De cultuurliefhebber die Zierikzee wil proeven moet daar een dag voor uittrekken, want er staan maar liefst 569 Rijksmonumenten. Nederland telt maar 12 woonplaatsen die er nog meer hebben. Dat wil zeggen dat Zierikzee meer monumenten herbergt dan steden als Breda en Zwolle.

Zuidhavenpoort op schilderij StadhuismuseumZuidhavenpoort op schilderij StadhuismuseumTot dit rijke bezit behoren naast meer dan vijfhonderd historische huizen, vier oude kerken, drie stadspoorten, twee stellingmolens, een oude gevangenis en een fraai stadhuis. Vermeldenswaard is ook dat het middeleeuwse stratenpatroon van de binnenstad grotendeels behouden bleef. Met enig recht kun je Zierikzee en Veere wegens deze elementen de gaafste steden van Zeeland noemen. Dat Zierikzee zo’n monumentale uitstraling behield is te danken aan het feit dat de stad in de 19e eeuw zo arm was dat vernieuwing uitbleef en het te duur was om gebouwen te slopen. Zoals ook elders in de wereld leidde ook hier verval tot schoonheid. Schrijver Eduard Douwes Dekker (Multatuli) bezocht Zierikzee in 1878 om er een lezing te houden. Hij schreef aan zijn vrouw Mini: ,,Nooit was ik ergens aangenamer dan te Zierikzee.” De dichter Werumeus Buning deed er nog een schepje bovenop: ,,Is er een oude stad in ons land zo gespaard als deze? Ze is gespaard door haar armoede.” Wonderlijk genoeg kwam Zierikzee ook vrijwel ongeschonden uit de Tweede Wereldoorlog, die leidde tot het vrijwel vernietigen van de binnensteden van Sluis en Oostburg en een groot verlies aan monumenten in Middelburg en Vlissingen. De Watersnood van 1953 richtte wel veel schade aan, vooral in de laaggelegen straten die uitlopen op de Nieuwe Haven, maar dat heeft de oude structuur van Zierikzee niet ernstig aangetast.

Zierikzee op kaart van Blaeu uit1649. Het toenmalige stratenpatroon bleef grotendeels gehandhaafd.Zierikzee op kaart van Blaeu uit1649. Het toenmalige stratenpatroon bleef grotendeels gehandhaafd.De stad is in 1414, 1458, 1466, 1526 en 1576 getroffen door enorme branden. Pestepidemieën in 1518, 1532, 1557 en 1558 kostten in totaal aan ruim 6200 inwoners het leven. Tegenspoeden ten spijt genoot Zierikzee in de 14e eeuw en het begin van de 15e eeuw grote welvaart en was toen na Dordrecht en Haarlem de derde grootste stad van Nederland. Zierikzee was met open water verbonden via de niet meer bestaande rivier de Gouwe. Deze kwam in de stad uit bij de Oude Haven (bij de Noord- en Zuidhavenpoort). De Gouwe sloot aan op de Oosterschelde als schakel in de toen zeer belangrijke handelsroute tussen Vlaanderen en Holland. Aan de periode van grote bloei kwam een einde toen de Gouwe begon te verzanden en de Westerschelde de belangrijkste handelsroute werd. Het stadsbestuur liet als antwoord de Nieuwe Haven graven en het daarmee verbonden kanaal naar de Oosterschelde. Dat leidde tot een bescheiden nieuwe bloei in de 17e en 18e eeuw. Daarna trad het verval in. Vanaf de 20e eeuw bloeide de stad op. Dat kwam vooral door de Deltawerken. Zierikzee kreeg betere verbindingen met de rest van het land door de komst van de Grevelingendam in 1965 en de Zeelandbrug in het jaar daarop. Mede hierdoor kwam er enige industrie. Nog belangrijker was de enorme groei van de recreatie op Schouwen-Duiveland, waarvan de stad volop profiteerde.

©Google Maps©Google MapsWandeling

Staatspareltjes heeft een wandeling uitgezet langs 20 hoogtepunten van Zierikzee. Die confronteert de deelnemer behalve met heel veel stedenschoon twee keer met de naam Mechelen, terwijl er ook nog goudvissen langs komen. De wandeling begint bij de Nobelpoort, aan de noordrand van de binnenstad. Het gebouw ligt op ruim 200 meter ten westen van het busstation.

1 Nobelpoort

Zierikzee telde ooit zes stadspoorten. De Westpoort (aan de Weststraat), Zuidwellepoort (Zuidwellestraat) en de Hoofdpoort (Hoofdpoortstraat) verdwenen in de 19e eeuw onder de slopershamer. De Nobelpoort is volgens kenners de best bewaarde 14e eeuwse stadspoort in Nederland. Opvallend zijn de verschillende spitsen van de imposante torens. De westelijke toren telt 16 kanten en de oostelijke 8. Volgens overlevering komt dat doordat twee zussen die de achternaam Nobel droegen twistten over de uitvoering van de bouw. Met de Nobel-, de Zuidhaven- en de Oosthavenpoort is Zierikzee de enige stad in ons land met drie authentieke middeleeuwse stadspoorten, Kampen heeft er ook drie, maar die zijn later sterk verbouwd.

Belegeringen

Zierikzee doorstond vanaf 1304 drie belegeringen kort na elkaar. De stad was een speelbal in de strijd van de Vlaamse Graaf Gwijde van Namen om Zeeland in zijn macht te krijgen. Het laatste beleg was langdurig. Nadat de te hulp gesnelde Hollandse vloot door Gwijde werd verslagen, probeerde hij de stad uit te hongeren. Dat mislukte uiteindelijk toen de Vlamingen op 10 en 11 augustus 1304 het onderspit dolven tegen een gezamenlijke Frans-Hollandse vloot tijdens een nieuw treffen op het water. Dat was de Slag op de Gouwe, een thans niet meer bestaand water dat de scheiding vormde tussen Schouwen en de eilanden Duiveland en Dreischor. De watergeuzen veroverden de stad in 1572. Zierikzee moest vervolgens op 29 juli 1576 buigen voor de Spaanse veldheer Mondragon, na een beleg van negen maanden. Door een muiterij wegens achterstallige soldij, kwam er al na enkele maanden een einde aan de Spaanse bezetting.

Loop na het passeren van de poort de Korte Nobelstraat uit. Sla aan het eind rechtsaf de Watermolen in en na ruim 20 meter linksaf. Alternatief 1: na de Korte Nobelstraat rechtsaf slaan naar de Sint Anthoniestraat en vervolgens rechtsaf de Lange Nobelstraat in. Op nummer 43 staat molen De Hoop. Deze is op zaterdagen te bezoeken van 9-12 uur en in juli en augustus op dinsdagen en donderdagen van 9.30-16.30 uur.

2 en 3 Slachthuizen en molen De Hoop

Je bent nu in de Hem. Aan dit straatje staan enkele voormalige slachthuizen. Een daarvan was van de op 9 mei 1883 in Zierikzee geboren slager en veehandelaar Abraham Samuel Frenk. Hij is op 7 september 1942 vermoord in het concentratiekamp Auschwitz. Zijn naam staat op het monument aan de Caustraat voor de joodse gevallenen uit de stad. Vanaf het slachthuis van Frenk heb je een heel goed uitzicht op stellingmolen De Hoop. De wieken van deze hoge molen hebben een vlucht van 23,50 meter. Zodoende is De Hoop mede bepalend voor het silhouet van de stad. De molen was tot 1945 in bedrijf. Daarna is er in 1953 opnieuw mee gemalen. Daar was toen grote behoefte aan door de Watersnoodramp. In 1993 kwam de wiekendrager opnieuw in bedrijf toen molenaar Teun van der Bok er zijn brood ging verdienen. De molen is op zaterdagen te bezoeken van 9.00-12.00 uur.

©Google Maps©Google MapsLoop de Hem uit die overgaat in de Schuithaven. Sla aan het eind rechtsaf, waar het ook Schuithaven heet. Je bent nu in het op mooie dagen levendige hart van de stad. Loop de Schuithaven uit en vervolg je weg over de Dam. Bijna aan het eind van deze straat sla je rechtsaf de Meelstraat in.

4 Oudste Huis

Op Meestraat nummer 1 pronkt Huis De Haene, dat ook de naam Tempeliershuis draagt. Deze woning dateert uit het begin van de 14e eeuw en is daarmee het oudste huis van Zeeland. De onderste twee lagen zijn in natuursteen uitgevoerd, de tweede verdieping in baksteen.

 

5 en 6 Stadhuis en Gravensteen

Schuin tegenover De Haene pronkt het stadhuis dat onderdak biedt aan het gelijknamige museum. Wie een goede indruk wil krijgen van de stedelijke geschiedenis doet er goed aan deze attractie te bezoeken. Het Stadhuismuseum is mede aantrekkelijk door de veelzijdige collectie, waardoor mensen die zijn geïnteresseerd, er meer tijd doorbrengen dan ze vooraf hadden verwacht. Een extra attractie is het Gravensteen, het stenen huis waar recht werd gesproken uit naam van de Graaf van Holland, Zeeland en West Friesland. Het dateerde in aanleg uit 1350 maar maakte in de jaren 1524-1526 plaats voor het huidige pand. Omdat de oorspronkelijke gevangenenruimten nog altijd bestaan is dit gebouw een bezoek zeer waard. Dat kan alleen ‘s zomers onder leiding van een gids. Klik hier voor meer informatie. 

Vervolg bij het verlaten van het stadhuis rechtsaf de Meelstraat en sla vervolgens onmiddellijk linksaf de Paternosterstraat in. Aan het einde daarvan sla je rechtsaf de Poststraat in.

©Google Maps©Google Maps

Zonen van Prins Maurits

Na 20 meter zie je aan je linkerhand het pand aan de Poststraat 31 met de aansprekende naam De Maecht van Mechelen. Die herinnert aan de vroegere eigenares en bewoonster Margaretha van Mechelen (Lier, circa 1580 – Den Haag, 17 mei 1662). Zij was de voornaamste maîtresse van de altijd ongehuwd gebleven Prins Maurits, van wie bekend is dat hij met vijf andere vrouwen een relatie onderhield. Uit de verhouding met Margaretha kwamen drie zonen voort. De in 1601 geboren Willem kreeg een militaire loopbaan. Hij sneuvelde in 1627 bij Groenlo. De in 1602 geboren tweede zoon Lodewijk 1602-1665 bracht het onder meer 

Prins Maurits, portret door Michiel Jansz van MiereveltPrins Maurits, portret door Michiel Jansz van Mierevelt

tot luitenant generaal en gouverneur van Den Bosch. Derde zoon was de in 1604 geboren Maurits, die 1617 stierf aan de pest. Maurits erkende deze kinderen als de zijne.

Hoewel Maurits van haar hield, kwam het niet tot een huwelijk met Margaretha. Naar verluidt wilde hij de mogelijkheid openhouden met een andere vrouw te trouwen die dynastiek meer voordeel zou opleveren. Het feit dat zijn maîtresse rooms-katholiek was vormde mogelijk een groter beletsel. De prins dreigde in 1625 op zijn sterfbed alsnog te trouwen met Margaretha wanneer zijn halfbroer Frederik Hendrik niet snel in het huwelijksbootje zou stappen. Was dat dreigement in daden omgezet dan zou een zoon van Margaretha Maurits opvolgen als stadhouder in plaats van Frederik Hendrik. De laatste koos eieren voor zijn geld en trouwde vlak voor het overlijden van Maurits met Amalia van Solms. Het scheelde dus maar een haar of Zierikzee had een stadhouder voortgebracht.

Doorlopend over de Poststraat kom je weldra bij de Wilhelminaboom. Je kunt nu een blik werpen op het Burgerweeshuis aan de linkerkant van de boom. De route voert nu naar de Nieuwe Kerk en de Sint Lieven Monstertoren.

7 Burgerweeshuis

Regentenkamer foto Rijksdienst voor de MonumentenzorgRegentenkamer foto Rijksdienst voor de MonumentenzorgLinks van de Wilhelminaboom staat aan Poststraat 46 het Burgerweeshuis. De naam geeft aan dat dit pand onderdak bood aan wezen van op zijn minst enige financiële welstand. De wezen van behoeftige ouders belandden in het armenhuis. Het voorhuis dateert uit het begin van de 17e eeuw. Het daarmee verbonden achterhuis stamt deels uit de 15e eeuw. Heel waardevol in dit patriciërshuis is de regentenkamer in Rococostijl. Die is bijzonder door het goudleren behang uit circa 1750, de schoorsteen van Aart Schouman (1710-1792) en de plafondschilderingen uit circa 1610. Klik hier voor geschiedenis van het Burgerweeshuis. Klik hier voor bezoek aan Burgerweeshuis. 

 

8, 9 Nieuwe Kerk en Sint Lieven Monster- of Dikke Toren

De Nieuwe Kerk dateert van 1845-1848. Het neoclassicistische bedehuis is sinds 1977 eigendom van de Stichting Oude Zeeuwse Kerken en dus onttrokken aan de reguliere erediensten. Het gebouw wordt gelukkig wel vrij intensief benut voor exposities, muzikale optredens en andere evenementen. De Nieuwe Kerk is de opvolger van de rond het midden van de 12e eeuw gebouwde Sint Lieven Monsterkerk die drie maal groter was. De lengte bedroeg 102 meter en de breedte 37 meter. Het was niet alleen de grootste, maar naar verluidt ook de mooiste kerk van Zeeland. De omvang is buiten de Nieuwe Kerk aangegeven in het plaveisel.

Zo zag de oude kerk er uitZo zag de oude kerk er uitDe oude kerk bestond uit een driebeukig schip, een dwarsschip en een koor. Rond het koor waren 27 zij- en straatkapellen gegroepeerd. De kolossale preekstoel werd gedragen door zes gebeeldhouwde mannenfiguren. Daarboven verhief zich een met uitbundig lof- en bloemwerk versierde kroon. Het door de firma Bätz gebouwde orgel telde 46 sprekende registers, 3108 pijpen en drie klavieren. Kerk en het orgel gingen in 1832 door brand verloren. Restauratie is nooit overwogen daar Zierikzee in de 19e eeuw sterk was verarmd. De restanten van de kerk waren daarom simpelweg een prooi voor de slopershamer.

Toren

Het ging Zierikzee in de 15e eeuw economisch zo voor de wind dat begonnen werd met het bouwen van een toren bij de Sint Lieven Monsterkerk. Het was de bedoeling dat die 130 meter hoog zou worden, twintig meter hoger dus dan de Utrechtse Dom. Daarin hebben de Zierikzeeënaars zich echter danig verslikt. De stad kreeg in de 14e en 15e eeuw te kampen met grote branden, pestepidemieën en stormvloeden. Bovendien verdronk architect Antoon Keldermans. Diens zoon Rombout stierf toen het karwei nog niet was geklaard. Uiteindelijk is de toren in 1539 voltooid op amper de helft van de beoogde lengte, namelijk 62 meter. Vanwege al hun vergeefse gezwoeg om het beoogde doel te bereiken, kregen de Zierikzeeënaars de bijnaam ‘torenkruiers’.

Door de economische neergang is in de 19e eeuw overwogen om de toren af te breken, teneinde af te raken van de onderhoudskosten. Die dreiging werd afgewend toen de Staat de toren in 1881 overnam. Het gevaarte staat in de streek vooral bekend onder de naam Dikke Toren. Het gevaarte lijkt als twee druppels water op het onderstuk van de toren der Sint Romboutskathedraal in Mechelen, die eveneens werd ontworpen door Antoon Keldermans. En zo heeft de stad met de toren en eerder genoemde Margaretha twee keer een raakvlak met de naam van die Vlaamse stad.

Hoewel de toren veel lager bleef dan beoogd, is hij onmisbaar voor het silhouet van Zierikzee en bovendien een markant punt in het landschap tot op verre afstand. Het uitzicht vanaf de Dikke Toren is fantastisch. Te bezoeken van Goede Vrijdag tot en met de eerste week van november. 

Misschien valt je oog op het standbeeldje in het plantsoen ten zuiden van de kerk. Het is van burgemeester Pieter Mogge (1698-1756), een vermogend man die zijn stad bij zijn dood 420.000 gulden naliet. Hij behoorde tot de rijkste mensen van het land in zijn tijd. Mogge’s erfenis was bestemd voor het stichten van een universiteit. In Leiden zagen ze deze Zeeuwse concurrentie niet zitten. Door een krachtige lobby vanuit Holland bleef de universiteit een wensdroom. Het geld is uiteindelijk in de 20e eeuw opgegaan aan de restauratie van een groot aantal monumenten. Zodoende werkte de burgemeester eeuwen na zijn dood mee aan het behoud van de mooie binnenstad. 

Loop vanaf de toren in zuidelijke richting en ga het Kerkhof op terug in de richting van het Burgerweeshuis. Sla na 90 meter rechtsaf de Weverstraat in en loop deze uit. Dan zie je aan je linkerhand de Lutherse Kerk.

©Google Maps©Google Maps10 Lutherse kerk

De in 1711 of 1712 ontstane Evangelisch-Lutherse gemeente kwam aanvankelijk bijeen in een herberg. Later kregen de lutheranen de beschikking over de voormalige Schotse kerk aan wat nu het Gat van West Noordwest heet. Deze kerk onderging in 1755 een uitbreiding. De gemeente kwam mede tot bloei doordat veel uit Duitsland en Scandinavië afkomstige lutherse kooplieden de stad aandeden. De plaatselijke overheid gaf vanwege dit economische belang financiële steun tijdens de verbouwing in 1755. Daaraan herinnert de spreuk op het gebouw: ‘Vraagt Gij, Aanschouwers, wie dit huis heeft uitgebreid? ´t Is Hemels liefde en gunst der Achtbare Overheid.’ Het intieme kerkgebouw onderging restauraties in 1957-1960 en 1992-1993. Het bevat een fraaie orgelkas uit 1778. De kas bevat een nieuw orgel, dat is gebouwd in 1960. Op het dak zijn twee zwanen aangebracht. Vanwege de aanwezigheid van dit door en door lutherse symbool wordt gesproken van ‘de kerk met de zwaantjes’. Na het opheffen van de lutherse gemeente in Middelburg is die in Zierikzee de enige nog bestaande in Zeeland. Klik hier voor informatie over de kerkgemeente. 

Loop terug naar de Weverstraat en ga in zuidelijke richting de Ravenstraat in. Vlak voor het einde daarvan sla je linksaf de Hoofdpoortstraat in. Na ruim 200 meter sla je rechtsaf ’t Luitje in en zie je aan je rechterhand molen Den Haas.

Google MapsGoogle Maps

11 Molen Den Haas

De in 1727 gebouwde tweede resterende molen van de stad ligt op een markant punt op het Bolwerk bij de Havendijk. De molen is toegankelijk op vrijdag en zaterdag van 10.00-16.30 uur. Den Haas speelde op een bijzondere manier een rol als seinmolen. In Zeeland bestond tot in het midden van de 19e eeuw de gehate belasting op het gemaal. Molenaars deden er van alles aan om die te ontduiken. De belastingcommiezen die toezagen op het ordentelijk heffen van deze heffing, hadden op Schouwen-Duiveland nogal eens het nakijken. Dat kwam doordat de molenaars en de kapiteins van de veerboot die vlakbij Den Haas aanlegde, overeenkwamen dat er niet, zoals gebruikelijk, één- maar tweemaal op de fluit werd geblazen wanneer er commiezen aan boord waren die op de heffing kwamen toezien. Zodra de signalen weerklonken werden de wieken van Den Haas in een afgesproken stand gezet. Zodra dat werd opgemerkt door de molenaar van De Hoop aan de Lange Nobelstraat nam deze het sein over, waarna anderen volgden. Zodoende konden de mulders tijdig hun meel verbergen dat zwart werd gemalen. Omdat er bij hun komst altijd twee keer werd geblazen kregen de controleurs, zo wil het verhaal, geen lucht van het bedrog.

©Google Maps©Google MapsLoop na het molenbezoek weer terug richting stadscentrum en sla rechtsaf de Nieuwe Haven op. Blijf deze volgen tot de toren opdoemt van de Zuidhavenpoort.

Zuid- en Noordhavenpoort (v.l.n.r) Zuid- en Noordhavenpoort (v.l.n.r) 12 en 13 Zuid- en Noordhavenpoort

Lopen door de Noordhavenpoort is het beleven van een stukje late MiddeleeuwseLopen door de Noordhavenpoort is het beleven van een stukje late MiddeleeuwseDeze tweeling behoort tot de top van wat Nederland te bieden heeft aan stadspoorten. Het is dus geen wonder dat het duo in 2015 als decor diende voor een aflevering van het VRT-programma Vive le Vélo toen de Ronde van Frankrijk Schouwen-Duiveland aandeed. Dat leverde ook verrukkelijke beelden op van het eiland vanuit de lucht toen de renners naderden vanuit Goeree-Overflakkee.

In de toren van de in aanleg 14e eeuwse Zuidhavenpoort hangt het uit het stadhuis afkomstige carillon. De klokken zijn gegoten in de jaren 1550-1554 en vormen het oudste klokkenspel van Nederland. Bij de restauratie in de jaren 1960-1966 is een stuk middeleeuwse stadsmuur met weergang aan de poort toegevoegd. Je bereikt de Noordhavenpoort over een bruggetje. Daaronder loopt de verbinding naar de Oude Haven. De natuurstenen Noordhavenpoort bestaat uit een voor- en een binnenpoort. De wandelaar waant zich tussen beide ingangen even in de late Middeleeuwen. De dubbele ophaalbrug voor het poortencomplex dateert in huidige vorm uit 1980. Klik hier nog meer informatie over de poorten. 

Schilderij houtzaagmolen in StadhuismuseumqSchilderij houtzaagmolen in Stadhuismuseumq14 Museumwerf

MuseumwerfMuseumwerf

Aan de overkant van de brug zie je links schuren die voorheen in gebruik waren bij de Zierikzeesche Houthandel. Tegenwoordig is deze firma gevestigd aan de Industrieweg buiten de stad. De zaagmolens van Zierikzee zijn helaas in de 19e eeuw gesloopt, maar er bestaan nog wel mooie prenten van. In de voormalige houtschuren is nu de binnenlocatie gevestigd van Stichting Museumhaven Zierikzee, ofwel de Stads- en Commerciewerf. Hier kun je met

Oud pand Zeelandia aan de PoststraatOud pand Zeelandia aan de Poststraat

 eigen ogen zien hoe oude schepen met liefde worden gerestaureerd.

Nu het toch over nijverheid gaat: het grootste bedrijf van de stad is de Koninklijke Zeelandia H.J. Doeleman B.V. De onderneming handelt in bakkerijgrondstoffen. De multinational begon in 1900 klein met het uitproberen van een beschuitrecept door Lambrecht Doeleman. Klik hier voor meer over de geschiedenis van het bedrijf. 

Loop vanaf de Noordhavenpoort de Oude Haven op. Het water van het laatste stukje haven hou je aan je linkerhand. Je blijft hier over een afstand van 400 meter lopen langs Havenpark en Havenplein 400 en komt dan langs de attracties 15 t/m 19.

©Google Maps©Google MapsMuseumhavenMuseumhaven15 Museumhaven

Links liggen schepen die de buitenlocatie vormen van Stichting Museumhaven Zierikzee.Westzijde Oude HavenWestzijde Oude Haven

16 en 17 Gevels en goudvissen

De gevelwanden van de Oude Haven, het Kraanplein en het Havenpark zijn een lust voor het oog door de fraaie woonhuizen die rijke Zierikzeeënaren hier lieten bouwen. Het pand Oude Haven 51 is het geboortehuis van Pieter Caland, de ontwerper van de Nieuwe Waterweg. De tekst op de gedenksteen vermeldt dat deze ingenieur de grondlegger was van de welvaart van Rotterdam.

Een van de allermooiste gevels behoort tot het 18e eeuwse woonhuis aan Havenpark 33. In het plantsoen voor het 19e eeuwse woonhuis aan Havenpark 35 staat een standbeeldje voor Job Baster. Deze arts is vooral bekend omdat hij de goudvis inVersierd bovenlicht Havenpark 33Versierd bovenlicht Havenpark 33 Nederland introduceerde. Hij slaagde erin deze te laten voortplanten. Baster kweekte de goudvissen bovendien in diverse kleuren. Hij hielde zich verder bezig met botanica, zoölogie, astrologie en meteorologische waarnemingen en was schelpenverzamelaar. Daarvan getuigt het door hem gemaakte schelpenbuffet in het Stadshuismuseum. Zierikzee eert Baster behalve met het beeld ook met een straatnaam. Klik hier voor zijn levensgeschiedenis. 

Huis De Mossele aan Havenpark 55 was oorspronkelijk een logement waar beroemdheden verbleven, onder wie Karel V en Prins Willem van Oranje. Het pand kende ook diverse zorgbestemmingen. Daaraan herinneren speelse beeldjes aan het hek van het bordesje.Gevelwand HavenparkGevelwand Havenpark

18 en 19 Beuze en Gasthuiskerk

Aan Havenplein 17 staat de Beuze, de Zeeuwse benaming voor deze markthal, die nu vooral fungeert als openbare ontmoetingsruimte. Van tussen de zuilen heb je een prachtige doorkijk naar de gevels aan de overkant. De deuren achter de Beuze geven toegang tot de Gasthuiskerk, ook wel Kleine Kerk genoemd. Het bedehuis komt voort uit de kapel van het Onze Lieve Vrouwe-gasthuis dat al in de dertiende eeuw bestond. De kerk is in 1651 uitgebreid met een galerij, die als dak fungeert van de beurze. De kerk was eerst in gebruik bij de intussen opgeheven Waalse gemeente. Die trok er in 1613 uit toen de fors gegroeide gereformeerde kerk (later Nederlandse Hervormde Kerk)GasthuiskerkGasthuiskerk het gebouw nodig had. Bijzonder zijn de houten tongewelven boven schip en gaanderij.

Het kerkelijk leven in hervormd Zierikzee stond lange tijd sterk in het teken van tegenstellingen tussen de vrijzinnige en de rechtzinnige vleugel. De eerste stroming had in de eerste helft van de 19e eeuw nog de overhand, maar is daarna overvleugeld door de rechtzinnige. Na de onttrekking van de Nieuwe Kerk aan de openbare eredienst gebruiken de Hervormden alleen de Gashuiskerk. De rechtzinnigen en vrijzinnigen houden er beiden diensten. Klik hier voor website van kerkgemeente. 

 

Sla vanuit de Beuze linksaf, dus in de richting waar je vandaan kwam en sla na 50 meter linksaf het Vrijpoortje in, dat je vervolgens rechtsaf verlaat de Hoge Molenstraat in.©Google Maps©Google Maps

20 Sint Willibrorduskerk

Aan de Hoge Molenstraat 86 staat de Heilige Willibrorduskerk. Na de reformatie leidde de rooms-katholieke gemeenschap een ondergronds bestaan, zoals bijna overal in de republiek het geval was. Vanaf de 17e eeuw was er weer sprake van een georganiseerd parochieel verband. De katholieken kwamen vanaf het laatste kwart van de 17e eeuw bijeen in een woning aan de Oude Haven. Toen die te klein was geworden gaf het stadsbestuur toestemming voor de bouw van een nieuwe kerk op de hoek Paardenstraat/Hoge Molenstraat. Die is op 8 mei 1768 ingezegend. Voorwaarde bij de bouw was dat je aan de buitenkant niet kon zien dat het een kerk was. Bij een verbouwing in 1841/1842, toen er een einde kwam aan de schuilkerkpositie van de katholieken, ontstond het huidige aanzien. In 1931 kwam een torentje bovenop het gebouw. In 2010 zegende bisschop Hans van den Hende tegenover de kerk een nieuw beeld in van Christus Koning. Het uit 1940 daterende eerste beeld verkeerde in slechte staat. Maker van het nieuwe is Jan Tolboom uit Leusden. Klik hier voor website parochie. 

Loop nu de Basterstraat in tegenover de kerk en loop aan het eind de Touwbaan op. Het mooist is om daar het voetpad te nemen langs de gracht. Blijf dit water steeds aan je rechterhand houden en je komt vanzelf uit bij de Nobelpoort, het startpunt van de wandeling.

Touwbaan aan de oorspronkelijke oostzijde van de vestingTouwbaan aan de oorspronkelijke oostzijde van de vesting

Hieronder de links naar de beschrijvingen van de overige plaatsen op Schouwen-Duiveland 

Bruinisse Brouwershaven Burgh Dreischor Ellemeet Haamstede Kerkwerve Nieuwerkerk Ouwerkerk Oosterland Renesse  Scharendijke Serooskerke Sirjansland Westerschouwen Zierikzee  Zonnemaire