headerbanner

 

Molen De Hoop in WolphaartsdijkMolen De Hoop in WolphaartsdijkHoofdstraat WolphaartsdijkHoofdstraat WolphaartsdijkToen de Watergeuzen in 1572 flink huis hielden in Oud Sabbinge verloor dat dorphaar positie als belangrijkste dorp op het Eiland van Wolphaartsdijk. Vanaf 1577 werd het eiland bestuurd vanaf Oostkerke, dat pas in 1960 door een besluit van de gemeenteraad officieel de naam Wolphaartsdijk kreeg. In dit verhaal wordt Wolphaartsdijk beschreven, evenals het gehucht Blauwewijk en het verdwenen dorp Hongersdijk

Havens WolphaartsdijkHavens Wolphaartsdijk

Landbouw en detailhandel boden tot in de 20e eeuw een bestaan aan de meeste inwoners. Door de mechanisatie is de werkgelegenheid in de landbouw sterk verminderd. Dat geldt ook voor de detailhandel. Door de sluiting van de Veerse Gatdam tussen Kamerland en Veere ontstond op 27 april 1961 het Veerse Meer. De oevers van dat water boden perspectieven voor recreatie. Daarvan profiteerden de Noord-Bevelandse dorpen Kortgene en Kamperland zeer sterk, maar ook Wolphaartsdijk plukte er vanaf het derde kwart van de 20e eeuw rijke vruchten van. Het leidde tot de komst van campings, vakantiewoningen en uitbreiding van de horeca. Niettemin vinden de meeste inwoners hun werk tegenwoordig buiten de eigen woonplaats.

Middenstand

Supermarkt WolphaartsdijkSupermarkt Wolphaartsdijk

Evenals elders is ook in Wolphaartsdijk het aantal winkels sterk afgenomen. Gelukkig kunnen de inwoners wel op het eigen dorp inkopen doen bij de MCD-supermarkt van P. de Koster aan de Hoofdstraat.

Fietsers die een lekke band krijgen, zoals ook het team van www.staatspareltjes hier ooit overkwam, nota bene op een zaterdagmiddag, worden adequaat van hun problemen verlost bij Rijwielshop Cor den Haan de Papeweg 6. Dat was heel prettig want het was geen prettig vooruitzicht om naar Goes te moeten lopen om dit uit de wereld te krijgen.

Silhouet WolphaartsdijkSilhouet WolphaartsdijkSilhouet

Het silhouet van Wolphaartsdijk wordt bepaald door de kloeke Nicolauskerk en de ranke hoge stellingmolen De Hoop. Dat zijn ook de belangrijkste monumenten van het dorp. Het derde beeldbepalende element is het voormalige gemeentehuis.

De wind is van God

Molen De Hoop in WolphaartsdijkMolen De Hoop in Wolphaartsdijk

De Hoop werd in 1808 gebouwd. Het was toen een grondzeiler, een veel lagere molen dus. Bij dat type, de naam doet het al doorschemeren, reikt het wiekenkruis bijna tot aan de grond. De molen is in de jaren 1893-1895 verhoogd tot het type stellingmolen. Dat wil zeggen dat de wieken vanaf de stelling op de wind zijn te kruien. Die verhoging was het gevolg van een conflict. Molenaar D. van Strien was het beu dat hij windrecht moest betalen. Vanaf de Middeleeuwen waren molenaars verplicht om voor het gebruik van de wind in de beurs te tasten, meestal aan de ambachtsheer. Van Strien was echter het standpunt toegedaan dat de wind van God was gegeven en dat hij daarvoor niet de kas van aardse stervelingen behoefde te spekken. In een gerechtelijk proces trok hij aan het langste eind. Dat was zeer tegen de zin van zijn buurman, die uit wraak een bos aanplantte, waardoor de windaanvoer van De Hoop ernstig werd belemmerd, wat slecht is voor het maalproces. Van Strien liet zich er niet door van de wijs brengen en gaf fluks opdracht om de molen verhogen. Zodoende kunnen bij voorbeeld treinreizigers op het traject Arnemuiden-Goes de molen waarnemen. Ko de Visser werd in 2012 gehuldigd door het Gilde van Vrijwillige Molenaars en Vereniging de Zeeuwse Molen. omdat hij 65 jaar onafgebroken actief was geweest op De Hoop, een zeldzaam jubileum.

Nicolauskerk WolphaartsdijkNicolauskerk WolphaartsdijkKerk

Orgel Nicolauskerk WolphaartsdijkOrgel Nicolauskerk WolphaartsdijkDe tweede blikvanger is de Nicolauskerk. De eerste kerk is gebouwd rond 1370. Die had in 1572 te lijden door de komst van de Watergeuzen. Zij wilden voorkomen dat de Spaanse troepen, die in dat jaar de steden Goes en Arnemuiden nog bezet hielden, het eiland Wolphaartsdijk als steunpunt zouden gebruiken. Dat zou nadelig zijn voor de scheepvaart aan de noordzijde van het eiland. De schade werd hersteld, maar in de 19e eeuw was het oude bedehuis in verval geraakt. Vervolgens is besloten tot nieuwbouw en daarbij werd niet op een paar centen gekeken.

Uniek gebouw

De ingang van de Nicolauskerk straalt koninklijke allure uitDe ingang van de Nicolauskerk straalt koninklijke allure uitDe in 1861 gebouwde huidige dorpskerk is ongetwijfeld het mooiste protestantse bedehuis van Zeeland uit de 19e eeuw. Bij de bouw is teruggegrepen op stijlen uit het vroeg christelijke tijdperk. Bijzonder is dat lengte, hoogte en breedte van de kerk gelijk zijn (halfrond aan oostzijde niet meegerekend). Dat is uniek voor Nederland. Opmerkelijk zijn ook de bogen en de fraai gedetailleerde kolossale ingangspartij. Binnen valt de kansel op onder het orgel. De kerk liep schade op bij de Ramp van 1953. Die is hersteld met geld dat voornamelijk afkomstig was van het Rampenfonds. De kerk staat, afgezien van de erediensten op zondag, van half juli tot begin september op zaterdagen van 14.00 tot 16.00 uur open ter bezichtiging wn op Open Monumentendag van 10.00-16.00 uur. Klik hier voor website kerk

Johannes ab Utrecht Dresselhuis

Bij de Nicolauskerk staat in een plantsoen op de hoek van de Oostkerkestraat en de Hoofdstraat een gedenkteken voor Johannes ab Utrecht Dresselhuis. Hij was van 1819 tot zijn emeritaat in 1858 predikant in Wolphaartsdijk, maar het was echt niet op grond daarvan dat hij in Wolphaartsdijk met een monument is geëerd. Dresselhuis (Kampen, 30 september 1789 – Middelburg, 23 augustus 1861) was een mannetjesputter. De zoon van predikant Harm Dresselhuis en Catharina ab Utrecht studeerde theologie en werd in 1810 predikant in Hoofdplaat. Hij verruilde dat dorp negen jaar later voor Wolphaartsdijk, dat voor de derde keer een beroep op hem had uitgebracht. Kennelijk wilden ze hem dus graag op Zuid-Beveland hebben.

De staat van dienst die Dresselhuis uiteindelijk opbouwde is indrukwekkend. Hij was naast dominee ook schoolopziener, archivaris van Goes, lid van het classicale (regionale), provinciale en synodale (landelijke) bestuur van de Nederlandse Hervormde Kerk en Monument DresselhuisMonument Dresselhuishistoricus. Dresselhuis verwierf vooral faam door zijn publicaties over de geschiedenis van Zeeland. Hij publiceerde in het Maandboekje voor Zuid- en Noord-Beveland, de Zeeuwsche Volksalmanak, het Jaarboekje Zeeland en de Middelburgsche en Goessche Courant. Zijn boek Wandelingen door Zuid- en Noord Beveland (Goes, 1832), bevatveel informatie over de regio. Dresselhuis werd in 1857 door een beroerte getroffen, waardoor hij gedeeltelijk verlamd raakte. In 1858 verhuisde hij met zijn vrouw naar een woning aan de Herengracht in Middelburg, waar hij in 1861 overleed. Dresselhuis werd begraven in het dorp waar hij zoveel jaren had doorgebracht. Na zijn dood gingen er al snel stemmen op om voor hem een standbeeld op te richten. Een deel van de bevolking was daar tegen omdat men dit beschouwde als persoonsverheerlijking. De critici trokken aan het kortste eind. In 1862 verrees een 2,5 meter hoog monument met een voorstelling van ‘Geloof, hoop en liefde’, naar aanleiding van vers 13 uit het Bijbelboek 1 Korinthe. Op het monument staat de volgende tekst gebeiteld: ‘Aan dr. J. ab Utrecht Dresselhuis door zijn vrienden en vereerders – oct 1862’.

 

Gemeentehuis

Voormalig gemeentehuis De Griffioen in WolphaartsdijkVoormalig gemeentehuis De Griffioen in Wolphaartsdijk

Een beeldbepalend gebouw is het uit 1929 daterende gemeentehuis, dat dienst deed tot 1970 toen de gemeente Wolphaartsdijk werd opgeheven en het dorp opging in de gemeente Goes. Het pand vervult als dorpshuis een belangrijke rol in het plaatselijke sociale leven. Aan de achterzijde is een gymzaal met podium aangebouwd. In het oorspronkelijke raadhuis bevinden zich naast een foyer met bar en serre, vergaderzalen en oefenruimtes. Het complex wordt beheerd door Stichting Dorpshuis De Griffioen. Voormalige Hervormde pastorie WolphaartsdijikVoormalige Hervormde pastorie WolphaartsdijikKlik hier voor website dorpshuis

Andere monumentale panden in het dorp zijn de villa Oud Zorgvliet (voorheen bejaardenoord) aan het Nazareth 4, de voormalige bewaarschool aan de Oostkerkstraat 3, de voormalige Hervormde pastorie aan de Hoofdstraat 12 en de brandweerkazerne aan Volla Novastraat 1. Aan de Hoofdstraat nr. 37 staat een voormalige werkplaats annex smederij. Mooie dijkhuisjes staan aan de Molendijk nrs. 11-24. De uit circa 1840 daterende voormalige Gereformeerde Kerk aan de Hoofdstraat 61 is in 2001 onttrokken aan de eredienst. Aan de Villa Novastraat 3 staat de uit 1912 stammende kerk van de Gereformeerde Gemeente.

Straatnamen

Friesestraat WolphaartsdijkfFriesestraat WolphaartsdijkfAllie Barth en Frank de Klerk publiceerden in 1993 het boekje ‘De toponymie van Wolphaartsdijk’. Daarin valt te lezen dat de naam van de Aardebolleweg in de Oosterlandpolder is afgeleid van de Hardebollepolder. De ligging daarvan is niet bekend, maar aangenomen wordt dat de polder is geïnundeerd bij de watervloeden die Zeeland troffen in 1530 en 1532. De naam Stadseweg is simpelweg een verwijzing naar de functie als verbindingsweg in de richting van de stad Goes. De Friesestraat dankt haar naam aan de gemeenten Gaasterland en Smallingerland die Wolphaartsdijk na de Ramp van 1953 adopteerden.

Nazareth

Nazareth WolphaartsdijkNazareth WolphaartsdijkDe meest exotische naam is (het) Nazareth. In Nederland zijn vele Nazarethstraten, maar 'Nazareth' is zeldzaam en komt in Zeeland verder alleen voor in ’s Gravenpolder. De naam verwijst naar Nazareth in Israël, waar Jozef en Maria woonden. In Nederland droegen negen kloosters en een kasteel deze naam. In de Belgische provincie Oost-Vlaanderen ligt het dorp Nazareth. In Wolphaartsdijk is de straat vernoemd naar een boomgaard onder deze naam, die voorkomt in een verkoopakte uit 1767. Men had kennelijk geen hoge dunk van de opbrengst van de boomgaard. In dat geval is het een verwijzing naar de uitspraak ‘kan uit Nazareth iets goeds komen’. Die wordt in Johannes 1 gebezigd door Nathaniël wanneer hem wordt verteld dat Jezus uit Nazareth stamt. De uitspraak was licht ironisch bedoeld, want Nathaniël kwam uit Kana, een dorpje dat nog kleiner was dan Nazareth en werd zelf een volgeling van Jezus.

Monument aan het Veerse Meer in Wolphaartsdijk voor de Ramp van 1953Monument aan het Veerse Meer in Wolphaartsdijk voor de Ramp van 1953Ramp

De Ramp van 1953 liet diepe sporen na in Wolphaartsdijk. De Oosterland-, Oud Sabbinge-, Zuiderland- en Zuidvlietpolder overstroomden. Veertien mensen kwamen om. Aan het Veerse Meer staat een sprekend monument van de hand van Marjolein Groot Nibbelink, dat aan de catastrofe herinnert.

Seizoensveer tussen Wolphaartsdijk en KortgeneSeizoensveer tussen Wolphaartsdijk en Kortgene

Veerverbinding

Wolphaartsdijk was tot 1 oktober 1960 met een veer verbonden met Kortgene op Noord-Beveland. De pont van de Provinciale Stoomboot Diensten (PSD) verdween toen wegens de komst van de Zandkreekdam in 1961. In 1997 kwam de veerverbinding weer terug in bescheiden vorm. Vanaf dat jaar kwam een toeristisch veer in bedrijf, dat vaart vanaf half april tot in september. Klik hier voor website.  Klik hier voor geschiedenis veer Wolhaartsdijk-Kortgene

Netten drogen aan de kade in WolphaartsdijkNetten drogen aan de kade in WolphaartsdijkRecreatie

Bossen De PietBossen De PietDe afsluiting van de Zandkreek in 1960 en het Veerse Gat in 1961 leidden tot het ontstaan van het Veerse Meer. Langs de oevers daarvan ontstond een groot natuur- en recreatiegebied waarvan Wolphaartsdijk profiteerde. Door de aanleg van diverse jachthavens groeide het dorp uit tot een van de belangrijkste watersportcentra in de regio. In dit gebied zijn diverse restaurants en een supermarkt. Even ten westen van de jachthavens ligt het dagrecreatiegebied De Schelphoek, met stranden en bossen. Vijf kilometer ten westen van het dorp is dagrecreatiegebied De Piet gelegen. Daar kunnen kano’s en waterfietsen worden gehuurd. Dit gebied ligt bij de plek waar vroeger Het Schenge uitmondde in het Veerse Gat. Rond Wolphaartsdijk en Oud Sabbinge liggen veel polders waar het fijn fietsen is en vooral genieten voor liefhebbers van weidse open landschappen.

Verblijven

In Wolphaartsdijk is camping De Veerhoeve gevestigd. Daar kun je ook groepsverblijven en vakantiebungalows horen. In Oud Sabbinge is stacaravanpark De Haas gevestigd.  Op diverse plaatsen kun je terecht voor Bed & Breakfast. Klik hier voor adressen.

Horeca in WolphaartsdijkHoreca in WolphaartsdijkEten en drinken

Je kunt in Wolphaartsdijk heel goed tafelen in diverse prijsklassen Klik hier voor restaurants.

Foto en kaart Wolphaartsdijk © Google MapsFoto en kaart Wolphaartsdijk © Google MapsGemeentebestuur en inwoners

Tot de voormalige gemeente Wolphaartsdijk behoorden ook de gehuchten Blauwewijk en het dorpje Oud-Sabbinge. Oud-Sabbinge en het daarbij gelegen gehucht De Piet worden afzonderlijk beschreven op deze website.  De gemeente Wolphaartsdijk is in 1970 opgegaan in de gemeente Goes. Wolphaartsdijk telde volgens A. J. van der Aa in het in 1849 uitgegeven twaalfde deel van zijn befaamde Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden 1350 inwoners. In 2013 woonden er 2025 mensen.

Foto en kaart havens Wolphaartsdijk © Google MapsFoto en kaart havens Wolphaartsdijk © Google Maps

Blauwewijk

Dit gehucht behoorde tot de gemeente Wolphaartsdijk, in tegenstelling tot Roodewijk, dat tot Wilhelminadorp wordt gerekend. Blauwewijk dankt haar naam aan de blauwe dakpannen op de woningen die hier vroeger zijn gebouwd voor mensen die werkzaam waren voor de Koninklijke Maatschap de Wilhelminapolder in de gelijknamige polder.

BlauwewijkBlauwewijk

Hongersdijk

De polder Hongersdijk behoorde tot het ambacht Oostkerke (het latere Wolphaartsdijk). Deze polder en het gelijknamige dorp Hongersdijk gingen in 1334 ten onder door de Sint Clemensvloed. Het gebied werd in 1429 herbedijkt en toen ontstond ook het tweede dorp Hongersdijk. Dat was geen lang leven beschoren, maar verdween door de Pontiaansvloed van 14 januari 1551.

Brandweerkazerne WolphaartsdijkBrandweerkazerne Wolphaartsdijk

Dokter Vosstraat WolphaartsdijkDokter Vosstraat Wolphaartsdijk

Gezicht vanaf havensteiger WolphaartsdijkGezicht vanaf havensteiger Wolphaartsdijk

Lepelstraat WolphaartsdijkLepelstraat Wolphaartsdijk

Woonzorgcomplex Meulweie WolphaartsdijkWoonzorgcomplex Meulweie Wolphaartsdijk

Molendijk WolphaartsdijkMolendijk Wolphaartsdijk

Monument voor gevallenen WO II in WolphaartsdijkMonument voor gevallenen WO II in Wolphaartsdijk

Papeweg WolphaartsdijkPapeweg Wolphaartsdijk

Verenigingsgebouw De Brug van de Protestantse gemeente WolphaartsdijkVerenigingsgebouw De Brug van de Protestantse gemeente Wolphaartsdijk

Spitsenduo WolphaartsdijkSpitsenduo Wolphaartsdijk

Wolfertsplein WolphaartsdijkWolfertsplein Wolphaartsdijk

Voormalige Gereformeerde kerk WolphaartsdijkVoormalige Gereformeerde kerk Wolphaartsdijk

Kerk Gereformeerde Gemeente WolphaartsdijkKerk Gereformeerde Gemeente Wolphaartsdijk

Oude Veerdijk, 4 postadressen slechts en toch een plaatsnaambordOude Veerdijk, 4 postadressen slechts en toch een plaatsnaambord

Oosterschengen tussen Wissekerke en WolphaartsdijkOosterschengen tussen Wissekerke en Wolphaartsdijk

 

KLIK HIER OM EEN REACTIE OP DIT ARTIKEL TE PLAATSEN