidt in 2008 tot restauratie. De stichting drijft op vrijwilligers, van wie er velen de handen uit de mouwen steken bij onderhoudswerk. Jaarlijks is er binnen een kerstdorp. Dan worden ook kerstproducten verkocht. Klik hier voor facebookpagina van de stichting. 

kerk in miniatuurkerk in miniatuurVerdeeldheid

De kern van Ossenisse bestaat uit Lageweg, Dorpsstraat en Kipstraat, die precies een blokje rond vormen. Het piepkleine dorp krijgt in 1993-1994 landelijke bekendheid door de driedelige documentaire ‘Het Geheim van Ossenisse’. In dit werk van Hans Heynen komt een verdeelde dorpsgemeenschap naar voren. De ene partij is gehecht aan het parochiehuis en de andere aan het dorpscafé. Dat heeft overigens geen godsdienstige achtergronden, want de bewoners zijn dan in grote meerderheid rooms-katholiek. Ontroerend zijn de portretten van de oudste inwoners. Dat zijn kosteres Lieske Kint en haar kleurrijke dorpsgenoten Frans de Bruyn en Fons van den Berghen. 

Eendracht

In de 21e eeuw is van die verdeeldheid niets meer te merken. Dat blijkt uit de in 2004 verschenen documentaire ‘Het’ Geheim van Ossenisse, 10 jaar later’. De ruim 300 dorpelingen slagen erin om diverse evenementen in de lucht te houden, Niet alleen goed voor de onderlinge saamhorigheid, maar ook voor de uitstraling naar buiten toe. Wethouder Jean-Paul Hageman prijst in september 2019 bij de opening van de jaarlijkse D’Ossenkoploop het dorp vanwege de inzet van een leger aan vrijwilligers. Klik hier voor weblog van de loop. 

Dorpshuis Hof ter Nesse Dorpshuis Hof ter Nesse Feesten en activiteiten

Behalve de loop zijn er nog veel meer activiteiten die van Ossenisse een levendig dorp maken, zoals het carnaval. In Ossenisse wordt dat sinds 1989 geregeld door carnavalsvereniging d'Ossekoppen. Dat was de eerste in Nederland met een vrouwelijke raad van elf. Intussen zijn die er elders ook. Extra bijzonder is dat de raad van Ossenisse geen bier drinkt.
 
Diverse verenigingen houden activiteiten in het dorpshuis. Daarnaast zijn er activiteiten in buurtcafé ’t Schallemaaj. Dat betreft Gaaibolclub De Dwarsliggers,  
Lone Star Dancers, zangkoor De hooge Noo(d)t en het Kerstmiscomité. Klik hier voor volledige agenda activiteiten.
Jaarlijks wordt een dorpsfeest gehouden. Om het beeld compleet te maken: de kleine dorpsgemeenschap krijgt het ook nog voor elkaar om Koningsdag en Sinterklaas te vieren. 

Buurtcafé 't SchallemaajBuurtcafé 't SchallemaajBrouwerij

De uit Ossendrecht naar Ossenisse verhuisde Jos Huijgens begint in 2004 een hobbybrouwerij. Die krijgt de naam De Kip, naar de straat waaraan deze is gelegen en groeit al snel. Zodoende wordt in 2018 een grotere installatie gebouwd met een brouwcapaciteit van 10 hl per dag en een lagercapaciteit van 50 hl. Particulieren kunnen zelf ook investeren in De Kip. Desgevraagd wordt het dividend uitgekeerd in gerstenat.Klik hier voor blog. 

Interieurfoto uit 2010 van voormalige herberg de S 'nis, waarin thans de brouwerij is gevestigd. Interieurfoto uit 2010 van voormalige herberg de S 'nis, waarin thans de brouwerij is gevestigd. Kasteel

Hier achter de Zeedijk bij Knuitershoek  liggen de fundamenten van het kasteel onder waterHier achter de Zeedijk bij Knuitershoek liggen de fundamenten van het kasteel onder waterHet kasteel droeg de naam Hof ter Nisse of Hof ter Nesse. Hier is het huidige dorpshuis naar genoemd. Het slot, dat één of twee torens bezat, stond aan de noordzijde van de Nijspolder. Door dijkval ging kort na 1800 een stuk van 68 hectare land van de Nijspolder verloren. Sindsdien liggen de restanten onder water in de Westerschelde. De fundamenten zijn dus onder water verdwenen. Onder de bewoners was Arnold Janszoon. Hij vestigt zich er aan het begin van de 15e eeuw en richt daar nogal wat kwaad aan. De stad Gent zou hem niet hebben betaald voor geleverde diensten. Uit wraak voert hij vanuit het slot aanvallen uit op schepen. Ter land richt Arnold eveneens veel onheil aan, zo meldt J. P. van den Broeke in zijn boek Middeleeuwse kastelen van Zeeland (Elmar, Delft – 1978). Hij steekt de dijken door, zodat Ossenisse en omgeving onder water komen staan. Het is onbekend wanneer het kasteel ten onder ging. In 1751 is sprake van ‘enige overblijfsels’, zo meldt rond die tijd de Tegenwoordige staat van Zeeland. Omdat de resten niet meer voorkomen op kaarten van een halve eeuw later wordt aangenomen dat ze tegen het eind van de 18e eeuw zijn opgeruimd, op de fundamenten na.

Molen

De molen is in 1846 gebouwd bij de Langeweg. In 1924 verdwijnen kap en wieken van de molen en wordt het bedrijf voortgezet met behulp van een motor. In 1931 volgt de sloop van de romp.

Stoomgemaal Ossenisse, in 1967 vervangen door het huidigeStoomgemaal Ossenisse, in 1967 vervangen door het huidigeMeestoof

De meestoof van Ossenisse stond ter hoogte van het gemaal. In Zeeuws-Vlaanderen stonden meerdere van deze fabriekjes waar de meekrap werd gedroogd en met behulp van rosmolens bewerkt tot de gewilde rode verfstof. Aan deze nijverheid kwam vanaf het derde kwartaal van de 19e eeuw een eind, toen het mogelijk werd het pigment op synthetische wijze te bereiden.gemaal Campen aan de Westdijkgemaal Campen aan de Westdijk

Watersnood

Nadat op drie plaatsen de dijken breken komt bijna geheel Ossenisse onder water te staan tijdens de Ramp van 1 februari 1953. In diverse boeken valt te lezen dat er in het dorp tien mensen omkwamen, maar dat klopt niet. In Ossenisse verdronk een 13-jarige jongen. Het grootste drama in de regio voltrok zich in Duivenhoek, waar de woningen van drie families een prooi werden van de golven. Daarbij kwamen acht mensen om.©Google Maps©Google Maps

Gemeente en inwonertallen

De voormalige gemeente Ossenisse in Zeeuws Vlaanderen, waartoe ook behoorden de gehuchten Knuitershoek, Molenhoek, Walenhoek en Zeedorp, bestond van 1814 tot 1936. De gemeente Ossenisse ging in 1936 op in de gemeente Vogelwaarde. Vanaf 1970 behoorde het dorp tot de gemeente Hontenisse en sinds 1 januari 2003 maakt het deel uit van de gemeente Hulst. Ossenisse telde 606 inwoners in 1815. Het aantal ingezetenen steeg vervolgens tot liefst 906 in 1877, maar daarna zette de neergang in. In 1980 werden 404 inwoners geteld en in op 1 januari 2011 nog 336. De plaatselijke belangen worden behartigd door de dorpsraad. Klik hier voor website dorpsraad. ©Google Maps©Google Maps

Nieuwsvoorziening

Het plaatselijke nieuws wordt vier keer per jaar gepubliceerd in de Snisser Krant en nieuwsbrieven. Klik hier voor meer informatie. Hoek Zeedorp/ZeedijkHoek Zeedorp/Zeedijk

Zeedorp

Dit gehucht ligt pal ten westen van Ossenisse en is daar min of meer een voordorpje van. Het gaat om enkele tientallenhuizen aan Zeedorp en langs de Zeedijk. Op de driesprong van Zeedorp, Lageweg en Langeweg staat een Mariakapel. Aan de Langeweg zijn leden actief van de RKH vzw – Kreverhille (rasverbetering kleine huisdieren - vereniging zonder winstoogmerk). Deze vereniging houdt zich bezig met het verbeteren van de honingbijenstand. Het bijenstation in Zeedorp is te bezoeken. Klik hier voor meer informatie. 

Verblijf

Natuurhuisje Zeedorp 7 4589 KX Ossenisse Klik hier voor meer informatie. 

Knuitershoek, gezien vanaf de ZeedijkKnuitershoek, gezien vanaf de ZeedijkKnuitershoek (De)

Deze buurtschap ligt ten noordwesten van Ossenisse aan de Westerscheldedijk. De dorpsraad tekende in 2009 protest aan toen op de zeedijk hekken kwamen om de rust te garanderen tijdens het broedseizoen. Dat leidde vervolgens tot breed verzet in heel Oost-Zeeuws-Vlaanderen. Uiteindelijk kwam er een compromis uit de bus. in samenspraak met het Waterschap Scheldestromen zijn op twee punten uitzichtpunten aangelegd met zitbanken. Zodoende is het zicht het hele jaar door gegarandeerd. Vrijwilligers van de werkgroep dorps(ver)gezichten zorgen voor het onderhoud. Knuitershoek is zowel bij mensen in de streek als bij toeristen een trekpleister gezien de landelijke rust, de uitzichten vanaf de dijk en het strand bij Perkpolder.'t Mussenist in Knuitershoek't Mussenist in Knuitershoek

Campings

 ’t Mussennist, Knuitershoek 6, 4589 RL Ossenisse. Klik hier voor website. https://www.campingmussenist.nl/ De Zeemeeuw, Knuitershoek 3, 4589 RL Ossenisse. Klik hier voor website. 

Restaurant

De Polderhoeve. Dit ligt op het terrein van ’t Mussenist. Een prima gelegenheid voor passanten voor een drankje, de lunch of het diner. Klik hier voor website. 

Verblijf

Ressort Knuitershoek, Knuitershoek 6, 4589 RL Ossenisse. 

Walenhoek

Dit gehucht ligt in het oostelijk uiteinde van het dorp en bestaat uit bebouwing rond Lageweg, Hooglandsedijk en Grindweg. Aan Lageweg 2 is Uilen en roofvogelboerderij Het Uilenist gevestigd. Klik hier voor website. 

Molenhoek OssenisseMolenhoek OssenisseMolenhoek

Dit gehucht bestaat uit een handvol woningen langs de Oostdijk. De naam verwijst naar een al in 1560 genoemde standerdmolen, die in 1910 tegen de vlakte is gegaan.

Klik hier om een reactie te plaatsen Mariakapel Zeedorp op de driesprong Lageweg/LangewegMariakapel Zeedorp op de driesprong Lageweg/LangewegLageweg OsssenisseLageweg OsssenisseDorpstraat OssenisseDorpstraat OssenisseGrindweg naar HotenisseGrindweg naar HotenisseKanaaldijk onder OssenisseKanaaldijk onder OssenisseWelgemeend reisadvies in ZeedorpWelgemeend reisadvies in Zeedorp