Gezicht vanaf de RooneusedijkGezicht vanaf de RooneusedijkSchuin achter de Onze Lieve Vrouw Hemelvaartkerk ligt een kunstwerk dat Ovezande prachtig verbeeldt. Het dorp ligt in het midden. Dat was rond 1300 ook het geval, toen het ontstond op een door schorren omringd eiland. Het midden staat ook voor de ligging van Ovezande in het hart van de Zak van Zuid-Beveland.

Ovezande toont zich op het allermooist langs en op de dijken die in de meimaand vrolijk oplichten door het Zeeuws kant in de bermen: het fluitenkruid. Langs de bermen kleurt en geurt de meidoorn. Daarin zingen vogels in het voorjaar hun hoogste lied.

Staatspareltjes genoot hier onder andere van zang en vlucht van de gele kwikstaart, die opdoken aan de Zakdijk tussen Ovezande en Oudelande. Je kunt rond het dorp niet alleen genoeglijk fietsen, ook voor wandelaars biedt het mogelijkheden. Klik hier voor informatie over het ommetje rond het dorp. 

Lente in Ovezande foto Arend RuigendijkLente in Ovezande foto Arend RuigendijkBezienswaardigheden

Rechthuis

Tegenover de voormalige Nederlandse Hervormde kerk staat aan Kerkplein 1 de uit 1645 daterende voormalige herberg De Swaene. Dit was vroeger het rechthuis. Dat bood onderdak aan de schepenen (gemeentebestuurders) en de schout (belast met het handhaven van de openbare orde).Het voormalige rechthuis van OvezandeHet voormalige rechthuis van Ovezande

Dorpskerk

Kerk Wit ArjaentjeKerk Wit ArjaentjeTegenover de herberg staat de oorspronkelijk aan Petrus en Paulus gewijde voormalige Nederlandse Hervormde kerk. Deze dateert van het eind van de 14e of het begin van de 15e eeuw. Nadat in 1578 de protestanten op Zuid-Beveland het voor het zeggen krijgen volgt, net als in de rest van Zeeland, al snel een verbod op het openbaar uitoefenen van de rooms-katholieke eredienst. Dat neemt niet weg dat de bevolking van Ovezande dan in meerderheid trouw aan de moederkerk blijft. Het bedehuis wordt evenwel in bezit genomen door de protestanten, die dan behoren tot de Nederduitsch Gereformeerde Kerk. Lieven Koene wordt op 3 december 1582 de eerste predikant. Na het ontstaan van de Nederlandse Hervormde Kerk in 1816 behoort ook de Ovezandse dorpskerk daartoe. A.J. van der Aa meldt in het in 1841 verschenen 8e deel van zijn Aardrijkskundig Woordenboek dat het dorp 800 inwoners telt. Van hen waren er 240 lid van de Hervormde kerk. De overige 560, ruim tweederde dus, behoren dan tot de Rooms Katholieke kerk. J. Boonman meldt in het in 1996 verschenen boek Toponymie van de gemeenten Driewegen-Coudorpe en Ovezande dat de bevolking van het dorp in 1965 is toegenomen tot 1350 inwoners. Van hen zijn er dan 145 hervormd, 9 Gereformeerd en 1196 katholiek. De gestage neergang van de Hervormde gemeente leidt ertoe dat op 23 februari 2003 het doek valt met het houden van de laatste eredienst. De kerk komt dan in particuliere handen.

Kerk en voormalig rechthuisKerk en voormalig rechthuisHet gebouw is vanwege de grote cultureel-historische waarde een rijksmonument. Achter het bestaande plafond zijn de spanten nog aanwezig van het oude tongewelf. De kerk bevat een kansel uit het midden van de 18e eeuw en een koperen lezenaar. Het in 1893 door de befaamde firma Van Dam gebouwde orgel wordt ook na de onttrekking aan de eredienst regelmatig bespeeld, zodat het in goede staat kan blijven. De toren is gerestaureerd in 2016. Het gebouw is beschikbaar voor trouw- en uitvaartdiensten, andersoortige vieringen, bijeenkomsten, exposities en muziekuitvoeringen. De koorsluiting aan het oosteinde van de kerk en de noorderdwarskapel zijn in 1840 gesloopt. Omdat de website van de kerk als onveilig wordt aangemerkt geven we die hier niet aan. 

foto collectie Rijksmuseumfoto collectie RijksmuseumBij een in 1887 uitgevoerde restauratie komen er diverse 15e eeuwse muurschilderingen tevoorschijn, waarvan er uiteindelijk slechts één behouden blijft. Die is van de Heilige Adrianus. Hij staat afgebeeld met een zwaard en een schild in de handen en aan zijn voet ligt een leeuw. Vanwege de schildering kreeg de kerk aan het eind van de 20e eeuw de naam Wit Arjaentje. Dat slaat op Heilige Adrianus van Nicomedië in Turkije, de stad die nu de naam Izmit draagt. Adrianus leefde vermoedelijk aan het begin van de 14e eeuw. Hij krijgt daar als Romeins officier van een groep soldaten de opdracht om 23 christenen te begeleiden naar een plaats waar deze gemarteld zullen worden, Wanneer Adrianus ziet dat deze ondanks de folteringen vasthouden aan hun overtuiging komt hij zelf terstond tot geloof. Hij wordt na vreselijke martelingen onthoofd. Zijn resten worden bewaard in Geeraerdsbergen. Adrianus is de beschermheilig van soldaten en smeden. Ook kunnen cipiers, bierbrouwers, postbodes en beulen hem aanroepen. Adrianus behoort bovendien tot de pestheiligen. Daarvan getuigt het gebedje: ,,O Adriaan, Gij die patroon van pest zijt. Van zulke grote plaag uw dienaars al bevrijdt”. Volgens het in 2006 uitgegeven boek ‘366 heiligendagen’ van de hand van Paul Spapens en Kees van Kemenade is Adrianus de bron van de volgende voornamen Ad, Adriaan, Aike, Ariën, Adriënne en Arjan en van onder andere de volgende achternamen Adriaanse, Adriaansens, Adriaans, Adriani en Ariëns. Enkele van deze namen zijn in Zeeland zeer bekend.

School/dorpshuis

Aan de Hoofdstraat 54 staat de voormalige Sint Aloysiusschool die sinds 2009 onder de naam Verenigingsgebouw Trefpunt als dorpshuis fungeert. Hoofdredacteur Richard Gielens schrijft over de school in het nummer van mei 2019 van het blad der Pater Damiaanparochie: ,,De opening van de R. K. lagere school Sint Aloysius was een paradepaardje van pastoor Bergansius. Hij was pas benoemd, maar kon het niet nalaten in zijn preken tijdens de hoogmis te hameren op het belang van een katholieke school. Op 1 november 1913 opende de school haar deuren.” De gevolgen zijn desastreus voor de openbare school. Van de 159 leerlingen gaan er 127 over naar de katholieke. De oorspronkelijke bestemming van het gebouw is zichtbaar door de naam en het beeld van de heilige Aloysius.

Onze Lieve Vrouw Hemelvaartkerk OvezandeOnze Lieve Vrouw Hemelvaartkerk OvezandeRooms-Katholieke kerk

Sint Jozeftentoonstelling in mei 2019Sint Jozeftentoonstelling in mei 2019Aan Hoofdstraat 60 staat de op 23 november 1859 ingewijde Onze Lieve Vrouw Hemelvaartkerk. Die komt er nadat in 1801 een aanbod van de protestanten om hun kerk over te nemen strandt op de prijs. In 1906/7 ondergaat het katholieke bedehuis een uitbreiding met 150 zitplaatsen. Het gebouw is namelijk veel te klein geworden voor de groeiende schare kerkgangers, waarvan er velen moeten staan.
Het bedehuis heeft de vorm van een zaalkerk met neogotische ramen. Het beschilderde plafond van de sfeervolle kerk gaat verloren wanneer zich in de Tweede Wereldoorlog een granaat door het dak boort. In de kerk staat een fraai altaar dat is gewijd aan Petrus en Paulus en wordt geflankeerd door gebrandschilderde ramen van deze heiligen. Klik hier voor meer informatie over de parochiekern Ovezande.

Maria uit de BeukMaria uit de BeukMaria uit de Beuk

In de kerktuin staat een prachtig Mariabeeld op de plaats waar eind 2020 een oude beuk is omgehakt. De boom moest wijken wegens een schimmelinfectie. Kettingzaagkunstenaar Peter Verlaan kreeg vervolgens de opdracht om uit de resten van de boom het beeld Maria uit de Beuk te maken. Dat kon door de giften van zeventig particulieren en steun van de gemeente Borsele. Het beeld is op 30 mei 2021 ingezegend.

Kapel-geloofsstrijd

Aan de Oud Ovezandseweg staat een aan Maria gewijde kapel die in 2012 is ingezegend door vicaris Paul Verbeek. In de aangrenzende boomgaard stond vroeger een boerderij die in de streek ‘de Tempel’ werd genoemd. Het is een van de hoeves die fungeert als schuilkerk, wanneer vanaf 1578 de rooms-katholieken niet langer hun geloof in het openbaar mogen belijden. In 1697 worden diverse schuilkerken, waaronder ook De Tempel, vernield. Dat gebeurt uit wraak omdat de protestant Marien Vroonland niet mag huwen met de katholieke Kaatje Pover, die dan hun kind draagt. Uiteindelijk treedt het stel toch in het huwelijk en wordt het kind katholiek opgevoed. Intussen is de tijd waarin protestanten en katholieken tegen over elkaar stonden al heel lang geschiedenis. Dat blijkt bij voorbeeld uit de gezamenlijke oecumenische vieringen. De Mariakapel is dan ook vooral een symbool van de godsdienstvrede tussen Rome en de Reformatie.

 

Het bestaan van twee begraafplaatsen in het dorp is een herinnering aan de godsdienstige verdeeldheid van weleer. Vroeger kon je trouwens aan de achternaam van iemand vaak trefzeker afleiden tot welk geloof deze behoorde. Wat dat betreft zijn kerkhoven een rijke studiebron en dat geldt ook voor die van Ovezande. Klik hier voor namen algemene begraafplaats. Klik hier voor namen Hervormde begraafplaats. 

Molen De Hoop in NorgMolen De Hoop in NorgMolen

Tot de voormalige burgerlijke gemeente Ovezande behoorde het gehucht Blazekop met de gelijknamige korenmolen. De naam Blazekop houdt volgens de eerder genoemde J. Boonman verband met de kromming in de Bandijk waar de wind ongenadig kan zijn. Een waaigat dus. Dat is natuurlijk een geschikte locatie voor een windmolen. Die van Blazekop is voor Zeeland uniek. De riet gedekte achtkant is namelijk afkomstig van een korenmolen in het Utrechtse dorp Eemnes. De Blazekop staat op een verhoging en wordt daarom bergmolen genoemd. Hij is in 1884 gebouwd op de plek waar eerst een standerdmolen in werking was.

Bijzonder zijn de wieken aan de buitenroede van de molen. Deze zijn van het systeem Bilau en lijken een beetje op vliegtuigvleugels. Ze zijn 1930 uitgevonden door de Duitse luchtmachtingenieur Kurt Bilau. De molen van Blazekop krijgt deze in 1935 als eerste in Nederland en dat trekt de aandacht. Volgens www.molendatabase trekt molenaar Warmolts uit het Drentse Norg naar Ovezande om de wieken te aanschouwen. Dat doet hij samen met zijn vrouw op een tandem. Dan heb je het heen en terug volgens wwww.google.nl/maps/ over een afstand van 660 kilometer. De Drent is onder de indruk van wat hij in Ovezande ziet en schaft zelf ook zulke wieken aan voor de nog steeds bestaande molen De Hoop in Norg. Klik hier voor nog meer over De Blazekop. Klik hier voor informatie over molen De Hoop in Norg. 

Roode HoeveRoode Hoeve

Boerderijen

Witte HoeveWitte HoeveAan de Hollestelleweg 1a ligt een uit 1789 daterende boerderij met bakhuis op een rijk beboomd erf. Deze hoeve staat op een locatie die vroeger een eiland vormde in de tijdens de Middeleeuwen nog brede rivier de Zwake en is een Rijksmonument. Die status geniet ook de Zeeuwse schuur van de boerderij aan de Kolaardsweg 1. Vermeldenswaard is ook de Roode Hoeve aan de Noldijk 6. Dit is een van de locaties waar de katholieken min of meer in het geheim diensten hielden toen ze hun geloof niet in het openbaar mochten belijden. Indrukwekkend groot is de schuur van de in 1935 gebouwde Louissen-hoeve aan de Louisepolderweg. Tenslotte mag hier ook niet de Witte Hoeve ontbreken aan de Bloemenstraat 37, waarin een B & B is gevestigd. Deze dateert in aanleg uit 1600 en heeft een fraaie gepotdekselde schuur. Het woonhuis in huidige vorm verrees in 1874 voor de toenmalige burgemeester jonkheer M. J. de Marees van Swinderen, die ook aan het hoofd stond van de gemeenten Nisse en Driewegen.Boerderij Hollestelleweg 1ABoerderij Hollestelleweg 1A

Voorzieningen

Voor veel boodschappen kunnen de inwoners terecht in het eigen dorp. Het beschikt namelijk over een SPAR-supermarkt en een bakkerij, beide aan de Hoofdstraat. Aan de Mr. Dr. Messtraat staat de Rooms Katholieke basisschool De Zandplaat. Klik hier voor website. https://bsdezandplaat.nl/ Aan de Platteweg is Bloemcentrum Hoondert gevestigd. Klik hier voor website. 

Eten en drinken

Aan de Hoofdstraat zijn café De Zak gevestigd en snackbar New City. Café-restaurant ’t Klompekot is te vinden aan de ’s-Heerenhoeksedijk 56. Het lijkt bij Borssele te horen omdat dat dorp er zo dicht bij ligt, maar ligt in het uiterste westen van Ovezande. Het is een populaire aanlegplaats voor passanten, voor zowel fietsers als motorrijders. Klik hier voor website. Geliefde aanlegplaats..Geliefde aanlegplaats..

Sport

Voetbalvereniging DwO '15 kwam voort uit Volharding '32 uit Ovezande en SVD uit Driewegen. De tennisclub valt ook onder DwO'15. Dit betreft samenwerking tussen TVO uit Ovezande en SVD uit Driewegen. Klik hier voor website.  De plaatselijke handboogsportvereniging draagt de naam Willem Tell. Klik hier voor website. Sportpark OvezandeSportpark Ovezande

Ontstaan

Ovezande ontstaat omstreeks 1280 wanneer de Heren van Schenge een schor bedijken. Dat is de huidige Oud-Ovezandepolder. De Zak van Zuid-Beveland is op dat moment een verzameling van eilanden, schorren en wateren. Daarna volgen de Verlorenkostpolder en de Nieuw-Ovezandepolder. Deze vormen samen een eiland tot in 1340 de Zakdijk wordt aangelegd tussen de Rooneusedijk in Ovezande en de Kruipuitsedijk in Oudelande. De Heren van Schenge hebben als achtnaam die van het water aangenomen dat vroeger het eiland Wolphaartsdijk omzoomde. Zij resideerden op hun slot in ’s Heer Arendskerke. Behalve dat dorp stichtten zij ook ’s Heer Hendrikskinderen, terwijl de naam ’s van Heerenhoek tot stand kwam omdat dit dorp in een hoek lag van het grondgebied van de Heren van Schenge.Dorpsingang Plaataanweg Dorpsingang Plaataanweg

Bijzondere benamingen

Gehucht De Zak

Uit een verhaal van Jan van Damme in de P|rovinciale Courant van 2 m ei 2021 bleek dat veel aanwonende er geen weet van hadden dat hun huis aan de Plaataanweg ten zuiden van Ovezande een gehucht is. De naam luidt De Zak, omdat het is gelegen in de Zakpolder. Dat schept gemakkelijk verwarring want Ovezande en omliggende dorpen behoren immers tot het gebied dat algemeen wordt aangeuid als 'De Zak van Zuid-Beveland.Plataanweg in gehucht De ZakPlataanweg in gehucht De Zak

Strobbelhoek

De woningbouw die eind 20e eeuw tot stand komt aan de zuidkant van het dorp krijgt de naam Strobbelhoek. Daartoe besluit de gemeenteraad in 1990. De naam is niet zo maar gekozen, maar wordt in het dorp sinds lang gebruikt om de Nieuwstraat aan te duiden. Strobbelhoek zou kunnen betekenen dat je er moeilijk langs kunt met een vracht hooi.

Gezicht op dorp vanaf de RooneusedijkGezicht op dorp vanaf de RooneusedijkRooneusedijk

Deze dijk ligt ten zuiden van de Verlorenkostpolder. De bijzondere naam zou afgeleid kunnen zijn van rode neus, maar is stof tot nader onderzoek.Bessenstruiken  aan de RooneusedijkBessenstruiken aan de Rooneusedijk

Muziek

In het laatste weekeinde van mei is het een drukte van belang in Ovezande door het festival Klomppop. Dat bestaat sinds 1980 en is daarmee het oudste in de regio. Sinds 2017 is het gecombineerd met de Straatfestival, dat in 1987 het licht zag. Op zaterdag wordt Klomppop gehouden en op zondag het Straatfestival. Klik hier voor website. 

Beroemde inwoners

Henricus Joannes Evert Willem Carel (Henri) Wijnmalen komt 3 september 1889 in Ovezande ter wereld. Hij studeert aanvankelijk medicijnen, maar kiest vervolgens voor de luchtvaart. Henri gaat dan in de leer bij Louis Blériot, die naam op 25 juli 1909 naam maakte door als eerste Het Kanaal over te vliegen. Zelf schrijft Henri geschiedenis wanneer hij tot 2780 meter weet te klimmen en daarmee een wereldhoogterecord vestigt. Klik hier voor levensloop. 

Ernest GroosmanErnest GroosmanErnest Groosman kwam 21 juli 1917 ter wereld. Hij wordt gezien als het voornaamste gezicht van de wederopbouwarchitectuur na de Tweede Wereldoorlog. Groosman tekende voor beeldbepalende projecten als Diergaarde Blijdorp en het Wereldhandelsgebouw, beide in Rotterdam. Maar nog belangrijker was zijn rol bij het bestrijden van de enorme woningnood in de jaren vijftig en zestig van de 20e eeuw. Groosman was er van overtuigd dat het probleem alleen was op te lossen met grote projecten. Zodoende was hij de man achter veel flatwoningcomplexen, vooral in Zuid-Holland. Het architectenbureau van Groosman groeide uit tot een van de grootste in Nederland. Klik hier voor website.

Cees Rentmeester werd 27 januari 1947 in Ovezande geboren. Hij was drie jaar profwielrenner. Zijn grootste prestatie was in 1970 het winnen van de proloog in de meerdaagse wedstrijd Parijs-Nice.

©Google Maps©Google MapsGemeente, naam en wapen

Ovezande is tot 1970 een zelfstandige gemeente. Dat de inwoners overwegend rooms-katholiek zijn blijkt overduidelijk uit de resultaten van de verkiezingen op 1 juni 1966 voor de laatste gemeenteraad. De KVP (Katholieke Volks Partij) krijgt dan 82,2 procent van de 84,7 in 1962. De Protestants Christelijke Groepering krijgt de rest. De verhouding in de raad blijft ongewijzigd: 6-1. De dorpsnaam zou afgeleid zijn van het feit dat het eiland Ovezande indertijd alleen bereikbaar was ‘over het zand’. Het gemeentewapen bestaat uit een letter O en daaronder een fazant, die samengevoegd klinken als ‘Ofazant’. Het betreft hier een duidelijk voorbeeld van een ‘sprekend’ wapen. De plaatselijke belangen worden behartigd door de dorpsraad. Klik hier voor website. ©Google Maps©Google Maps

B en B-verblijven in Ovezande

De Witte is gevestigd in de gelijknamige boerderij aan de Bloemenstraat 37. Klik hier voor website. Ka is te vinden is te vinden in de oude hoeve de aan de Oud Ovezandseweg 30. Klik hier voor website.Blazekop behoort bij de molen aan de Molenweg 3B. Bovendien is hier een horecagelegenheid. Klik hier voor website.  ’t Hof Acht is meer dan Duizend is gevestigd in een historische boerderij aan de s-Heerenhoeksedijk 27. Klik hier voor website. B en B KaB en B KaAppartementen aan de Willem AlexanderstraatAppartementen aan de Willem AlexanderstraatDuurzame attractie....Duurzame attractie....DorpstuinDorpstuinHoofdstraat OvezandeHoofdstraat OvezandeVoormalig gemeentehuisVoormalig gemeentehuisWoningen aan de NieuwstraatWoningen aan de NieuwstraatGroenedijk Groenedijk Zicht op Groenedijk vanaf  de Oud OvezandsewegZicht op Groenedijk vanaf de Oud OvezandsewegHof CoollaardHof CoollaardPlataanwegPlataanwegWoning aan PlataanwegWoning aan PlataanwegIn 2013 onthulde kopie van travalje waarmee de plaatselijke smid De Jonge werkteIn 2013 onthulde kopie van travalje waarmee de plaatselijke smid De Jonge werkteHoek Zakdijk en RooneusedijkHoek Zakdijk en RooneusedijkKruiswegstatie in de OLV HemelvaartkerkKruiswegstatie in de OLV HemelvaartkerkKauwgomboom...Kauwgomboom...Of je nu in Ovezande in een oud of een nieuwer huis woont, het buitengebied is dichtbijOf je nu in Ovezande in een oud of een nieuwer huis woont, het buitengebied is dichtbij