Hoewel nog altijd herkenbaar als afzonderlijk dorp, wordt Burgh samen met het oostelijk direct aangrenzende Haamstede heel vaak aangeduid met de verzamelnaam Burgh-Haamstede. Dat is historisch gezien onjuist. Beide dorpen waren vroeger zelfstandige bestuurlijke gemeenten. Bovendien had Burgh altijd een eigen kerkgebouw. Kortom Burgh is Burgh, niks meer en niks minder.

 

De perenoogst van de bomen aan de Burghsering wordt jaarlijks bij opbod verkocht.De perenoogst van de bomen aan de Burghsering wordt jaarlijks bij opbod verkocht.Burgh heeft wel een belangrijk gemeen ding met Haamstede. Beide dorpen werken namelijk als een magneet op het toerisme. Het is er bijna altijd druk. Maar dat neemt niet weg dat Burgh ontspanning uitstraalt en gevoelens van nostalgie oproept. Komt het door de ring met de fruitbomen, de kerk en de mooie bebouwing? De markante bakkerijen? De wetenschap dat rustgevende natuur in de vorm van bos, duin en goudgele stranden heel dichtbij is? Het zal vast een combinatie zijn van zulke factoren die Burgh maken tot een aangenaam dorp. Ja, het kan knoertdruk zijn op de parkeerplaats bij de supermarkt, maar dat is op heel veel andere plaatsen in Nederland ook het geval. Toch is een kritische opmerking hier ook op zijn plaats. In Burg en Haamstede is de grens is bereikt van de ruimte die vakantieaccommodaties in beslag nemen. Hoeveel recreatiedruk kan een gebied aan? Een vraag die ook geldt voor het populaire Renesse.

Het gemeentebestuur zet de rem op de groei van het areaal aan vakantiebedrijvenHet gemeentebestuur zet de rem op de groei van het areaal aan vakantiebedrijvenHet gemeentebestuur besloot met het oog op dit thema in 2018 geen nieuwe vestigingen meer toe te staan op Schouwen-Duiveland. Wel mogen bestaande vakantieparken, hotels en pensions in principe nog uitbreiden. De gemeente zet verder vooral in op kwaliteitsverbetering en seizoenverlenging. Nog enkele cijfers over het belang van de recreatie. Het eiland boekte in 2016 liefst 5.260.400 toeristische overnachtingen. Daarnaast trekt de gemeente per jaar 3,2 miljoen dagtoeristen. De recreanten gaven 242 miljoen uit en het aantal aan het toerisme gerelateerde banen was 2468. Dat komt neer op 16,7 procent van het aantal arbeidsplaatsen.

Vondsten uit de Oudheid

De Kop van Schouwen behoort tot de oudst bewoonde gebieden van Zeeland. In een wijde boog tussen Burghsluis en Scharendijke zijn sporen van een strandwal aangetroffen, die is aangelegd rond 3100 voor Christus. Andere vondsten wijzen op Romeinse aanwezigheid.

Middeleeuwen

De eerste kerk van Burgh is mogelijk al in de 8e eeuw gebouwd en was mogelijk de oudste van Schouwen-Duiveland. De ringburgwal waar Burgh haar naam aan dankt, is rond 900 opgeworpen als bescherming tegen invallen van de Noormannen. Vlakbij de wal liggen direct ten zuiden van het huidige sportpark resten van het dominicanes-
senklooster Leliëndale, dat in 1569 werd opgeheven en vervolgens gesloopt. Het opgeven van het klooster was ook een gevolg van de vernielingen die in 1566 werden gepleegd bij de Beeldenstorm.

Rampen

In de 20ste eeuw werd Burgh diverse malen getroffen door rampspoed. Het dorp kreeg 80 bombardementen te verduren tijdens de Tweede Wereldoorlog. Bij een Engels precisiebombardement op 5 januari 1945 is de kerktoren verwoest. In 1953 werd ook Burgh zwaar getroffen door de watersnood. Tien mensen verdronken en de materiële schade was groot.

Ringburgwal

Het burgterrein bleef vrijwel onbebouwd. De wal is daardoor de best bewaarde vroegmiddeleeuwse versterking van Zeeland. Het monument is in 2017 deels gereconstrueerd. Dat gebeurde op initiatief van Staatsbosbeheer en de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. Het herstel ging gepaard met het ophogen van het binnenterrein en het deels terugbrengen van de aarden wal en de daarop staande houten palissade. Bovendien zijn de paden hersteld.

Je kunt de vrij toegankelijke burcht betreden via de brug en de toegangspoort aan de Leliëndaleweg. Klik hier voor meer informatie over de ringwalburgen van Zeeland

Kerk

De in 1674 in gebruik genomen kerk van Burgh is het tweede monument dat gratis toegankelijk is. Wanneer je er binnenstapt, gaat je blik vanzelf naar het kleurrijke glas-in-loodraam aan de oostkant, waarop de wapens pronken van alle steden die vroeger stemgerechtigd waren in de Provinciale Staten van Zeeland. Het is een in 1990 vervaardigde kopie van het raam dat de Staten in 1676 schonken. Het oorspronkelijke raam werd gemaakt door glazenier Cornelis van Barlaer uit Middelburg. Dat ging verloren tijdens de brand die de kerk in 1924 trof. Die ontstond toen een loodgieter tijdens de lunchpauze zijn brander achterliet op het dak. Behalve het raam gingen toen ook het orgel en de preekstoel verloren. Een soortgelijk raam, maar dan in originele staat, is te bewonderen in de Hervormde kerk van Biervliet. Dat is ook vervaardigd door Van Barlaer.

Gedenktekens

Monument Pieter de HuybertMonument Pieter de Huybert

Monument Johannes de HuybertMonument Johannes de Huybert

Je kunt als bezoeker ook niet heen om de grafmonumenten van de familie De Huybert. Vanwege de omvang van deze epitafen wordt het bedehuis Van Burgh in het boek Oude Zeeuwse Kerken (uitgave 1975) omschreven als een mausoleum. Dat is wellicht wat sterk aangezet, maar groot zijn ze dus zeker.

Van Pieter Anthoniszoon de Huybert (122-1697) hangt er achter de kansel een monument met een buste. Dat kwam er natuurlijk niet zomaar. Tijdens de woelingen rond het begin van de Tachtigjarige Oorlog verviel de middeleeuwse kerk van Burgh tot een ruïne. Inwoners gingen toen ’s zondags in Haamstede ter kerke. Het is aan Pieter de Huybert te danken dat op de puinhopen van het oude bedehuis een nieuwe kerk verrees. Het is het eerste kerkgebouw op Schouwen-Duiveland dat is gebouwd voor de protestantse eredienst.

Pieter werd na zijn rechtenstudie stadsbestuurder in Middelburg en kreeg daarna eervolle posities. Zo was hij raadspensionaris 
(eerste ambtenaar) van Zeeland, diplomatiek gezant en lid van de Raad van State. Voor de geschiedenis van het dorp is echter vooral van belang dat Pieter de heerlijkheid Burgh erfde. 

Brand

Nog meer dan het monument voor Pieter valt het gedenkteken op dat is gewijd aan diens zoon Johannes, luitenant-generaal der cavalerie, en diens echtgenote Catherina Cornelia. Dit wandgraf is zwaar aangetast bij de brand van 1924 en vervolgens bij wijze van spreken stukje bij beetje weer aan elkaar gelijmd.

Tenslotte zijn er epitafen van David Pieterszoon de Huybert en Barbara Theodora van Willigen. Klik hier voor verhaal grafmonumenten Burgh. Klik hier voor website kerkgemeente

Ingang De Burghse SchooleIngang De Burghse SchooleMuseum

Maquette ringwalburg. ©zalig-zeeland.comMaquette ringwalburg. ©zalig-zeeland.comMuseum De Burghse Schoole is niet gratis, maar de toegangsprijzen zijn laag. De attractie is sinds 1922 gehuisvest in de drie lokalen van de voormalig lagere school. Er is een schoolklasje uit 1920 met het leesplankje van Jetses (aap, noot, Mies…), een lessenaar, authentieke schoolbankjes en andere nostalgische voorwerpen. Het tweede lokaal wordt gebruikt voor wissel-
tentoonstellingen, terwijl het derde is gewijd aan de ringwalburg Klik hier voor website

Noorse huizen aan het Duinwegje in BurghNoorse huizen aan het Duinwegje in BurghBebouwing

Monumentale woning aan de Burghseweg 45Monumentale woning aan de Burghseweg 45Je kunt aan de bebouwing zien dat Burgh een welvarend dorp is. De W. G. Bootlaan en omgevende straten vormen een bungalowijkje. In de kern (Kerkstraat en Burghsering bleef het traditionele dorpskarakter het best bewaard. Een blikvanger is de 17e eeuwse woning aan de Burghsering 12. De authentiek ogende trapgevel is pas in 1939 aangebracht. Het fraaie 17e eeuwse pand aan de Burghseweg 45 bood vroeger onderdak aan de Boerenleenbank. Opvallende zijn verder de Noorse woningen aan het Duinwegje. 

Monumentale woning aan de Burghsering 12Monumentale woning aan de Burghsering 12

Tramstation

Aan de Burghseweg 69 staat een voormalig tramstation. Hier was het begin- en eindpunt van de lijn van de Rotterdamse Tramweg Maatschappij (RTM) die Burgh en Zijpe aan elkaar verbond. Vanaf de veerhaven in Zijpe liep deze via Oosterland, Nieuwerkerk, Zierikzee, Noordgouwe, Brouwershaven, Renesse en Haamstede naar Burgh.

Voormalig tramstationVoormalig tramstation

Slot Craijenstein

De boerderij aan de Kraaijensteinweg 25 staat op de locatie van het voormalige kasteel Craijenstein. Dat stond er al in de 15e eeuw. Het slot was de woonplaats van de eerder genoemde Pieter de Huybert, raadspensionaris van Zeeland en ambachtsheer van Burgh. De slotgracht van Craijenstein is nog volledig intact.

Verblijven en horeca

Je kunt in Burg en het aangrenzende Haamstede en Westenschouwen op allerlei manieren verblijven. Ook wat betreft de horeca kunt je veel kanten op. Hieronder enkele links. Let op: dit is een kleine selectie. Er zijn nog veel meer vindplaatsen. Klik hier voor horeca.  Klik hier voor hotels.  Klik hier voor campings.  Klik hier voor minicampings.  Klik hier voor B en B-adressen.©Google Maps©Google Maps

Gemeentebestuur en inwoners

©Google Maps©Google MapsDe gemeente Burgh, waaraan in 1817 Westenschouwen werd toegevoegd, telde 343 inwoners in 1815 en 603 in 1899. De plaatselijke belangen worden behartigd door de dorpsraad Burgh-Haamstede. Klik hier voor website. De laatste burgemeester was Jonkheer Albert van Citters, die in 2008 overleed op 103-jarige leeftijd. Hij bestuurde Burgh van 1937-1943 en van 1944-1961 als burgemeester-secretaris. In de Tweede Wereldoorlog werd hij vanwege zijn houding afgezet door de Duitse Bezetter. Nadat hij vervolgens gedwongen te werk werd gesteld in het Duitse dorp Ühlignen, nam hij letterlijk de benen richting Zwitserland. Klik hier voor levensloop van Albert van Citters

't Oliegeultje  Burghsluis't Oliegeultje BurghsluisBurgsluis

Haven BurghsluisHaven BurghsluisDe buurtschap Burghsluis is vooral bekend vanwege zijn jachthaven. Fietstoeristen stappen hier graag af om al dan niet vanaf het terras van bar petit restaurant ’t Oliegeultje te genieten van het uitzicht. Als je geluk hebt zie je hier een bruinvis voorbij zwemmen of ontwaar je met je verrekijker zeehonden op de Roggeplaat die hier op bijna een kilometer afstand ligt.

A. J. van der Aa schrijft in het in 1840 verschenen tweede deel van het Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden dat de haven toen ligplaats bood aan ‘een klein vissersschuit, waarvan de eigenaar des zomers ongeveer 100 zeehonden en eenige bruinvischen vangt en des winters op de binnenstroomen vischt’.

De bebouwde kom tussen de plaatsnaamborden bestaat slechts uit de Plompe TorneDe bebouwde kom tussen de plaatsnaamborden bestaat slechts uit de Plompe TorneKoudekerke

Gezicht op de inlagen in de gortdroge zomer van 2018Gezicht op de inlagen in de gortdroge zomer van 2018De Plompe Toren is het laatste restant van het dorp Koudekerke, dat eind 16de eeuw in de golven verdween. De toren herbergt een informatiecentrum over de geschiedenis, legenden en natuur van de streek. De toren biedt een weids uitzicht over het omringende natuurgebied, waar veel steltlopers en andere watervogels te zien zijn. Natuurmonumenten heeft in de toren een informatiecentrum ingericht. Dagelijks toegankelijk en bijzonder aanbevolen! Vanaf de toren heb je een prachtig zicht op de Koudekerksche Inlaag en de Oosterschelde in de directe omgeving. Bij helder weer kun je hier tientallen kilometers ver kijken en bij voorbeeld de installaties rond de haven van Antwerpen zien.

Op de benedenverdieping van de Plompe Toren is een presentatie te zien van de vloek die volgens de legende over Westenschouwen is uitgesproken. Een zeemeermin sprak nadat een visser uit dat dorp zijn echtgenote in de netten kreeg en weigerde om haar terug te geven, de volgende woorden uit: Kijken tot aan AntwerpenKijken tot aan Antwerpen,,Westenschouwen, 't zal u rouwen dat ge heeft geroofd mijn vrouwe, Westenschouwen zal vergaan, alleen de toren zal blijven staan.” De haven van het dorp verzandde vervolgens en Westenschouwen verviel tot een gehucht. Later is de vloek verbonden aan Koudekerke. Dat is niet verwonderlijk, want Koudekerke is tussen 1475 en 1650 stukje bij beetje verzwolgen door de oprukkende Oosterschelde.  De laatste vier boerderijtjes die vlakbij de toren stonden zijn in 1944 afgebroken op last van de bezetter.  

Hieronder de links naar de beschrijvingen van de overige plaatsen op Schouwen-Duiveland 

Bruinisse Brouwershaven Burgh Dreischor Ellemeet Haamstede Kerkwerve Nieuwerkerk Ouwerkerk Oosterland Renesse  Scharendijke Serooskerke Sirjansland Westerschouwen Zierikzee  Zonnemaire

 

 

 De Plompe TorenDe Plompe Toren