headerbanner

Michiel de Ruyter en de zee. Dat is Vlissingen, de enige Nederlandse stad met een boulevard op het zuiden. De stad ook die in menig jaar de meeste zon opvangt van het hele land. Stadspareltjes biedt een wandelroute aan langs 20 vooral cultureel-historische hoogtepunten.

Zicht op de binnenstad vanuit de uitkijk op het LampsinshuisZicht op de binnenstad vanuit de uitkijk op het LampsinshuisVlissingen was vroeger een echte arbeidersstad die contrasteerde met de ambtenarenstad Middelburg. Dat leidde van ouds tot een verhouding als die tussen Rotterdam en Amsterdam. Het karakterverschil is zelfs waarneembaar aan het straatbeeld. In Middelburg haal je moeilijkheden op je hals wanneer je je huis een bont aanzien geeft zonder toestemming van het gemeentebestuur. In Vlissingen doen ze daar minder moeilijk over en dat levert verrassend kleurrijke gevelwanden op!

De wandeling is voor geoefende lopers in één dag te doen. Wie de tijd neemt om alles rustig te bekijken kan er beter twee dagen voor uittrekken. Dat geldt zeker voor mensen die publiek toegankelijke attracties willen bezoeken. Dat zijn de nummers 3 (Oranjemolen), 6 (Arsenaal), 10 (Reptielenzoo), 8 (Kazematten), 12 (Sint Jacobskerk), 14 (Martitiem museum), 18 (Panorama Walcheren) en 19 (Museum Scheldewerf).

De route begint bij het NS-station. Daar is het een komen en gaan van treinreizigers en passagiers van de Westerscheldeferry Vlissingen-Breskens v.v.. Wie met de auto komt kan deze met een beetje geluk kwijt in de buurt van het station. Tijdens grote evenementen zal dat zeker niet lukken.

1 Station

Het huidige, op 18 december 1950 geopende, gebouw verving het station dat in 1944 onherstelbare schade opliep bij een bombardement en in 1946 onder de slopershamer viel. Het door de befaamde spoorarchitect Sybold van Ravesteyn (1889-1983). ontworpen gebouw is een Rijksmonument. Kenners van de spoorweghistorie verbinden het aan het ongeluk dat zich voordeed op de avond van 2 juni 1899. De machinist van de om 19.15 uur uit Amsterdam vertrokken trein bemerkte bij nadering van Station Vlissingen dat de remmen weigerden. Omdat hij aanhoudend de fluit van de trein bediende konden diverse mensen op het station tijdig een veilig heenkomen zoeken. De trein raasde door het stootblok en kwam tot stilstand in de stationsrestauratie. Het ongeluk kostte het leven aan de twee conducteurs en de 18-jarige dochter van de Zwitserse gezant in Berlijn. Klik hier voor meer bijzonderheden. 

Loop vanuit het station in zuidelijke richting naar het sluizencomplex, waar schepen worden geschut tussen het Kanaal door Walcheren en de Westerschelde. Je kunt nu langs binnen- of buitenwater verder.

Route binnenwater:
Eenmaal aan de overkant voert de route lans de bebouwing aan de Piet Heinkade. Die biedt zicht op de Binnenhaven waar zeker in het weekeinde vissersschepen liggen. Aan het eind ga je via de Van Speijkstraat de Commandoweg op. Je passeert links de Oostbeer. Dit vestingwerk dateert van 1812 en is dus aangelegd aan het eind van de Franse Tijd. Rechts zie je loodsen van scheepswerf Damen, voorheen de Koninklijke Maatschappij de Schelde (KMS). Je komt nu rechtdoor lopend uit bij het Uncle Beach Memorial, oftewel het Landingsmonument en bij de Oranjemolen.©Google Maps©Google Maps

Route buitenwater:
Loop na het passeren van de sluizen linksaf de zeedijk op en sla rechtsaf richting binnenstad. Na 1200 meter volgt het Landingsmonument.©Google Maps©Google Maps

2 Landingsmonument

Het beeld van een commando en andere elementen herinneren aan de landing die geallieerde troepen hier op 1 november 1944 uitvoerden als inleiding op de bevrijding van Walcheren. Voorafgaand aan het ontzet van de stad bombardeerden de Geallieerden in oktober de zeewering bij Ritthem, Westkapelle, Veere en Vrouwenpolder. Daardoor kwam Walcheren grotendeels onder water te staan.

Het kostte na de geslaagde landing bij Vlissingen enkele dagen om de hele stad in te nemen. Vlissingen werd straat voor straat veroverd, waarbij door de ramen van de woningen werd geschoten, terwijl de bewoners zich veelal in de kelders schuil hielden. Klik hier voor ooggetuigenverslag van gevechten in Vlissingen. 

Beeld van de landingBeeld van de landing

De bevrijding van Walcheren was het slot van de Slag om de Schelde. Die en andere krijgshandelingen leidden ertoe dat 8,5 procent van de woningen in Zeeland in de Tweede Wereldoorlog werd verwoest, terwijl 8,09 procent zware schade opliep. Van de 6670 vooroorlogse woningen in Vlissingen veranderden er 1133 in een ruïne. Nergens elders in Nederland werd wat woonhuizen betreft zo’n zware prijs betaald dan in Zeeland. Daar komt de schade aan boerderijen, scholen, bedrijven, ziekenhuizen, molens, kerken en bruggen, spoorlijnen en wegen nog bij. Ondanks de indrukwekkende verwoestingen is Vlissingen relatief minder zwaar getroffen dan de binnensteden van Oostburg en Sluis die vrijwel van de aardbodem werden weggevaagd. Een lot dat ook het dorp Breskens trof. Overigens verloor Vlissingen in 1809 ook al heel veel oude panden toen de Engelsen de stad zwaar beschoten bij hun invasie van Walcheren. Daarbij is vooral in het gebied achter de boulevards veel vernietigd.

Door al het oorlogsgeweld resteert maar een relatief klein stuk gave historische bebouwing. Het gaat grofweg om de straten rond de Nieuwstraat en die rond de Sint Jacobskerk en het Bellamypark. De wandeling voert langs de mooiste delen.

3 Molen

Wonder boven wonder overleefde de Oranjemolen de gevechten in 1944. Het is de enige resterende zeemolen van Nederland. Tot 1942 stond er ook een aan de kust bij Harlingen die in genoemd jaar onder de slopershamer viel op last van de bezetter. Deze wiekendrager stond in de weg van het geschut en was ook een te gemakkelijk oriëntatiepunt voor Geallieerde bevrijders. De Duitsers hebben die redenering in Vlissingen niet gevolgd. Zodoende was de Oranjemolen inderdaad een baken voor de geallieerden toen ze de stad naderden. Met bouwjaar 1699 is het één van de oudste wiekendragers van Zeeland. Een kogel op circa 2,5 meter boven de stelling herinnert aan de beschietingen die in 1809 de Engelse invasie inluidde van Walcheren. Bijzonder aan de molen zijn de zeer grote zolders. De piekfijn onderhouden molen is doorgaans op vrijdagen te bezoeken van 9.00-16.00 uur.

Vanaf de molen loopt de route over zeedijk. Volg die in de richting van de stad. Na 350 meter kom je bij het monument voor de Vlissingse slachtoffers van de Jodenvervolging.

Willem 3-kazerneWillem 3-kazerne

4 Willem 3-kazerne

Vlak voor het Joods monument ligt aan de landzijde van de dijk de uit 1850 stammende voormalige Koning Willem3-kazerne, die plaats bood aan 366 manschappen. Na de opheffing van het garnizoen gebruikte Defensie het gebouw tot 1922 als infanteriekazerne. Daarna had het diverse bestemmingen. Na het sluiten van het kunstcentrum Willem3 prevaleren de bestemmingen wonen en kantoren.

5 Joods monument

Het op 22 maart 2016 onthulde monument op de Groene Boulevard herinnert aan de 40 inwoners van de stad die omkwamen door de Jodenvervolging. Initiatiefnemer Holocaust-overlevende Jacques de Hond (75) zag de komst van het monument als „een plicht die op mijn schouders rustte tegenover de mensen die geen geluk hadden.” Klik hier voor meer bijzonderheden. 

©Google Maps©Google MapsDe route voert verder over de zeedijk. Rechts beneden ligt het Arsenaal (zie 6). Het voetpad buigt aan het eind rechtsaf en voert vervolgens naar de brug over de Koopmanshaven. De wandeling vervolgt naar beneden en vervolgens twee keer linksaf (onderweg ligt rechts de Beurs – zie 9). Blijf nu beneden lopen naar de Kazematten in het Keizersbolwerk (zie 7).

Gezicht op Vissershaven en Arsenaal met uitkijktorenGezicht op Vissershaven en Arsenaal met uitkijktoren

6 Arsenaal

Na de Engelse invasie wil keizer Napoleon Vlissingen militair versterken. Dat beslist hij tijdens een bezoek aan de stad in 1811. Onderdeel van het plan is de bouw van een reusachtig bomvrij militair hospitaal. Daarvoor moet de wijk 'Oude Timmerwerf' verdwijnen. Omdat de Fransen in 1813 uit vrijwel geheel Nederland worden verdreven gaat het plan in de prullenbak. Op de fundamenten van het beoogde ziekenhuis verrijst dan een magazijn voor de artillerie, het huidige Arsenaal. Defensie stoot het gebouw in 1980 af. Het Arsenaal biedt onderdak aan een museum rond het thema piraten en een zeeaquarium met aaibare haaien en roggen. De bijbehorende uitzichttoren is 65 meter hoog. Klik hier voor informatie over bezoeken Arsenaal. Augustus 2021 wordt bekend dat de attractie per 1 oktober van dat jaar sluit om plaats te maken voor een hotel.

Keizersbolwerk vanaf de WesterscheldeKeizersbolwerk vanaf de Westerschelde7 Keizersbolwerk

Oven in KazemattenOven in KazemattenHet enorme Keizersbolwerk, waarboven het standbeeld troont van Michiel de Ruyter dateert uit 1548. Het dankt haar naam aan Karel V, die tijdens de bouw aan de macht was. De kazematten onder het bolwerk kwamen er in opdracht van Napoleon in de Franse tijd. Een deel is in gebruik als opslagruimte voor het Belgische en Nederlandse Loodswezen. De rest is toegankelijk als museum. Dat is desgewenst te bezoeken in combinatie met het MuZEEum (zie 14). Interessant is de nog altijd geheel intacte garnizoensbakkerij, die goed was voor 4800 broden per etmaal. Het museum geeft ook veel duidelijke informatie over de handels- en militaire geschiedenis van de stad.Zicht vanaf de steigers achter het KeizersbolwerkZicht vanaf de steigers achter het Keizersbolwerk

Loop door tot aan het water en betreedt ook de steigers daarachter. Ze bieden een heel mooi uitzicht op de Westerschelde, maar vooral ook op stad vanuit een onverwacht perspectief. Vanaf het water gezien valt pas goed op dat dit de enige resterende complete stadspoort is van Vlissingen. Klik hier voor bezoek aan de kazematten. 

8 Standbeeld Michiel de Ruyter

Het gietijzeren standbeeld van Michiel de Ruyter troont op de naar hem genoemde boulevard hoog boven het Keizersbolwerk uit. Het op 25 augustus 1841 door koning Willem II onthulde eerbetoon kwam er op initiatief van leden van het Vlissingse departement van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen en stond aanvankelijk op het De Ruyterplein bij het Bellamypark. Koningin Wilhelmina en koningin-regentes Emma onthulden het op 23 augustus 1894 op de huidige locatie.

De Vlaamse beeldhouwer Louis Royer schiep de zeeheld staande op een scheepsdek met de rug naar het stuurwiel en een kijker in de hand. Volgens plaatselijke overlevering heeft De Ruyter een hondje onder de arm, een grap van de kunstenaar. Waarschijnlijk verbeeldt het echter een rol papier.

De bronzen kanonslopen op houten rolpaarden ter weerszijden van het beeld doken in 1902 op in de Straat van Messina. Ze komen van de vloot van De Ruyter. De Ruyter liep daar in 1676 dodelijke verwondingen op tijdens de Slag bij Agosta. Hij voerde toen samen met de Spanjaarden strijd tegen de Fransen. Nederland verwierf de lopen in 1905. Koningin Wilhelmina en prins Hendrik onthulden ze op 28 augustus van dat jaar. Bij een restauratie in 2010 kwam er in de sokkel van het standbeeld een loden koker tevoorschijn. Die bevatte een oorkonde uit 1841, toen het beeld is geplaatst. Een tweede dateert van de verplaatsing in 1894. De koker bevatte ook nog een briefje, dat de loodgieter die de koker in 1894 moest sluiten er stiekem instopte. Tenslotte kwamen er acht foto’s tevoorschijn. Vier toonden het beeld op de oude plek, het andere kwartet toont de verplaatsing. Michiel de Ruyter geldt als grootste vlootvoogd uit de vaderlandse geschiedenis.

Onderzoek naar het provinciegevoel onder de Nederlanders leerde in 2019 dat de Zeeuwen na de Friezen het trotst zijn op hun provincie. Bovendien bleek dat liefst 45 procent van de respondenten Michiel zagen als belangrijkste provinciegenoot. Verder noemden alleen de Friezen zo’n overduidelijke provinciale icoon. Met 35 procent kozen ze voor Grutte Pier. Klik hier voor levensloop van Michiel de Ruyter. 

Kies nu voor vervolg hoofdroute of de eerste uitbreiding.©Google Maps©Google Maps

Eerste uitbreiding wandeling: Loodsensociëteiten. Frans Naerebout en Gevangentoren.

Liefhebbers van vestingwerken kunnen vanaf het standbeeld even heen en weer lopen voor een bezoek aan de Gevangentoren. Dat Vlissingen een belangrijk doorvoerpunt is voor de scheepvaart is hier mede te zien aan de sociëteiten van het Belgische en het Nederlandse loodwezen aan de nummers 8 en 4 van Boulevard De Ruyter.

Portret Frans Naerebout in MuZEEum VlissingenPortret Frans Naerebout in MuZEEum VlissingenDan volgt na 170 meter op het Bolwerk aan de zeezijde het beeld van Frans Naerebout, die klaar staat om een lijn uit te werpen naar in nood verkerende zeelieden. Het in 1952 vervaardigde kunstwerk stond aanvankelijk op het Bellamypark maar is in 2007 verplaatst naar de huidige locatie. Loods Frans Naerebout (Veere 30 augustus 1748 - Goes 29 augustus 1818) was belast met het begeleiden van schepen der Oostindische Compagnie. Hij en zijn broer Jacob redden op 25 juli 1779 maar liefst 87 opvarenden van het compagnieschip Woestduin, dat op de Noorderrassen aan stukken was geslagen. Door deze heldendaad verwierven de broers nationale bekendheid. Jaco overleed spoedig daarna, maar Frans verrichtte meer spectaculaire reddingen. Daarvoor werd hij geëerd met gedenkpenningen en in gedichten, maar financieel werd hij er aanvankelijk geen cent wijzer van. Het is daarom mooi dat de gemeente Vlissingen tegenwoordig jaarlijks de Frans Naereboutprijs uitreikt aan vrijwilligers die zich bijzonder hebben onderscheiden. Nadat de Compagnie in 1802 het uitreden van schepen naar Indië staakte moest Naerebout als garnalenvisser in zijn bestaan voorzien. Vervolgens moest hij zich in leven houden met weinig lucratieve functies als lantaarnopsteker, bode, sluiswachter en havenmeester. Uiteindelijk benoemde koning Willem I Naerebout tot Broeder van de Nederlandse Leeuw met een jaarwedde van 200 gulden. Klik hier voor levensloop. 

Gevangentoren

Dit is het laatste overblijfsel van de tussen 1485 en 1489 gebouwde Westpoort. Nadat de stad in 1563 uitbreidde verloor het vestingwerk zijn oorspronkelijke functie. Vanaf 1610 diende het complex als stadsgevangenis. Bij de beschieting tijdens de Engelse invasie van 1809 liep het complex zware schade op. In 1811 ging de poort grotendeels tegen de vlakte en bleef de alleen de toren staan. Die kreeg in dat jaar een zwaar versterkt koepelgewelf. Zodoende duiden mensen uit de streek de toren nog altijd aan als ‘de bomvrije’. Het bouwwerk dreigde in het laatste kwart van de 19e eeuw tegen de vlakte te gaan, maar het groeiendOude situatie in Atlas Schoemaker . Bron: Koninklijke Bibliotheek Oude situatie in Atlas Schoemaker . Bron: Koninklijke Bibliotheek maatschappelijk draagvlak voor monumentenzorg voorkwam dat. Na de Ramp van 1953, die leidde tot het versterken van de zeewering, dreigde opnieuw de slopershamer. Dat stuitte op hevig verzet bij het stadsbestuur. In plaats van afbraak volgde herstel, waarbij een verdieping aan de toren is toegevoegd. De toren kreeg een nieuwe toegang naar de boulevard. Het complex doet dienst als restaurant. De nok is te huur als suite. Wanneer je ’s morgens ontwaakt kijk je vanaf je bed door de patrijspoorten uit over de Westerschelde. Klik hier voor horecabedrijf. Klik hier voor meer over de geschiedenis van de toren. 

Vervolg hoofdroute
Loop vanaf het standbeeld of vanaf de kazematten terug naar het stadscentrum. Dan komt al heel snel de beurs in zicht.

Beursgebouw VlissingenBeursgebouw Vlissingen9 Beurs

Dit uit 1635 daterende pand diende oorspronkelijk als graanbeurs. Het verving een eerder gebouw met dezelfde functie uit 1540. In de loop der tijd onderging het pand diverse wijzigingen, maar bij een restauratie in 1928 is de bovenzijde gereconstrueerd naar de oorspronkelijke toestand.

Sla na de beurs links de Beursstraat in. Dit is een juweel van een straat, waarin verrassend veel oude gevels behouden bleven. Het huis op nummer 41 dateert uit de 16e eeuw en behoort tot de oudste woningen van de stad. Loop de straat uit tot op het Bellamypark.©Google Maps©Google Maps

Huis EdenburgHuis Edenburg

10/11 Bellamypark/Iguana

Het Bellamypark ontstond in 1909 door demping van de Koopmanshaven. De naam van het huidige plein verwijst naar de hier geboren dichter Jacobus Bellamy (12 november 1757, Vlissingen - 11 maart 1786, Utrecht). Zijn bekendste gedicht is Roosje. Dat handelt over een drama aan het strand. Een van de verzen luidt: ,,Zij zinkt, en draait, voor 't laatst, heur hoofd, Stilzwijgend, naar het strand. Doch was, in 't eigen oogenblik, Verzwolgen in het zand!”. Klik hier voor hele tekst. 

Bewonder direct na het verlaten van de Beursstraat huis Edenburg op Bellamypark 3. De met rococo-elementen gelardeerde voorgevel is bijna letterlijk om van te snoepen. Veel panden aan het Bellamypark zijn kleurrijk beschilderd en dat geeft het een extra feestelijk aanzien. Van de vele monumentale panden zijn vermeldenswaard: het uit 1624 stammende huis "DE T IS IN HET OUDE HERDT" met afbeelding van een hert op nummer 13, het deels 16e eeuwse huis met trapgevel op nummer 15 en het neoclassicistische 19e eeuwse juweel van een woning op nummer 39, dat de naam Den Gouden Nagel draagt.

Fontein Betje Wolff en Aagje DekenFontein Betje Wolff en Aagje DekenDe fontein in het plantsoen is opgericht ter nagedachtenis aan de schrijfsters Betje Wolff (24 juli 1738, Vlissingen - 5 november 1804, Den Haag) en Aagje Deken (10 december 1741, Amstelveen - 14 november 1804, Den Haag). Van beider hand was "Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart", een uit 175 brieven bestaande roman, waarin de benepen dubbelzinnige moraal uit de 18e eeuw op de korrel wordt genomen. Het verhaal draait om een levenslustige jongedame die in de val dreigt te lopen van een man met slechte bedoelingen. De zuil in de vijver van de fontein bevat een plaquette. Daarop staat: ,,Nationale hulde aan Elisabeth Wolff geb. Bekker en Agatha Deken 24 juli 1884 Vlissingen” en de afbeeldingen van de schrijfsters. Bovenop is een schaal met leeuwenkoppen.

Iguana

Bellamypark 31-39 huisvest Reptielenzoo Iguana, een dierentuin op een onverwachte plek. Nummer 35 dateert vermoedlijk uit de 16e eeuw en behoort daarmee tot de oudste panden van de stad.. De nummers 35 en 37 aan de toenmalige Bierkade deden tot 1594 dienst als respectievelijk gerechtsgebouw en stadhuis. Stichting Iguana vangt reptielen, amfibieën en geleedpotigen op. Het gaat vooral om dieren die als smokkelwaar in beslag worden genomen in havens en op luchthavens. Een deel is afkomstig van particulieren die de dieren niet langer willen of kunnen verzorgen. Iguana is in de eerste plaats bedoeld als quarantaine-locatie. Lukt het niet om de reptielen terug te brengen naar het land van herkomst, dan gaan ze naar bij voorbeeld dierentuinen. Een flink aantal blijft in Vlissingen. De zoo komt regelmatig in het nieuws met geboortes in gevangenschap van bijzondere dieren. Klik hier voor website van Iguana 

Kies nu voor de tweede uitbreiding van de wandeling (kaart hieronder) of het vervolg van de hoofdroute:
©Google Maps©Google MapsTweede uitbreiding wandeling:

Jugendstil-woningen

Liefhebbers van architectuur wordt aangeraden even de Spuistraat in te gaan. Daar staan op de nummers 59-65 vier in 1910 gebouwde huizen, die dienden voor Belgische Scheldeloodsen. Dit kwartet in Jugendstil-stijl staat terecht op de lijst van Rijksmonumenten. Loop vervolgens terug naar het Bellamypark.

Vervolg hoofdroute: Loop langs de noordelijke gevelwand van het Bellamypark en sla vervolgens linksaf de Kerkstraat in. Die voert regelrecht naar de Sint Jacobskerk.©Google Maps©Google Maps

12 Sint Jacobskerk

Wonderbare visvangst tegen Vlissings decorWonderbare visvangst tegen Vlissings decorDe bouw van dit godshuis ving aan in het begin van de veertiende eeuw. De kerk was aanvankelijk een basiliek maar is later omgebouwd tot hallenkerk. Kerk en toren werden in 1911 grotendeels verwoest door een brand. Het herstel was in 1915 gereed. Bij de bevrijding liep de Sint Jacobskerk opnieuw veel schade op. Ondanks al die aanslagen is het nog altijd een bijzonder sfeervol monument.

Let in deze kerk vooral op allerlei details. Zo hangt er een wandbord over de wonderbaarlijke visvangst, zoals verwoord in hoofdstuk 5 van het Bijbelboek Lucas, waarop de Vlissingse boulevards als decor dienen. Opvallend is ook het Detail gebrandschilderd raam Michiel de RuyerDetail gebrandschilderd raam Michiel de Ruyerneoclassicistische monument dat in 1781 is onthuld ter nagedachtenis van Daniël Octavius Barwell. Deze Engelsman was in Indonesië ingescheept op de Woestduin, het schip dat in 1779 verging bij Vlissingen. Hij behoorde niet tot de opvarenden die werden gered door de gebroeders Naerebout. De kerk bevat ook een gebrandschilderd raam dat is gewijd aan episodes uit het leven van Michiel de Ruyter.
De Sint Jacobskerk wordt behalve voor de eredienst ook gebruikt voor talrijke culturele monumenten. Een schare vrijwilligers staat borg voor de instandhouding van het gebouw. In het hoogseizoen is de kerk over het algemeen te bezoeken op woensdag, donderdag, vrijdag en zaterdag van 13.30 tot 17:00 uur. Klik hier voor meer informatie. 

©Google Maps©Google MapsNa het verlaten van de kerk linksaf slaan en Achter de Kerk inlopen. Aan het eind daarvan schuin rechtdoor de Schuitvlotstraat in. Aan het eind rechtsaf het Groenewoud in en daarna onmiddellijk linksaf naar de Schuitvlotstraat. Vervolgens linksaf naar de Nieuwstraat waar woningen staan die onderdak boden aan zeehelden.

Woonhuis Michiel de Ruyter (rechts)Woonhuis Michiel de Ruyter (rechts)13 Woonhuizen zeehelden

Michiel de Ruyter en  Anna van GelderMichiel de Ruyter en Anna van GelderIn het huis aan de Nieuwstraat 13 woonde Michiel de Ruyter. Hij nam er in 1652 zijn intrek, samen met zijn derde vrouw Anna van Gelder. In 1655 verhuisde De Ruyter naar Amsterdam. Dit is het enige pand in Vlissingen waarvan met zekerheid is vastgesteld dat de zeeheld hier heeft gewoond. In Vlissingen zijn wel zeven plekken aangewezen waar de wieg van hem zou hebben gedaan. Gemeentearchivaris Ad Tramper deed daar onderzoek naar maar vond geen enkel bewijs voor al deze vermeende locaties.

Tegenover De Ruyter woonde op nummer 36 zeeheld Johan Evertsen (1660-1660). Op nummer 40 woonde Maayken Gorcum, moeder van Johan Evertsen en diens broer Jan. Johan en Jan sneuvelden in 1666 tijdens de Tweede Engelse Oorlog. Ze kregen een praalgraf in de Wandelkerk in Middelburg. Dat is een onderdeel van de Abdijkerken in Middelburg.

Ga na het passeren van de zeeheldenwonigen terug in westelijke richting en linksaf de Sarazijnstraat in. Opmerkelijk zijn hier de 17e eeuwse gevels van de woningen op de nummers 13 en 15. Na het verlaten van de Sarazijnstraat linksaf de Nieuwendijk op. Na 50 meter wandelen volgt aan de linkerkant het MuZEEum.

Lampsinshuis (deel MuZEEum)Lampsinshuis (deel MuZEEum)14 MuZEEum

Het Zeeuws maritiem MuZEEum, opvolger van het Stedelijk Museum Vlissingen, is gehuisvest in panden uit de 16e, 17e, 18de en 21ste eeuw. Het meest tot de verbeelding spreekt het Lampsinshuis, waar de ingang van het museum is gevestigd. Hier woonde vanaf 1641 de koopmans- en redersfamilie Lampsins. Cornelis Lampsins vestigde hier het kantoor van het handelshuis van de familie. In dit pand werkte Michiel de Ruyter als touwslager.

Wie wil weten hoe de geschiedenis van Vlissingen in elkaar steekt kan moeilijk om dit museum heen. Het onderscheidt zich van andere door de overzichtelijke presentatie van de collectie, langs chronologische lijnen. De vaste verzameling is opgehangen aan de wordingsgeschiedenis van de stad en de maritieme historie. De munten en penningen die Carel Albert van Woelderen schonk vormden de basis voor de uit ruim 3500 voorwerpen bestaande collectie. Het gaat om de grootste numismatische verzameling van Nederland. Het museum bezit ook werk van schilders, onder wie Jan Pieter van Baurscheidt de Jonge, Jan François Brouwenaar, Cornelis van der Burght, Alfons Josephus van Dijck, Johannus Hermanus Koekkoek en Maarten Krabbé. De uitkijkpost boven biedt bijzondere uitzichten op de binnenstad en de Westerschelde. Klik hier voor website

Model van een pinas, een schip van de vaart op Oost IndiëModel van een pinas, een schip van de vaart op Oost IndiëSla na het verlaten van het museum linksaf en blijf de Nieuwendijk over 120 meter volgen tot de Walstraat, dat is de tweede straat rechts. Na 40 meter volgt de voormalige Lutherse kerk aan de linkerzijde.©Google Maps©Google Maps

15 Lutherse kerk

Interieur voormalige Lutherse kerkInterieur voormalige Lutherse kerkDit godshuis verrees in 1735 op de locatie van het Schuttershof. In 1778 is het gebouw vergroot. Daaraan herinnert de steen boven de ingang met het opschrift 'Renovat 1778'). Bijzonder aan het interieur zijn de preekstoel in Lodewijk XIV-stijl, een houten lessenaar met een zwaan en een koperen lessenaar uit 1656. Tijdens de beschieting door de Engelsen liep het bedehuis schade op, die werd hersteld. De kerk is gerestaureerd in 1904-1905 en 2000. Het bedehuis was tot 1988 in het bezit bij de toen opgeheven Lutherse gemeente. Sindsdien is de kerk in gebruik bij de Hersteld Apostolische Zendingsgemeente. Klik hier voor website. 

Vervolg de Walstraat in noordelijke richting en sla na 40 meter rechtsaf het Groene Woud in. Deze straat is rijk aan 17e en 18e eeuwse woonhuizen. Aan het eind van de straat rechtdoor lopen naar de Stenen Beer. Sla daar linksaf naar het Dokje van Perry (verder lezen vanaf nr 16).

Derde uitbreiding wandeling (zie onder):Sla vanaf de Stenen Beer rechtsaf de Wilhelminastraat in en daarna linksaf naar de Gravestraat.©Google Maps©Google Maps

De kleurrijke woontorens op de hoek van de Wilhelminastraat en de Gravestraat staan schuin en ook de ramen zitten schots en scheef. Omdat de gebouwen lijken op in het water drijvende pakketten kregen ze de naam Dansende Dobberende Dozen.Dansende Dobberende DozenDansende Dobberende Dozen

Na het passeren van de Dozen linksaf slaan, de Henrikstraat in. Meteen om de hoek links staat het Beeldenhuis.

Het uit 1730 daterende Beeldenhuis stond oorspronkelijk aan wat nu de Jan Weugkade heet. De schatrijke Johan Westerwijk (schepen van Vlissingen en bewindvoerder van de Oost-Indische Compagnie) liet de gevel in dat jaar bevestigen aan een bestaand pand. In 1930 viel het pand onder de slopershamer omdat het in de weg stond voor uitbreiding van de KMS-werf. De voorgevel is heropgebouwd op de huidige locatie. Het fronton bevat beelden van tritons (zeegoden) en daarboven troont dat van Neptunus. Hij wordt geflankeerd door vrouwenfiguren die model staan voor Afrika, Europa, Azië en Amerika.

Westerwijk bezat ook het buiten Lammerenburg, dat was gelegen nabij de huidige Gerbrandystraat. Hij woonde daar met een nicht die naar verluidt met hem wilde huwen. Westerwijk wees haar af en schoot zich volgens een theorie door het hoofd na een ruzie met zijn familielid. Een andere versie wil dat hij uit jaloezie handelde omdat aan de kade het Van Dishoeckhuis verrees, dat nog mooier was dan het Beeldenhuis. Het Van Dishoeckhuis viel op 13 augustus 1986 als schanddaad tegen de cultuur onder de slopershamer. Klik hier voor geschiedenis. 

Loop de Hendrikstraat uit en sla aan het einde linksaf naar de Stenen Beer.

Dokje van Perry. Op de achtergrond Machinefabriek van de KMS en museumschip Hr. Mrs. MercuryDokje van Perry. Op de achtergrond Machinefabriek van de KMS en museumschip Hr. Mrs. Mercury

16 Dokje van Perry

Het Dokje van Perry in Vlissingen is het oudste bewaard gebleven droogdok van Nederland en een van de oudste van West-Europa. Het is aan het eind van de 17e eeuw gebouwd naar ontwerp van Engelsman John Perry. Sinds 1964 droeg het de status als rijksmonument. Toch is het in 1974 onder de grond gewerkt. In 2010 is het uitgegraven, waarna restauratie volgde.Machinefabriek en voormalige werfkraanMachinefabriek en voormalige werfkraan

17 Museumschip

Rechts van de ingang van het Dokje van Perry ligt de Hr. Ms. Mercuur (A856). Defensie droeg dit torpedowerkschip op 1 september 2017 over aan de Stichting Maritiem Erfgoed Vlissingen (SMEV). Deze richt het vaartuig in tot museumschip. Klik hier voor website. 

Loop vanaf het museumschip terug in westelijke richting de Peperdijk op en probeer te achterhalen wie er staat afgebeeld op de gevel van het hoekpand. Sla vanaf de Peperdijk rechtsaf naar de Jan Weugkade. Sla bij de Scheldekraan linksaf het voetpad op en dan rechtsaf de Willem Ruysstraat op. Loop langs de Machinefabriek aan de rechterzijde en bezoek daar desgewenst Panorama Walcheren en het KMS-museum in de Verbandkamer. 

Rond de Dokhaven lagen de werkplaatsen van de werf Koninklijke Maatschappij de Schelde (KMS). Het grootste deel van het in 2000 door Damen Schelde Naval Shipbuilding (DSNS) overgenomen bedrijf (scheepsreparatie en marinebouw) is thans gevestigd in Vlissingen-Oost. De jachtbouw is geconcentreerd aan de Binnenhaven (Koningsweg). Het Scheldeterrein wordt grotendeels ingericht voor woningbouw. Klik hier voor meer over de geschiedenis van de KMS. 

Detail van schildering Panorama Walcheren van omgeving Keersluisbrug VlissingenDetail van schildering Panorama Walcheren van omgeving Keersluisbrug Vlissingen18 Panorama Walcheren

Gezicht op  Vlasmarkt Middelburg bij Panorama WalcherenGezicht op Vlasmarkt Middelburg bij Panorama WalcherenIn de voormalige Machinefabriek van de KMS is Panorama Walcheren te bezoeken. De attractie prijst zichzelf aldus aan: ,,Panorama Walcheren is een collectie van megaschilderijen; ieder meer dan manshoog en tientallen meters breed, in een halve of driekwart cirkel opgesteld. Elk panorama toont een interessante plek op Walcheren. Ze geven het gevoel dat je daadwerkelijk ter plekke bent. Kijk ook achter de schermen en zie hóe zo’n panorama gemaakt wordt.” Deze beschrijving geeft de werkelijkheid weer. Het zusje van het beroemde Panorama Mesdag is een rustige attractie, die een verrassende kijk biedt op het voormalige eiland, ook voor mensen die Walcheren oppervlakkig kennen. Extra mooi is dat je de makers van dit panorama-in-ontwikkeling zelf aan het werk kunt zien. Behalve de vaste collectie aan megaschilderingen is er ook altijd een wisselende expositie. Klik hier voor meer informatie.

Schuin tegenover de Machinefabriek ligt aan de Glacisstraat het uit 1913 daterende monumentale voormalige hoofdkantoor van de KMS. Het imposante bouwwerk dient nu als kantoor voor Damen. Het gebouw is alleen publiekelijk te bezoeken bij bijzondere gelegenheden zoals Open Monumentendag. Voor het kantoor liggen gedenktekens ter herdenking van het eeuwfeest van de werf en koninklijke bezoeken.Gezicht op dak Panorama en op MiddelburgGezicht op dak Panorama en op Middelburg

19 Museum Scheldewerf

Museum Scheldewerf in de Oude VerbandkamerMuseum Scheldewerf in de Oude VerbandkamerDit kleine maar fijne museum in de Oude Verbandkamer van de KMS biedt een overzicht van de scheepsbouw door de eeuwen heen in Vlissingen. Interessant zijn de vele kleine voorwerpen die behoorden tot de inventaris van schepen die in Vlissingen van de werf liepen. Het museum is gevestigd in de Oude Verbandkamer van de KMS. Directeur Jan Smit stichtte in 1908 de medische Dienst van de Koninklijke Maatschappij ‘De Schelde’. Dat was één van de eerste bedrijfsgeneeskundige diensten in Nederland.

Het beroemdste vaartuig dat ooit in de stad van stapel liep was de Willem Ruys. Toen het in aanbouw was, brak de Tweede Wereldoorlog uit. Het schip op de helling bepaalde in de oorlogsperiode het aanzien van de stad. Het legendarische passagierschip kreeg internationale aandacht toen het op 7 oktober 1985 werd gekaapt door Palestijnse terroristen. De Willem Ruys droeg toen overigens de nieuwe naam Achille Lauro. Het einde kwam op 2 november 1994. Het schip zonk toen voor de Somalische kust, nadat er twee dagen eerder brand was uitgebroken. Het museum wordt volledig gerund door vrijwilligers, onder wie oud-werknemers van de KMS. Zij verzorgen ook rondleidingen over de voormalige werfterreinen. Klik hier voor website. 

©Google Maps©Google MapsDe route voert vanaf de musea over het voetpad in oostelijke richting. Rechts ligt de voormalige Timmerfabriek.

Voormalige TimmerfabriekVoormalige TimmerfabriekDe Timmerfabriek gaat door voor het mooiste industriële gebouw van Zeeland. Het pand is in beheer bij BOEi, een non-profitorganisatie die zich bezighoudt met herbestemmen van industrieel erfgoed. De fabriek kreeg in 2019 een horecabestemming. Klik hier voor website. 

Steek voorzichtig over bij de Timmerfabriek en sla aan de overkant linksaf. Volg de kade langs het Kanaal door Walcheren richting Keersluisbrug. Hendrikbrug.

Proefvaart van bij Amels gebouwd jachtProefvaart van bij Amels gebouwd jachtRechts over het water liggen de gebouwen van Amels, de jachtwerf van Damen Shipyards Group. Nu en dan pronkt er een zojuist gereed gekomen jacht. Wie geluk heeft neemt een proefvaart waar van zo’n luxe waterkasteel. Het gaat om jachten waarvan de prijs per meter de gemiddelde waarde van Nederlandse woningen te boven gaat.Visserschepen bij de afslagVisserschepen bij de afslag

Sla rechtsaf de brug op naar de Prins Hendrikweg. Die loopt via een bocht naar rechts uit op het Stationsplein: het eindpunt van de wandeling.

Links ligt de campus van de HZ University of Applied Sciences, vroeger ‘Hogeschool Zeeland’. Deze onderscheidt zich onder meer door de opleidingsrichtingen Watermanagement en Maritiem en Logistiek. De laatste zijn te volgen aan College De Ruyter (vroeger Hogere Zeevaartschool). Klik hier voor website.

Vlak voor de bocht naar rechts richting station ligt aan de linkerzijde van de Prins Hendrikweg de voormalige dubbele dienstwoning voor de stationschef en de havenmeester te Vlissingen. Het verrees in 1867-1868. In die jaren stond dit gebied bol van de activiteit door de aanleg van het Kanaal door Walcheren en de spoorlijn Vlissingen-Roosendaal v.v.

 

Ook op deze website: Geschiedenis van Vlissingen in kaart

Een in de jaren vijftig of zestig van de 20e eeuw door de firma Dert gemaakte foto van Boulevard die menige Zeeuwse huiskamer sierde (siert?)Een in de jaren vijftig of zestig van de 20e eeuw door de firma Dert gemaakte foto van Boulevard die menige Zeeuwse huiskamer sierde (siert?)