De lommerrijke bebouwde kom van VlakeDe lommerrijke bebouwde kom van VlakeVlake is een zuiver voorbeeld van een gekrompen dorp, waarvan Zeeland er een menigte telt. Veelal werden ze kleiner door oorlogshandelingen en/of watervloeden. In Vlake geraakte de aanvankelijk geleidelijke neergang in een stroomversnelling door aanleg van het Kanaal door Zuid-Beveland. Mogelijk heeft het vernietigen van een middeleeuws schilderij er ook nog een beetje aan bijgedragen.

Het aan drie kanten door het natuurgebied Yerseke Moer omringde Vlake is nog altijd herkenbaar als dorpje. Plaatsnaamborden aan de toegangswegen maken de passant duidelijk dat hier een woonkern ligt.

De bebouwde kom van Vlake bestaat louter uit vrijstaande woningen en boerderijen langs de Kamperweg, Reeweg en Ringweg. Alleen aan de westelijke dorpsingang bij de Reeweg staan enkele aangesloten huizen.

 

 

Oude opname boerderij Kanaalweg, waar nu de Sequoiahof is gevestid. foto Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Oude opname boerderij Kanaalweg, waar nu de Sequoiahof is gevestid. foto Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Ingang SequoiahofIngang SequoiahofSequoiahof

Het dorp geniet in de provincie bekendheid door de aanwezigheid van de Sequoiahof aan de Kanaalweg, genoemd naar een coniferensoort.

Vishandelaar Jos de Koeijer kocht in 1975 de hier staande boerderij uit 1791, die in ruïneuze staat verkeerde. Jos knapte de hoeve eigenhandig op. Hij schiep bovendien een fraaie siertuin, met bomen en struiken als hoofdmoot.

Nadat de attractie massaal bezoek begon te trekken gaf de Koeijer zijn beroep op en legde zich volledig toe op de exploitatie van de twee hectare grote tuin.

Sinds 2017 wordt het complex beheerd door Stichting Zorghoeve Sequoiahof. Deze organisatie op reformatorische grondslag houdt zich bezig met de zorg voor verstandelijk en/of lichamelijk beperkten. Voor deze doelgroep is er dagbesteding. Ook wonen er mensen uit de doelgroep in de appartementen die de stichting op het terrein liet bouwen. Klik hier voor website zorgcentrum

De tuin is nog steeds toegankelijk voor bezoekers. Zij kunnen er ook terecht voor koffie of thee, desgewenst met gebak. Klik hier voor openingstijden.

Spoorlijn

foto Wikipediafoto WikipediaVlake is sinds de 19e eeuw een schakelpunt in het doorgaande vervoer van goederen en personen. Dat kwam door de aanleg van een spoorbrug over het in 1866 geopende Kanaal door Zuid-Beveland. De aanleg van die waterweg betekende afbraak van een flink deel van het dorp. In 1868 is de spoorlijn Vlissingen-Roosendaal v.v. in gebruik genomen. In 1870 opende de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS) ter hoogte van Vlake een spoorhalte. Dat was bedoeld voor de mensen uit Zeeuws-Vlaanderen die gebruik maakten van het veer Walsoorden-Hansweert v.v. Zij konden in Vlake op de trein stappen. Aanvankelijk reisden zij tussen Hansweert en Vlake te voet of per rijtuig.

Vanaf 1880 verbeterde de situatie door de komst van een station voor de toen geopende paardentramtramlijn die het spoorstation verbond met het veer in Hansweert. De spoorhalte trok zoveel reizigers dat het de moeite loonde om bij Vlake een stationsgebouw te vestigen, dat in 1882 werd geopend. De paardentram werd in 1913 vervangen door stoomtractie.

In de jaren 1916-1919 maakten per jaar 100.000 reizigers gebruik van het spoorwegstation. Dat kwam vooral omdat zakenlieden uit Zeeuws-Vlaanderen zich op Holland concentreerden toen de grens met België hermetisch werd afgesloten in de Eerste Wereldoorlog. Het station Vlake moest in 1933 wijken door de komst van een nieuwe brug over het naastgelegen Kanaal door Zuid-Beveland. Treinreizigers in de omgeving zijn sindsdien aangewezen op de NS-stations Kapelle en Kruiningen-Yerseke.Dre treinen remmen niet langer af voor de spoorbrug...Dre treinen remmen niet langer af voor de spoorbrug...

Bruggen en tunnel

In 1937 werd de spoorbrug over het kanaal vernieuwd. Toen kwam er ook een voor het wegverkeer. Beide bruggen werden in 1946 hersteld nadat ze in 1944 waren gebombardeerd. De in geopende Vlaketunnel zette het dorp opnieuw op de kaart.

De opening van de nieuwe bruggen in 1937 hing samen met de verbreding van het Kanaal door Zuid-Beveland. Dat betekende dat diverse huizen in Vlake moesten wijken.Bruggen bij VlakeBruggen bij Vlake

De kerk was voor de Reformatie gewijd aan de Heilige Macharius, hier geschilded door Gaspar de CrayerDe kerk was voor de Reformatie gewijd aan de Heilige Macharius, hier geschilded door Gaspar de CrayerBloeiend dorp

In de middeleeuwen was Vlake een bloeiend dorp. Daar kwam vanaf de 16e eeuw de klad in. De bevolking liep langzaam terug. De ambachtsheren van Vlake en Schore besloten daarom in 1619 om voortaan voor de kerken van beide dorpen één gezamenlijke predikant te beroepen. Bovendien werden zo lang mogelijk op beide locaties kerkdiensten gehouden. Ook was het de bedoeling om beide kerken te blijven gebruiken. Dat bleek uiteindelijk niet meer vol te houden. De in  de 12e eeuw gebouwde en aan de Heilige Macharius gewijde kerk van Vlake  is in 1804 voor afbraak verkocht.

Klepel

De klok van de kerk was in 1740 al aangekocht door de gereformeerde kerk van Oostburg. Hij moest 526 guldens en tien stuivers kosten. Naar verluidt kregen de Zeeuws-Vlamingen de klepel cadeau. De inwoners van Vlake waren na de verkoop voor kerkbezoek sindsdien aangewezen op Schore. Klik hier voor details van de plaatselijke kerkgeschiedenis.

Op het terrein van de Sequoiahof zijn nog de fundamenten van de kerk te zien, die was gewijd aan Sint Macharius. De altaartafel die er dienst deed is er in de vorige eeuw opgegraven door Jos de Koeijer. Klik hier voor meer over de geschiedenis

Duivelsdoek

De kerk van Vlake trok de eeuwen door nogal wat toeristisch bezoek van buitenaf. Dat kwam door de aanwezigheid van een schilderij van een duivel met pen en inktkoker. Het moet voor de Reformatie zijn vervaardigd. Naast de afbeelding was de volgende tekst geschreven: 'Teuvulus colligit horum'. Dat betekende dat de duivel mensen en predikers die hier onwaarheid verkondigden, bij God zou aanklagen.

Het werk is uiteindelijk vernietigd. A. J. van der Aa meldt bij zijn beschrijving van Vlake in het in 1848 verschenen 11e deel van zijn Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden dat het door de koster is verbrand.

Jammerklacht

Dat wordt bevestigd in deel twee van het vierdelige werk ‘Het leven van Hillegonda Buisman, een Hollandsche familiegeschiedenis uit de zeventiende eeuw.’ In het boek wordt beschreven dat een deftig gezelschap de kerk van Vlake bezoekt om het befaamde kunstwerk met eigen ogen te kunnen zien. Binnen wacht de koster met een treurig verhaal. Hij en zijn vrouw hebben al twee nachten niet meer kunnen slapen door het besluit van de kerkenraad om de schildering te verwijderen. De jammerklacht van de dorpelwachter was niet verwonderlijk. Hij, zijn vader en grootvader hebben ,, jaar in jaar uit een voordeel getrokken van het laten zien van deze onschuldige schilderij”. Het kunstwerk leverde dus heel lang een welkome aanvulling op voor het geringe salaris van de kosters van de armlastige gemeente. De koster deed ook nog een voorspelling aan het deftige gezelschap: ,,En ik zeg dat als die schilderij uit deze kerk is dan is de glans en heerlijkheid van de kerk van Vlake verdwenen.” De sluiting van het gebouw kort na deze ontboezeming kan worden gezien als profetische vervullling… 

Geestrijk vocht

Behalve de tekst bij het macabere schilderij valt er uit de geschiedenis van Vlake nog een mooi rijmpje op te rapen. In een café dat eigendom was van Jacobus Witte stond te lezen: ‘Kom, dorstig hart, Verkoel uw smart Door 't sap van 't graan, In d’Halve Maan’.

Yerseke Moer

Vlake ligt direct naast de Yerseke Moer. Dat belangrijke natuurgebied wordt beheerd door Stichting Het Zeeuwse Landschap, dat er op gezette tijden excursies houdt. Klik hier voor bijzonderhedenvlake2018013vlake2018013

Logies

Klik hier voor Bed and breakfast-onderkomen Yerseke Moer. Het dorp ligt aan alle kanten in het groen. ©Google MapsHet dorp ligt aan alle kanten in het groen. ©Google Maps

Gemeente en inwoners

Vlake telde rond 1840 110 inwoners. De dorpen Schoren Vlake vielen vanaf 1619 onder gezamenlijk bestuur. De bezetter voegde Vlake in 1941 toe aan de gemeente Kruiningen. Sinds 1970 maakt het dorp deel uit van Reimerswaal.©Google Maps ©Google Maps Het lichten van de brievenbus Het lichten van de brievenbus