headerbanner

gezicht vanaf de Groen Landweggezicht vanaf de Groen LandwegRitthem heeft twee gezichten. Nergens anders in Zeeland zijn zoveel militaire bouwwerken als in dit dorp. Maar de vrede wint het. De groene dijken rond Ritthem zijn gelardeerd met het wit van schapen en de enige schoten die er in het najaar opklinken komen van jagers die hun vizier richten op de vette hazen en fazanten.

Akkers, kreken, weilanden en bossen bepalen de sfeer. Vooral als de bomen, de meidoorns en andere struiken in bloei staan. Dan valt het niet zo op dat Ritthem een schat aan versterkingen bezit. Die bestaat uit het massieve zeekasteel Fort Rammekens, de bouwval van fort De Ruyter, een flink stuk Atlantikwall, het terrein voor munitieopslag en bunkers.Het oudste zeekasteel van EuropaHet oudste zeekasteel van Europa

Mislukkingen

Michiel overziet vanuit Vlissingen naar de mislukte pogingen van Defensie om zijn naam te eren bij zijn geboortestadMichiel overziet vanuit Vlissingen naar de mislukte pogingen van Defensie om zijn naam te eren bij zijn geboortestadVanaf 2018 is ten westen van Ritthem een terrein ingericht voor de komst van de Marinierskazerne Michiel Adriaanszoon de Ruyter. Na een ragfijn politiek spel van list en bedrog, is de bouw in 2020 afgeblazen. Dat was exact 100 jaar nadat de overheid besloot om af te zien van een ander project in Ritthem. Dat betrof het naar de zeeheld genoemde fort. De resten liggen op een boogscheut van de beoogde kazerne. Wie vanaf de fortruïne richting Vlissingen kijkt ontwaart boven de dijk nog net het hoofd van het standbeeld van Michiel de Ruyter op het Keizersbolwerk. Hij kijkt uit over de vlakte waar Defensie zijn naam eer zou doen. De vredige uitstraling ten spijt was Ritthem enkele malen het toneel van oorlogsgeweld. Daarover hieronder meer.

Opname 4 juni 2018: de Havenweg is  afgesloten door Defensie Kort daarna verdwenen de bordjes alweer; een veeg tekeng01Opname 4 juni 2018: de Havenweg is afgesloten door Defensie Kort daarna verdwenen de bordjes alweer; een veeg tekeng01Nazareth en Bethlehem

Door de ligging in het uiterste zuidoosten van Walcheren werd Ritthem vroeger volgens prominent inwoner weerman Jos Broeke nogal eens aangeduid als Nazareth. Dat is een verwijzing naar het Bijbelse dorp, in een uithoek van de Israëlische regio Galilea. Het is een wat armoedige kwalificatie. Wie behoefte heeft aan Bijbelse duiding kan Ritthem met recht ook Bethlehem noemen, naar de herders in de velden van Efratha in het verhaal over de geboorte van Jezus, want het wemelt er zoals al aangeduid van de schapen.

Ritthem als uithoek voelt voor sommigen juist positief aan. Immers veranderde het dorp vanaf het einde van de 20e eeuw een beetje in een goudkust. Rustzoekers streken neer aan de Kromme Zandweg en in panden in Welzinge. De woningprijzen stegen navenant.

Voorzieningen

Ons DorpslevenOns DorpslevenDe sluiting van de basisschool in 2013 voedde de vergrijzing van het dorp, dat het ook al moet stellen zonder levensmiddelenwinkels. In Ritthem is wel een dierenwinkel (met terras voor koffie), terwijl in het buitengebied groente, fruit en vlees is te verkrijgen. Klik hier voor de website van ’t Hof Eindelienge, de winkel voor biologisch geteelde producten aan de Zandweg 54a. Klik hier voor de vleeswinkel van C. F. van den Dries aan de Bosschaartsweg 1.
Het Dorpshuis/theater Ons Dorpsleven aan de Dorpsstraat 22-24 (bouw 1951/1952), dat behalve als verenigingsgebouw ook diende als café en winkel en bed & breakfast, kwam in 2016 in het bezit van Peter en Esther de Neef. Zij kochten het van de gemeente Vlissingen om er in te kunnen wonen. Voorwaarde bij de transactie was het behoud van de openbare functie. Zij voldeden daaraan door het pand te verbouwen tot een huistheater, dat succesvol was. De coronacrisis leidde in 2021 tot de ondergang van deze door velen gewaardeerde kleinschalige culturele voorziening. 

Korfbal en ringrijden

Korfbal is sinds 1946 de graadmeter voor het plaatselijke welzijn. Het dorpsleven krabbelde in die tijd op, nadat Ritthem anderhalf jaar blank had gestaan door de inundatie van Walcheren. De kerkenraad van de toenmalige Nederlandse Hervormde gemeente vond onder leiding van dominee Frans Breukelman dat het goed zou zijn om een sportclub te stichten teneinde de saamhorigheid te vergroten. Dat werd korfbal, omdat dat toentertijd de enige gemengde sport was. De kerk stak er ook geld in zodat ballen en korven konden worden aangeschaft. Intussen is Atlas veel meer dan een korfbalvereniging. Je kunt er ook terecht voor volleybal, tennis, biljarten en bootcampoefeningen. In 2019 kwam er een hindernisbaan bij voor obstacle course racing. Klik hier voor website.

In Ritthem wordt de traditie van het ringrijden sterk in ere gehouden. De wedstrijden worden gereden in de Dorpsstraat. Deze ligt beschut en zo komt het dat hier zonder problemen naar de ring kan worden gereden op momenten dat je even buiten het dorp van je fiets waait.

Oud dorp

Ritthem is voor het eerst schriftelijk genoemd in 1235, iets later dan de meeste dorpen op Walcheren. Vondsten uit de Romeinse Tijd geven echter aan dat er al duizend jaar eerder mensen woonden.

De per 1 juli 1966 opgeheven gemeente bestond uit drie voormalige heerlijkheden, gebieden waarover ambachtsheren gezag uitoefenden namens de hogere overheden. Dat waren behalve het dorp Ritthem de plattelandsheerlijkheden Nieuwerve en Welzinge.

Woning Klein RietheimWoning Klein RietheimNaam

De naam Ritthem kan duiden op een heem waar veel riet groeit. Heem betekent woonplaats. In de Engelse taal komt het terug in ‘home’ en in het Duits in ‘heim’. In het noordwesten van Europa zijn er talrijke toponiemen (plaatsnamen) waarin het woord heem doorschemert. Niet alleen in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, maar ook in Noorwegen (stad Trondheim). In het Zwitserse kanton Aargau ligt langs de Rijn tegen de Duitse grens het dorp Rietheim, dat nog iets groener is dan de bijna-naamgenoot Ritthem. Overigens kan de naam van het dorp ook een afleiding zijn van van een heem bij een 'rit'. Dat woord betekent sloot of waterloop. 

De naam Welzinge duidt volgens historicus Barthel Johannes Meij in zijn boek ‘De geschiedenis van Ritthem’ op de aanwezigheid van vernauwing (‘inge’of ‘enge’) in een welle oftewel een water. De naam Nieuwerve slaat op een bewoonde hoogte op drooggevallen land.

Boerderij aan Zandweg 13Boerderij aan Zandweg 13 

Dorpskom

Ritthem is in aanleg een kerkringdorp. De ring rond de kerk is echter niet voltooid. Zodoende wordt dit middeleeuwse bedehuis maar aan drie kanten omzoomd door bebouwing. Die staat langs de Dorpsstraat, de Weverstraat en de Rammekensweg. Aan de noordkant ligt geen straat. Naast het middeleeuwse bedehuis is de 19e eeuwse boerderij aan de Zandweg 13 het enige Rijksmonument in de kern van het dorp.

Aan de Dorpsstraat 27 staat verenigingsgebouw De Vijf Clavers. Dit pand diende na de bouw in 1862 als openbare lagere school. Van 1883 tot de opheffing van de gemeente in 1966 fungeerde het als raadhuis. De in 1905 als fanfare opgerichte vereniging ONDA (Oefening Na Den Arbeid), sinds 1974 brassband, kocht het gebouw aan in 1988 en nam het in gebruik als oefenruimte. Klik hier voor website van ONDA. Zowel aan de Dorpsstraat als aan de Weverstraat staan enkele karakteristieke woonhuizen.

 

De wondermooie westpartij van de kerk van RitthemDe wondermooie westpartij van de kerk van RitthemKerk

Geheimzinnige tekensGeheimzinnige tekensDe oudste kerken van Walcheren stonden in Middelburg, West- en Oostkapelle en Oost-Souburg en West-Souburg. Het aan Maria gewijde bedehuis van Ritthem is gesticht door de parochie van West-Souburg. De altaren in de kerk waren respectievelijk gewijd aan de Heilige Maagd Maria en de Heilige Nicolaas. De toren dateert uit het begin van de 14e eeuw en behoort tot de mooiste in de wijde omgeving. Aan de zuidwestzijde is een traptoren, een zeldzaamheid in de streek. Op Walcheren hebben behalve Ritthem alleen de Sint Jacobskerk in Vlissingen en de oude dorpskerk van Oostkapelle er Domineesmode, getoond bij vier eeuwen kerkDomineesmode, getoond bij vier eeuwen kerkéén. De toren van Ritthem is heel interessant door de details. Wie goed kijkt ziet aan de voorzijde een ingemetselde figuur in het muurwerk onder de galmgaten. Wat het voorstelt is niet bekend, maar de theorie dat het gaat om de Griekse chi (X) lijkt zo gek nog niet. Andere mogelijkheden zijn een combinatie van de symbolen alfa (A) en omega (Ω) of een symbool voor de verering van de aan de kerk verbonden Maria. Naast het raam boven de ingang zitten twee blinde nissen. Daaronder bevat de muur ronde boogjes. Die behoren nog bij de romaanse bouwstijl. Diverse bakstenen zijn in de loop der eeuwen verglaasd. Aan de voorzijde zijn op de hoeken steunberen bevestigd om het verzakken van de toren tegen te gaan.

Het schip dateert in aanleg uit het begin van de 16e eeuw. De kerk werd in 1572 zwaar beschadigd tijdens de guerrillaoorlog die geuzen en Spaanse troepen toen op Walcheren uitvochten. Het duurde tot in 1611 eer er tot herstel werd overgegaan. Toen is het gehavende koor gesloopt. Een jaar later werd de kerk weer opengesteld voor de eredienst. Zodoende vierde de Protestantse gemeente in 2012 haar vierhonderdjarig bestaan. De kansel dateert uit de 17e eeuw. Daaraan hangt een koperen houder (Louis XVI-stijl) voor de in 1787 gemaakte zilveren doopschaal.

De kerk is in de zomer op zaterdagen opengesteld voor bezoekers. In 2010 is een begin gemaakt met de openstelling van het kerkgebouw voor concerten en andere culturele activiteiten. Bovendien is het een trouwlocatie van de burgerlijke gemeente Vlissingen. Klik hier voor website kerk. 

Klik hier voor lijst van predikanten die de gemeente dienden.

Vliedberg en siertuin

Achter boerderij Berglust aan de Rammekensweg ligt een vliedberg Deze is vijf meter hoog en heeft een doorsnede van ruim 25 meter. Het terrein rondom de berg is beschermd. Een deel is afgegraven in de 20e eeuw. Archeologisch onderzoek leerde dat de heuvel reeds rond het jaar 1000 permanent was bewoond. De berg is het beste waarneembaar vanaf het kerkterrein (noordzijde toren). Aan de Rammekensweg ligt ook de aangename sier- en moestuin ’t Puntje. Klik hier voor website. Vliedberg achter boerderij BerglustVliedberg achter boerderij Berglust

Ommetje

In en rond de dorpskom is een wandelroute van 5 km uitgezet. Startpunt is het informatiebord bij de kerk. De route voert onder meer langs de Rammekenskreek, het voormalige Fort Zoutman en de waardevolle Louwerse's Wegeling.

Zeedijk en strand

Het uitzicht over de Schelde wisselt voortdurendHet uitzicht over de Schelde wisselt voortdurendDe dijk langs de Westerschelde is populair bij mensen uit de streek en toeristen. Dat komt mede door de fabelachtige uitzichten over de zeearm. De levendige scheepvaart van en naar Antwerpen staat garant voor roering. Containerreuzen varen vlak langs de dijk.

Aan de strekdam bij de Sloehaven en bij natuurgebied Rammekenshoek liggen strandjes die ’s zomers druk worden bezocht.

De geallieerden bombardeerden in 1944 de dijken bij Westkapelle, Vlissingen en Ritthem. Zodoende liep Walcheren grotendeels onder en werden de Duitse bezettingstroepen uiteindelijk verdreven. Het dorp raakte hierdoor vrijwel verlaten. Veel Ritthemmers zochten onderdak in de omgeving, terwijl hun huizen een prooi werden voor dieven en plunderaars.

In 2000 is een slufter aangebracht met lage duinen. Dit 10 ha metende gebied is in de broedtijd van de vogels niet toegankelijk. Op het naastgelegen strand ligt een caisson. Dat bleef daar in 1946 achter bij een mislukte poging om de dijk te dichten. Een zes meter hoog monument op het strand herinnert aan de inundatie. Aan de oevers van de Sloehaven ligt het Rammekensschor. Daar hebben eb en vloed vrij spel hebben en groeien kwelderplanten als lamsoor en zeekraal. Bijzonder is de vorming van klifjes.

Bos en kreken

Zicht op RammekenskreekZicht op RammekenskreekDoor de bombardementen ontstonden bij Ritthem kreken. Nadat de dijk werd hersteld is rond deze wateren in 1948 bos aangeplant, dat deel uitmaakt van het natuurgebied Rammekenshoek. Hier nestelen onder meer ransuilen en wie geluk heeft kan er de ijsvogel spotten. In het bos komen veel paddenstoelen voor en in de aangrenzende graslanden groeien orchideeën.

Ten westen van Rammekenshoek ligt aan de Barentsweg Camping De Karnemelkshoek, waar ook boerengolf kan worden gespeeld. Klik hier voor website Bij camping De KarnemelkshoekBij camping De Karnemelkshoek

De volgende elementen maken van Ritthem het dorp tot het meest militaristische uitstraling van Zeeland:

1. Fort Rammekens

Detail Fort RammekensDetail Fort RammekensHet zeekasteel Fort Rammekens, ook Zeeburg genoemd, was bedoeld om de Westerschelde te beveiligen en de scheepvaart van en naar Middelburg via het voormalige Welzingekanaal. Landvoogdes Maria van Hongarije gaf in 1547 opdracht tot de bouw, die in 1552 is voltooid. De versterking, het oudste zeefort van Europa, staat op de top 100 van rijksmonumenten in Nederland.

Veel gevochten is er niet, maar Rammekens speelde wel een rol in de Tachtigjarige Oorlog. Diverse malen kwam het tot een treffen tussen de Spaanse bezetter en de Staatse troepen. Het bekendst is de Slag bij Rammekens, vooral bekend van het wandtapijt over dit treffen in het Zeeuws Museum. Het is gemaakt in het atelier van Jan de Maecht in Brussel en slaat op de slag die zich afspeelde in januari 1573. De Hertog van Alva zond toen 15 oorlogsscheepjes naar Rammekens. Vier daarvan werden in Vlissingen overmeesterd. De rest wist het fort te bereiken. Daar lagen twee in Middelburg uitgeruste oorlogsschepen gereed. Het was de bedoeling met deze vaartuigen de vloot van de opstandelingen in Vlissingen aan te vallen. Daar stak admiraal Ewout Pieterszoon Worst echter een stokje voor. Hij viel de Spanjaarden aan met zijn smakschepen (kustvaartuigen), terwijl hij onder hevig vuur lag van de bezetting op Rammekens. Bij nadering van de Staatse schepen kapten de Spanjaarden de ankertouwen, waarna hun vaartuigen door de wind en de sterke stroming tegen het land sloegen. De opvarenden sprongen overboord en probeerden zich lopend of zwemmend te redden. De meesten werden afgemaakt door de Zeeuwen. De Spaanse schepen werden in brand gestoken, op twee na. Die werden Vlissingen binnengebracht.

B. J. de Meij (1882-1966) verhaalt in De geschiedenis van Ritthem uitvoerig over de verovering van het fort op de Spanjaarden. Kort nadat de bevolking van Vlissingen op 6 april 1572 de Spaanse bezetting de stad uitgooide en ook Veere zich schaarde achter de Opstand tegen Spanje sloegen de Staatse troepen, voornamelijk watergeuzen het beleg rond Middelburg. Het leger was echter te klein om de stad helemaal in te sluiten. Fort Rammekens was in Spaanse handen, zodat Middelburg nog steeds bevoorraad kon worden via het water. Het was duidelijk dat de stad alleen was in te nemen wanneer de Staatsen het fort zouden veroveren. Op 28 maart 1573 vertrokken ’s nachts bij dichte mist 200 soldaten uit Vlissingen naar Rammekens. Ze slaagden erin om over de gracht te komen. Voorzichtig zetten ze ladders tegen de muren om het fort bij verrassing te nemen. Dat mislukte omdat een schildwacht geluid hoorde en alarm sloeg.

Verovering Rammekens. Ets Frans Hogenberg. Collectie RijksmuseumVerovering Rammekens. Ets Frans Hogenberg. Collectie RijksmuseumEind juni 1573 volgde een nieuwe poging. Een flinke aantal Staatse militairen trok in de richting van Arnemuiden, in een schijnbare poging om deze stad af te snijden van Middelburg. Zodra men daarvan lucht kreeg werden vanuit de Zeeuwse hoofdstad alle beschikbare mannen erop af gestuurd. Ook het grootste deel van de Spaanse bezetting op Rammekens trok op weg richting aanvallers. Zodoende bleven er slechts 70 mannen achter in het fort. Daar nu hadden de Staatsen op gewacht. De gouverneurs van Vlissingen Veere hadden soldaten achter de hand gehouden die de aanval inzetten op Fort Rammekens. Onderweg slachten ze Spaanse militairen af die op de velden van Ritthem oogstwerk verrichtten. Daarna volgde de omsingeling van het fort. Weldra begon de beschieting van Rammekens. Daar werd aan deelgenomen vanuit de Schelde, want daar waren intussen schepen gearriveerd onder bevel van Joost de Moor en Evert Hendriks. Gezien de overmacht en het uitblijven van hulp uit Middelburg besloot bevelhebber Artus de Saint Quintin dat het onderhandelen de voorkeur verdiende boven een ongelijke strijd. Dat leidde tot de aftocht van de Spaanse bezetting.

Afbeelding van Pieter Hendricksz Schut (1657)Afbeelding van Pieter Hendricksz Schut (1657)Het fort raakte in de eeuwen daarna in verval. Na de Engelse invasie van Walcheren in 1809 liet Keizer Napoleon, die het in 1810 bezocht, het fort opknappen en versterken. Na het vertrek van de Fransen in 1814 kreeg Rammekens weer een geregelde Nederlandse militaire bezeting. In 1867 volgde opheffing van de militaire status en raakte het opnieuw in verval. In de Tweede Wereldoorlog vormde het fort onderdeel van de Atlantikwall.

Ten zuiden van het zeekasteel ligt langs de Trekdijk een kilometer lang stuk van dit verdedigingswerk. Het gaat om het grootste restant van de Atlantikwall. Deze is te belopen via een pad over de grasdijk waarin de muur is aangebracht.

Tegenwoordig ligt het fort dromerig mooi te wezen aan de rand van het natuurgebied Rammekenshoek. De Scheldedijk biedt het beste zicht op de versterking. Die is te beklimmen via een van de trappen langs het fietspad. Klik hier voor geschiedenis en toegangsbepalingen fort. 

2.Munitiedepot

Het munitiedepot (10 ha) ligt aan de rand van het bos van Rammekenshoek. Nadat eerder geruchten gingen over een sluiting van de opslag werd in 2015 bekend dat het wordt ingericht als een van de centrale depots van Defensie. Dat had te maken met de geplande komst van de Marinierskazerne naar Ritthem.MunitiedepotMunitiedepot

3.Restant fort Zoutman

Een groot deel van fort Zoutman is verdwenen bij het bombardement van 1944. Het Ommetje Ritthem voert langs de restanten.Ruïne Fort de RuyterRuïne Fort de Ruyter

4.Fort De Ruyter

Fort De Ruyter is een nooit voltooide versterking aan de Oostelijke Bermweg. De bouw begon in 1913 en is na onderbrekingen gestaakt rond de jaarwisseling van 1919/20. De Duitse bezetters voorzagen tijdens de Tweede Wereldoorlog een deel van de fundamenten van een dak en gebruikten het als munitieopslag. Na de oorlog zijn de fundamenten opgeblazen, zodat het nooit afgebouwde fort verviel tot een ruïne.Bunker bij de vliedbergBunker bij de vliedberg

5. Bunkers

Bunkers uit de 20e eeuw zijn op diverse plaatsen in en rond het dorp te zien; onder meer bij de vliedberg en aan de Louwerse Wegeling. De laatste fungeert als een klein maar fijn museum. Hier zijn foto’s uit vrijwel de gehele 20e eeuw te zien van inwoners. De meeste geboren Ritthemmers staan wel ergens op. Ook zijn er herinneringen te zien aan de Tweede Wereldoorlog. De bunker is open tijdens Open Monumentendagen en tijdens ringrijwedstrijden. Klik hier voor link naar films en foto’s van Wim de Meij (kleinzoon van de schrijver). 

6. G-kazemat

Aan het westelijke uiteinde van de zeedijk ligt een uit 1939 daterende Gietstalen Koepelkazemat (G-Kazemat). Deze versterking van Nederlandse makelij is een juweeltje voor de liefhebbers. Hij diende voor het opstellen van een watergekoelde zware mitrailleur. De post lag daar strategisch bij de monding van de Vlissingse Buitenhaven. In totaal zijn er ruim 700 van deze gietstalen koepels gegoten in ons land. De meeste zijn verdwenen.G-kazematG-kazemat

7. Basis marinierskazerne

In het westen van Ritthem ligt achter de dijk rond de Buitenhaven in Vlissingen het 70 hectare groot gebied waar de Marinierskazerne Michiel Adriaanszoon de Ruyter zou verrijzen. Zoals in het begin van dit verhaal aangegeven is het project in 2020 getorpedeerd door een ondermijnend politiek spel van list en bedrog. Het gebied was toen al ingericht voor de nieuwe bestemming. Een groot akkerbouwbedrijf en de camping van naturistenvereniging Zeelandia moesten wijken voor de plannen. De camping lag op een voormalige vuilnisbelt, vlak achter de Scheldedijk. De achteraf onnodige verhuizing van de voorziening naar het Kortenswegje kostte de leden 2 ton. Klik hier voor website. 

Antitankmuur op de TrekdijkAntitankmuur op de Trekdijk

8. Atlantikwall

Langs de Trekdijk in de Schorerpolder ligt het grootste restant van het Landfront dat de Duitsers in 1942/43 aanlegden rond Vlissingen om de Westerschelde te beschermen om aanvallen van Geallieerde troepen af te kunnen slaan. Het gaat om een antitankmuur van een kilometer lengte. De loop ervan is prima te volgen vanaf de Trekdijk die als wandelpad fungeert.  

Anekdotes uit de kerk

Twee namen

Onder de predikanten die Ritthem dienden was Gerard Cornelis Boomer. Hij stond er van 1861 tot aan zijn dood in 1894. Boomer en zijn echtgenote waren van mening dat kinderen minstens twee voornamen verdienen. Ouders die daartoe overgingen kregen bij het kraambezoek een fles wijn cadeau. Wie de boreling slechts met een naam bediende kon fluiten naar het geestrijk vocht.

Vergeten toren

Details kerktorenDetails kerktorenHet kerkbestuur was in 1996 onaangenaam verrast toen er een rekening binnenkwam van de burgerlijke gemeente Vlissingen. Die nota betrof de in dat jaar ingevoerde onroerend zaakbelasting die de onroerend goedbelasting verving. De aanslag had niet alleen betrekking op de kerk, maar ook op de toren. Vreemd, want Napoleon Bonaparte had in 1798 verordineerd dat alle kerktorens aan de burgerlijke gemeenten moesten worden overgedragen. Dat was omdat ze konden dienen als uitkijkpost voor militaire doeleinden. Kennelijk nam de voormalige gemeente Ritthem de toren niet over. Deze tekortkoming is in 1997 alsnog rechtgezet.

©Google Maps©Google MapsGemeente en inwoners

Het dorp Ritthem telde 365 inwoners in 1840. In 1980 woonden er 553 mensen en op 1 januari 2019 nog 515. Ritthem waartoe ook behoorden de voormalige heerlijkheden Welzinge en Nieuwerve, ging per 1 juli 1966 op in de gemeente Vlissingen. De belangen van Ritthem worden behartigd door de dorpsraad. Klik hier voor website. Het haven- en industriegebied Vlissingen-Oost (Sloegebied) ligt de facto voor een deel op het grondgebied van de voormalige gemeente Ritthem en is in deze beschrijving buiten beschouwing gelaten.

Welzinge

Midden-Welzinge, gezien vanaf de NieuwlandsewegMidden-Welzinge, gezien vanaf de NieuwlandsewegDe voormalige heerlijkheid Welzinge omvat het gebied tussen Middelburg, Oost-Souburg en Vlissingen-Oost. Het wordt begrensd door de Ritthemsestraat (N662) en de Sloeweg-Noord (N254). Tot in de 21e eeuw bleef Welzinge een gaaf plattelandsgebied. Te midden van drukke wegen, het haven- en industriegebied en de bebouwing van de omliggende kernen bleef het ook een tamelijk rustig gebied, dat zich uitstekend leent voor een fietstochtje. Het dorp lag ongeveer ter hoogte van het zuidelijk uiteinde van de Welzingepolder. Dat kwam vrijwel vast te staan bij de aanleg van de N254 tussen Middelburg en Vlissingen-Oost. Bij dat karwei kwamen er potten met beenderen naar boven van het kerkhof van Welzinge. Het aan Sint Maarten gewijde kerkje is verwoest tijdens het beleg van Middelburg (1572-1574). Het bedehuis van Welzinge ontbrak op de lijst van te herstellen kerken die de Staten van Zeeland opstelden na de Tachtigjarig Oorlog. Zodoende is de kerk gesloopt. Het ontbreken van een eigen bedehuis betekende vroeger het einde van het dorp en zo verdween Welzinge langzaam van de kaart.

De ambachtsheren van Welzinge woonden op Huis Ter Linden. Dit kasteel is in 1828 afgebroken. Het lag aan de Zuidweg, 1,5 kilometer ten noorden van Ritthem. De wijnkelder van het slot bleefWelzingse SprinkWelzingse Sprink bewaard en ligt onder boerderij Ter Linden. Daar staat ook Boschlust. De naam van deze hoeve herinnert aan de bossen van Huis ter Linden.

Het gebied rond de Zuidweg is vanaf het begin van de 21e eeuw gerevitaliseerd doordat de meeste woningen en boerderijen zijn opgeknapt. De bebouwing vormt een gehucht waar een bordje met de naam Midden Welzinge niet zou misstaan. Zo wordt dit deel van Welzinge namelijk aangeduid op oude kaarten.

De Welzingepolder ontstond nadat keizer Karel V in 1526 beval tot de aanleg van een inlaagdijk. Dat was nodig omdat de dijk tussen het kanaal van Walcheren dreigde te bezwijken. De dijk die de polder westelijk begrensd draagt de naam Trekdijk. Die is foutief en behoort toe aan de grasdijk die de oostgrens vormt van de Welzingepolder. Ten zuiden van de polder liep de Welzingse watergang, welke nu de de naam Welzingse Sprink draagt. Daarin mondt de Scheepspring uit.

Kanaal van Welzinge

Oostelijk van de heerlijkheid lag vroeger het Kanaal van Welzinge. Dat verbond van 1532 tot 1817 Middelburg (via het oude Havenkanaal) met de Westerschelde. Tot 1532 was Middelburg per schip bereikbaar via het bochtige riviertje de Arne, dat bij Arnemuiden uitmondde in het Sloe. Het Kanaal van Welzinge werd in twee fasen ingepolderd. In 1846 ontstond de Mortierepolder direct ten westen van Sint Joosland (Oudedorp). In 1860 is het zuidelijke uiteinde bedijkt ter hoogte van Fort Rammekens. Zo ontstond de Schorerpolder.

Nieuwerve

Deze voormalige heerlijkheid lag ten westen van Ritthem ter hoogte van de Zandweg. De naam duidt op een nieuwe kunstmatig opgeworpen heuvel. De heren van Nieuwerve bouwden hier een klein kasteel, maar het kwam niet tot de vorming van een dorp. Wel stond er een kerk waaraan van 1330 tot 1547 pastoors waren verbonden.

 

Klik hier om een reactie te plaatsen