headerbanner

Ingangspoort Rooms Katholieke Kerk Heinkenszand Ingangspoort Rooms Katholieke Kerk Heinkenszand Oude Kamersedijk HeinkenszandOude Kamersedijk HeinkenszandHeinkenszand, de grootste kern in de Zak van Zuid-Beveland, vormt het bestuurlijk hart van de gemeente Borsele omdat daar het gemeentebestuur zetelt. Het dorp met omliggend buitengebied bestaat uit achttien polders, die zijn omgeven door tientallen dijken. De kern is opgebouwd langs beide zijden van een lange dijk: de Dorpsstraat. Heinkenszand heeft een regiofunctie door het grote winkelareaal. Van groeiend economisch belang is het gemakkelijk van de A58 te bereiken bedrijventerrein Noordzak.

Klompenmakerij TraasKlompenmakerij TraasHet dorp heeft een groen aanzicht. Dat komt door de veelal fraai beboomde dijken, door het beboomde terrein rond de rooms-katholieke kerk en door het landgoedje (3 hectare) Landlust tegen het hart van het dorp. De sinds 1904 bestaande klompenmakerij van de firma Traas is de laatste van Zeeland.

Het dorp heet in de streektaal ‘Eintjeszand’. Voor onwetenden is de naam Heinkenszand kennelijk lastig. Zeeuwen liggen dubbel wanneer in radio- of tv-nieuws weer eens wordt gemeld dat er iets is gebeurd in ‘Heinekenszand’. De naam van het dorp heeft echter niets uitstaand met goudgeel schuimend gerstenat maar is afgeleid van een zand van een zekere Heine.  

Monumenten

Kasteeleiland met kerk

Treurbeuk begraafplaats en kasteeltuin achter de BlasiuskerkTreurbeuk begraafplaats en kasteeltuin achter de BlasiuskerkAmbachtsheer Jan van Schengen liet in 1406 de eerste kerk bouwen in Heinkenszand. Die was gewijd aan de Heilige Blasius en viel aanvankelijk onder de parochie van ’s Heer Arendskerke. Het bedehuis werd al spoedig verheven tot parochiekerk. In 1578 moesten de katholieken hun kerkgebouw echter afstaan aan de protestanten. Zij waren vervolgens aangewezen op erediensten die in het geheim werden gehouden. Meestal gebeurde dat op boerderijen. Aan het eind van de achttiende eeuw kwam er Lourdesgrot HeinkenszandLourdesgrot Heinkenszandeen kerk in ’s Heerenhoek, waar de katholieken uit Heinkenszand toen op waren aangewezen. Veel mensen wilden toch heel graag op het eigen dorp kerken. Daarom werd in 1804 het buiten Barbestein aangekocht en ingericht tot kerk. In 1865 is begonnen met de bouw van de huidige neogotische Heilige Blasius kerk. Het was de bedoeling dat het bedehuis in maart 1866 zou worden opgeleverd, maar het is al op 3 oktober 1865 ingewijd. Het belendende kasteeltje is vervolgens ingericht tot pastorie. Klik hier voor parochiekerk
H. Blasiuskerk en pastorie in HeinkenszandH. Blasiuskerk en pastorie in HeinkenszandIn 1906 is het slot afgebroken en verrees op die plek de huidige pastorie. Heden ten dage is nog goed te zien dat het fraaie complex is gelegen op een kasteelterrein, want een deel van de omgrachting is nog altijd aanwezig. Op de begraafplaats, die een groot deel van de voormalige kasteeltuin beslaat bevindt zich een uit 1912 stammende Lourdesgrot, een unicum voor Zeeland. Bezoekers kunnen hier, meestal in alle rust, een kaarsje branden en/of bidden.

Heel bijzonder is de enorme treurbeuk op het kerkhof, die de oudste van Nederland zou zijn. Opvallend is verder het grote aantal grafzerken met afbeeldingen van de overledenen, meestal in katholieke Zuid-Bevelandse dracht. Vrij zeldzaam voor Zeeland is ook de ijskelder die zich op het terrein bevindt. Daarin werd ijs bewaard dat ’s winters uit de gracht werd gehakt. Het werd gebruikt om voorraden groenten en fruit te kunnen koelen.

Al met al zijn het kerkeiland, de begraafplaats en de kasteekltuin het mooiste stukje rijk rooms land van Zeeland. Wie van de combinatie rust en cultuur houdt moet hier echt naar toe.

 

Koetshuis LandlustKoetshuis Landlust

Landlust

Bos Landlust met rechts monumentje Van CittersBos Landlust met rechts monumentje Van Citters

Het zuidelijke einde van de Dorpsstraat is maar aan één kant bebouwd. Hier ligt het Landgoed Landlust, plaatselijk ‘Bos van Citters’ genoemd. In het vrij toegankelijke parkbos staat het koetshuis van het voormalige buiten Landlust. In het bos staan bomen die in de 18e eeuw zijn aangeplant en die de oudste van Zeeland zijn. Bovendien vormt het bos een hele goede biotoop voor vleermuizen. Een bijzonder element bij de parkvijver is het monument dat herinnert aan de ambachtsherenfamilie Van Citters. Die bezat in de omgeving het buitenhuis Bloemenheuvel, dat in 1895 is gesloopt. Het middenstuk van het monument is het voetstuk van een pilaar van het 16de-eeuwse oksaal dat tot 1843 de toen afgebroken Hervormde kerk sierde. Op de gedenksteen staat de aanduiding: 19 july 1856 C.A.J. van Citters.

Aan de voorzijde van het bos, aan Dorpsstraat 100 staat het in 1793 gebouwde jachthuis Landlust. Aan de voorzijde staat een fraai met vier natuurstenen pijlers uitgerust hek. Daarachter staat op nr 102 de 18e eeuwse boerderij Landlust met de bijbehorende grote monumentale schuur. Klik hier voor het verhaal over de geschiedenis van huizen en terreinen

Protestantse kerk

Hervormde kerkHervormde kerkDe Dorpskerk aan de Dorpsstraat 17 was tot aan de fusie van hervormden en gereformeerden tot Protestantse gemeente, het domein van de Nederlandse Hervormde gemeente. De protestanten namen in 1578 de oude kerk over van de katholieken. In 1844 maakte dat gebouw  plaats voor het huidige. Gehandhaafd werden de preekstoel uit het midden van de 17e eeuw en twee kronen uit de 18e eeuw. De kerk bevat grafmonumenten voor de in 1766 overleden Johanna van Dishoek, haar echtgenoot Isaac Hurgronje (overleden 1776) en Corneille de Perponcher-Sedlnitzky.

Barbesteinkerk

BarbesteinkerkBarbesteinkerk

Het uit de 19e eeuw stammende eerste bedehuis van de Gereformeerde Kerk verrees aan de Dorpsstraat 26. Dat kreeg later de bestemming verenigingsgebouw. In 1906 de  Barbesteinkerk aan Clara’s Pad 6 in gebruik genomen. In november 2018 is hier de laatste reguliere kerkdienst gehouden. De Protestantse gemeente gebruikt sindsdien aalleen de Dorpskerk.
Het gebouw staat grond van het voormalige huis Barbestein, waaraan beide toegangspalen tot het kerkterrein nog altijd herinneren. Klik hier voor website Protestantse gemeente Heinkenszand

 

Molen Vijf Gebroeders

Even ten westen van het dorp staat aan de Slaakweg de kloeke stellingmolen De Vijf Gebroeders. Deze wiekendrager was aan het begin van de 21e eeuw ernstig vervallen, maar is de jaren 2005-2007 in oude luister hersteld. Dat was een enorm karwei, mede doordat de molen was scheefgezakt. Bovendien brak de nog bruikbare as, waardoor er een nieuwe moest worden gegoten. Een mooi industrieel monument. Je kunt er ook nog koffie drinken op het terras of in het bijgebouwtje.

Klik hier voor mogelijkheden tot bezichtiging.

Klik hier voor geschiedenis molen.  

Klik hier voor het verhaal van het bezoek dat Staatspareltjes bracht aan de Vijf Gebroeders

 

 

Romp molen De HoopRomp molen De HoopMolenromp

In het dorp staat aan de Vijverlaan de romp van de uit 1850 daterende stellingmolen De Hoop. Vanaf 1960 begon de onttakeling van de molen waarbij zowel de stelling als de wieken verdwenen. Wat rest is een fraai getailleerde romp, die geheel is gerestaureerd en als woning ingericht. Hoewel het betreurenswaardig is dat hier geen wieken ronddraaien is de romp met de nabijgelegen vijver een mooi element in het dorpshart.

Recreatiegebied StelleplasRecreatiegebied StelleplasRestaurant StelleplasRestaurant StelleplasStelleplas

Ten behoeve van zandwinning is in 1969 in de Stellepolder een plas gegraven. Het zand was nodig voor de aanleg van de A58 en voor recreatieve doeleinden. Rond de plas ligt een recreatiegebied met een camping, een bungalowpark, een restaurant en een zwembad. Vanaf het restaurantterras heb je een fraai uitzicht op de plas. Klik hier voor camping en bungalows.  Klik hier voor restaurant. 

 

Beroemde inwoner: Jan Raas

Heinkenszand is de geboorteplaats van Jan Raas, één van de succesvolste wielrenners die Nederland heeft gekend. Hij werd in 1979 wereldkampioen en won tien etappes in de Ronde van Frankrijk. Raas kwam ook als eerste aan de meet in de volgende wielerklassiekers: Ronde van Vlaanderen, Parijs-Roubaix, Luik-Bastenaken-Luik, Milaan-San Remo en Amstel Gold Race. De laatste wedstrijd won hij zelfs vijf keer. Wie goede benen heeft kan in Heinkenszand beginnen aan de populaire Jan Raas Route. Let op, dit ‘rondje’ heeft een lengte van 101 km. Klik hier voor meer informatie

In 't Hof Stenevate tegenover het gemeentehuis bevindt zich de raadszaal. Er kan hier ook worden getrouwd.In 't Hof Stenevate tegenover het gemeentehuis bevindt zich de raadszaal. Er kan hier ook worden getrouwd.Gemeente en inwoners

Heinkenszand vormde een zelfstandige gemeente tot 1970. In dat jaar ging het deel ging uitmaken van de gemeente Borsele. Het dorp telde in 1840 1380 inwoners en precies 5478 per 1 januari 2013. Onder de gemeente Heinkenszand vielen de gehuchten (Het) Oudeland en ’t Vlaandertje.

Logies en eetgelegenheden

Klik hier voor adressen B en B.  Klik hier voor eten en drinken.  

Heinkenszandseweg Het OudelandHeinkenszandseweg Het OudelandOmmetje bij SpoorwegjeOmmetje bij SpoorwegjeHet Oudeland

Ten westen van Heinkenszand ligt het gehucht Oudeland, zo genoemd omdat het in de Oudelandsepolder ligt, de oudste polder van Heinkenszand. Kern van Het Oudeland is bebouwing langs de Heinkenszandseweg en de Oudelandseweg. Hier liggen ook de Korteviele en de Spoorstraat, welke de facto ook als gehuchten kunnen worden aangemerkt. Dit gebied met diverse onverharde paadjes nodigt uit voor een wandeling.

Korteviele bij HeinkenszandKorteviele bij Heinkenszand

Het Vlaandertje

Het landschappelijk heel mooie gehucht Het Vlaandertje ligt ten zuiden van Heinkenszand en bestaat uit de Oudezanddijk, de Vlaandertsedijk en de Vlaandertseweg. Direct ten oosten ligt een aaneengesloten dijkengebied dat de zuidoosthoek vormt van de voormalige gemeente Heinkenszand. Het wordt doorsneden door de Oudkamersedijk. Feitelijk bestaat die uit dijk twee delen. Het eerste stuk begint ten oosten van het Vlaandertje en gaat over in de Nieuwkamerseweg. Aan het einde van die weg linksaf slaan de Oudekamerseweg op (het water rechts is het Doolmanseweel) en dan weer rechtsaf. Dan kom je op het tweede stuk Oudkamersedijk, dat vlak onder de dorpskom overgaat in Het Dijkje. Allemaal mooi om te belopen of te befietsen. Klik hier voor wandelroute in buitengebied: Ommetje van Heinkenszand

Het VlaandertjeHet Vlaandertje

Spoortracé bij WestdijkSpoortracé bij Westdijk

Monumentale panden DorpsstraatMonumentale panden Dorpsstraat

Jachthuis LandlustJachthuis Landlust

Hoeve BarbesteinsewegHoeve Barbesteinseweg

Ommetje HeinkenszandOmmetje Heinkenszand

Het Dijkje HeinkenszandHet Dijkje Heinkenszand

Vergader- en congrescentrum De StengeVergader- en congrescentrum De Stenge

Heinkenszand, De StengeHeinkenszand, De Stenge

Dorpsdijk HeinkenszandDorpsdijk Heinkenszand

Gebouw Euterpe, voormalige Gereformeerde Kerk, in HeinkenszandGebouw Euterpe, voormalige Gereformeerde Kerk, in Heinkenszand

Dorpsstraat HeinkenszandDorpsstraat Heinkenszand

...overal dijken.....overal dijken..

Plattendijk HeinkenszandPlattendijk Heinkenszand

Oogsttijd bij HeinkenszandOogsttijd bij Heinkenszand

KLIK HIER OM EEN REACTIE OP DIT ARTIKEL TE PLAATSEN