headerbanner

Bij huis Der BoedeBij huis Der Boede

Ring KoudekerkeRing Koudekerke

Koudekerke is een forensendorp. Het profiteerde na de Tweede Wereldoorlog van de komst van veel werknemers van de scheepswerf KMS (Koninklijke Maatschappij De Schelde) in Vlissingen. Dat is niet verwonderlijk want het dorp ligt op korte afstanden van zowel Vlissingen als Middelburg. Dat wordt nog altijd door inwoners aangegeven als een aantrekkelijke reden om zich in Koudekerke te vestigen. Dat je dan bovendien aan de rand woont van een mooi landelijk gebied tussen dorp en duinen is een extra pluspunt. Een andere vestigingsgrond is de aanwezigheid van een gezonde middenstand, waardoor de inwoners voor aankopen in principe hun dorp zelden uit hoeven.

Dat zich veel werfmedewerkers in Koudekerke vestigden was mede een gevolg van het ruimtegebrek in de volgebouwde gemeente Vlissingen. In 1966 moest Koudekerke, na veel protest, een deel van haar grondgebied afstaan aan Vlissingen. Daar werd vervolgens de wijk Paauwenburg gebouwd, zodat Vlissingen lucht kreeg.

VebenabosVebenabosKoudekerke is toeristisch een bekend merk. Dat komt door de ligging achter de duinen bij Dishoek. Na de Tweede Wereldoorlog boden boeren op hun erven plaats aan kampeerders. Logies werd toen ook verstrekt in enkele hotels en bij particulieren. Koudekerke was het begin af aan vooral populair onder Duitsers. In de 20e eeuw was 80% van de verblijfstoeristen afkomstig uit dat land. Daarna nam het aantal Belgen toe, maar de Duitsers bleven verreweg de grootste groep. In het gebied tussen Koudekerke en Dishoek liggen circa tien kampeerterreinen, van minicampings tot grote voorzieningen.

Tegen de duinrand liggen de bungalowparken Galgenweide, Vebenabos en Westduin, terwijl er ook logies wordt geboden in enkele hotels/pensions en een bed and breakfast-voorziening. De toerist kan er kortom terecht voor alle mogelijke vormen van verblijfsrecreatie.

Opvallend was, zo bleek uit een onderzoek 

in 2009 van de gemeente Veere, dat in dat jaar slechts 9 procent van de bevolking zijn brood verdiende in het toerisme. In andere kernen liep dat op tot een derde.

De naam van het dorp doet vermoeden dat er flink moet worden gestookt in de kerk. Dat zal ’s winters het geval zijn, maar de herkomst van de naamgeving heeft niets te maken met klimatologisch omstandigheden, ook al doet het wapen van de voormalige burgerlijke gemeente anders vermoeden. Dit ‘sprekende wapen’ toont een kale boom naast een kerk. Een winters tafereel dus.

Waar de naam dan wel vandaan komt is niet bekend, al bestaat er een theorie dat deze terugvoerde op de kerk van een zekere Kodde. Koudekerke wordt soms verward met Koudekerk aan den Rijn, al moet dat dorp het stellen zonder ‘e’ aan het eind. Verder moet het Walcherse Koudekerke niet verward worden met het gelijknamige gehucht op Schouwen-Duiveland.

En om het beeld compleet te maken; ook dorpen in de Franse Westhoek achter Duinkerken dragen deze naam. Coudekerque-Branche (Nieuw-Koudekerke) en Coudekerque werden vroeger respectievelijk Koudekerke en Koudekerke-Binnen genoemd. In de Franse Westhoek werd Nederlands gesproken (een heel kleine minderheid beheerst dat nog).

 

Ring en Kerk

Ring KoudekerkeRing Koudekerke

Koudekerke is een ringdorp. De ring rond de kerk vormt dus het hart. Die van Koudekerke is ruim bemeten omdat deze aan de zuidkant is uitgebreid en zodoende hartvormig is. In het midden van de ring staat de monumentale kerk, oorspronkelijk gewijd aan Sint Michaël en nu Michaëlskerk genoemd. Rond de ring staan veel historische en/of karakteristieke panden die het plein een aangename sfeer geven.

Koudekerke behoort tot de oudste dorpen op Walcheren. In het begin van de 12e eeuw stond hier de eerste kerk, een houten kerkgebouw. Die maakte in de 14e en 15e eeuw plaats voor een stenen bedehuis. Dat had een hoge toren, een hoog koor en daartussen een lager schip. Deze kerk werd, zoals bijna alle bedehuizen op Walcheren, beschadigd door de guerrillaoorlog die Geuzen en Spanjaarden tussen 1572 en 1574 op Walcheren uitvochten tijdens het Beleg van Middelburg. Het schip is daarna hersteld, maar koor en toren gingen verloren. Het huidige gebouw dateert van circa 1650. Middenop staat een dakruiter en rond de tuin staat de kerkmuur. Binnen hangt een bijzonder kerkorgel, dat dateert uit circa 1750. Klik hier voor informatie over orgel

Ook de preekstoel is 18e eeuws. Bovenop hangen in de dakruiter twee luidklokken. De oudste is van 1570 en is gegoten door P. van den Ghein. De tweede is in 1775 vervaardigd door M. Everard. Klik hier voor website kerkgemeente

Molen

De Lelie in Koudekerke is op zaterdagen vaak draaiend en/of malend te zienDe Lelie in Koudekerke is op zaterdagen vaak draaiend en/of malend te zien

Op de hoek Middelburgsestraat/Ter Poorteweg verheft zich de uit 1872 daterende stellingmolen De Lelie. Tijdens een storm op 14 november brak de as, waardoor het wiekenkruis naar beneden viel en ook een deel van de stelling (omloop) werd verwoest. Decennia lang stond De Lelie er vervolgens bij als een doofpot. In 1981 volgde echter een complete restauratie. De molen is te bezoeken wanneer hij draait, meestal op zaterdagen. Klik hier voor meer informatie

Landhuizen

Bij Koudekerke liggen enkele buitenplaatsen, waaronder Het Huis Der Boede aan de Vlissingsestraat. Op deze plek stond in de middeleeuwen een kasteel. Het huidige huis is in 1721 gebouwd voor de Vlissingse burgemeester Johan van der Mandere. In de loop van de 20e eeuw werd het gebouw onderdeel van een verpleeghuis. Na sluiting daarvan zijn de toegevoegde zijvleugels gesloopt en is het huis gerestaureerd. In het bos van Der Boede staan groepswoningen voor mensen die lijden aan het syndroom van Korsakov.  

Buitenplaats Moesbosch in KoudekerkeBuitenplaats Moesbosch in KoudekerkeTegenover Der Boede ligt de Buitenplaats Moesbosch. Die is in 1870 gebouwd in opdracht van jonkheer J. A. H. C. van Doorn. Daartoe liet hij het uit 1692 daterende buiten op die plaats afbreken. Het koetshuis bij het buiten dateert van 1692. In de tuin ligt een grafkelder. Dat is een rijksmonument, evenals het huis en het koetshuis.  
Even voorbij Ter Boede ligt aan de weg richting Vlissingen aan de rechterzijde (hotel) Huis ter Schelde. Deze villa stamt uit 1910. Aan Dishoekseweg 30 staat het monumentale Het Hof Van Krien Van Floor. Het woonhuis dateert blijkens een muuranker van 1658.

Hof van Krien van Floor in KoudekerkeHof van Krien van Floor in Koudekerke

Vliedberg Meinersweg KoudekerkeVliedberg Meinersweg Koudekerke

Bunkers

Rondom Koudekerke ligt een groot aantal bunkers die de Duitse bezetters hebben gebouwd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze maakten indertijd deel uit van het Landfront Vlissingen en liggen als een linie rond deze stad.

Landschappelijk van grote betekenis is de hoge vliedberg aan de Meinersweg ten noorden van het dorp. Deze ligt in de buurt van het gehucht Hoogelande. 

 

 

Tram

Aan een elektriciteitshuisje aan de Tramstraat zijn bijzonderheden bevestigd over de N. V. Stoomtram Walcheren. Deze verzorgde in de periode 1906-1936 passagiersvervoer op het eiland en tot 1939 vrachtvervoer. Directeur J. P. Bakker, een gewezen sergeant-majoor, reed wekelijks mee over het hele net en bezocht dan de stations en wachtkamers. Stuitte hij op gebreken aan de baan of de gebouwen, dan liet hij die onmiddellijk herstellen. Klik hier voor tramroute

Eten en drinken

Je kunt in Koudekerke te kust en te keur eten in alle prijsklassen. Klik hier voor restaurants

Logies

Klik hier voor campings.
Klik her voor kamers en B en B.
Klik hier voor hotels

Het door veel Walchenaren gekoesterde restaurant La Bonne Auberge in Koudekerke werd in 2018 geslotenHet door veel Walchenaren gekoesterde restaurant La Bonne Auberge in Koudekerke werd in 2018 gesloten

Gemeente, inwonertal

Ook Slot Ter Hooge aan de Koudekerkseweg bij Middelburg behoorde voorheen tot het grondgebied van KoudekerkeOok Slot Ter Hooge aan de Koudekerkseweg bij Middelburg behoorde voorheen tot het grondgebied van Koudekerke

Koudekerke was al in 1840 een voor Zeeuwse begrippen groot dorp. In dat jaar telde het 1211 inwoners terwijl het bij de gemeente Koudekerke behorende gehucht ’t Zand toen 64 inwoners telde. Het was na de voormalige gemeente Oost- en West-Souburg het grootste dorp van Walcheren. Bijzonder was het uitgestrekte grondgebied van deze voormalige Walcherse gemeente.

De buurtschap ’t Zand en de omgevende gronden strekten zich uit tot binnen de veste van Middelburg. Zodoende was het gebied tot aan Achter de Houttuinen Koudekerks grondgebied. In 1941 maakte de bezetter een einde aan deze situatie. ‘t Zand en omgeving werden aan Middelburg toegevoegd, zodat het hoofdkantoor van de toenmalige Provinciale Zeeuwse Elektriciteits Maatschappij (PZEM) en de buitenplaats Toorenvliedt niet langer onder Koudekerke ressorteerden.

Bij de gemeente behoorden ook Lammerenburg (later een wijk van Vlissingen) en het onder de duinen gelegen dorpje Dishoek. In 1966 werd de gemeente Koudekerke opgeheven en werd het dorp hoofddorp van de gemeente Valkenisse, waartoe ook de dorpen Biggekerke en Zoutelande en de omliggende gehuchten behoorden. Koudekerke behoort sinds 1997 tot de gemeente Veere. Het dorp telde 3495 inwoners per 1 januari 2010. Klik hier voor presentatie geschiedenis door Sjoer de Nooijer

Bijzondere dominees

De Walestraat Koudekerke, genoemd naar een BijbelvertalerDe Walestraat Koudekerke, genoemd naar een Bijbelvertaler

Na de Reformatie werd Pieter van den Broucke in 1583 bevestigd als eerste predikant van Koudekerke. Vermeldenswaard is dat dominee Mattheus Johannes de Jong, die zich in 1969 als 49ste predikant aan de kerkgemeente verbond daarvoor enkele jaren kapelaan is geweest. In 1967 verliet hij de Rooms Katholieke Kerk. Koudekerke had nog wel meer bijzondere predikanten. Onder hen waren Antonius Walaeus, die hier werkte van 1605 tot 1607 en Joos van Laren (1617-1619). Beiden werkten mee aan vertaling van de Bijbel in de Nederlandse taal (Statenvertaling).

Hagenpreken

De omgeving van Koudekerke speelde een voorname rol bij de komst van de Reformatie op Walcheren. Vanaf 30 juni 1566 werden er in de duinen bij Dishoek openluchtdiensten gehouden (hagenpreken) waarin de nieuwe (protestantse) leer werd verkondigd. De Koudekerkse schoenmaker Pieter Anthonieszoon was betrokken bij de organisatie. Dat heeft hem het leven gekost want hij is op 2 mei 1569 in Middelburg verbrand. Naar hem is in Koudekerke een straat genoemd. Die ligt bij de De Walestraat die is vernoemd naar dominee Antonius Walaeus.

DishoekDishoek

Dishoek

Het onder de duinen gelegen gehucht Dishoek is sinds het einde van de 20e eeuw uitgegroeid tot een dorpje, niet in het minst door de vele appartementen die hier zijn gebouwd. Bij Dishoek liggen enkele grote campings en direct aan zee staan de strandhuisjes die jaarlijks in de lente worden neergezet en aan het eind van het seizoen weer worden weggehaald. In Dishoek staat de Rooms Katholieke strandkerk (Emmauskerk) waar openluchtdiensten worden gehouden.

VebenabosVebenabos

Vebenabos

Het gehucht Vebenabos bestaat voornamelijk uit het gelijknamige bungalowterrein. De naam is afgeleid van de Vereniging tot Bevordering van de Nederlandse Aardappelhandel (VBNA). Deze organisatie schonk in 1947 een flinke geldelijke bijdrage aan de stichting Nieuw Walcheren. De laatste heeft zorggedragen voor het herbeplanten van Walcheren dat zwaar leed onder de overstromingen die het gevolg waren van de inundatie in 1944. Toen zijn op diverse plaatsen de dijken gebombardeerd, waardoor het eiland grotendeels een prooi werd van het zoute water. Het geld van de aardappelhandelaars is besteed aan de stichting van het huidige terrein met vakantiehuizen.  

Bloementeelt (duizendschoon) bij DishoekBloementeelt (duizendschoon) bij Dishoek

Boerderijtje Ter Poorteweg KoudekerkeBoerderijtje Ter Poorteweg Koudekerke

Koudekerke, DishoeksewegKoudekerke, Dishoekseweg

Huis Ter Schelde in KoudekerkeHuis Ter Schelde in Koudekerke

Villa Vlissingsestraat Koudekerke Villa Vlissingsestraat Koudekerke

Bunkers aan Verbrande Hofweg in KoudekerkeBunkers aan Verbrande Hofweg in Koudekerke

Muziektent en kerk op de ring in KoudekerkeMuziektent en kerk op de ring in Koudekerke

Ring KoudekerkeRing Koudekerke

Voormalig gemeentehuis KoudekerkeVoormalig gemeentehuis Koudekerke

Kinderopvang in voormalige Gereformeerde Kerk KoudekerkeKinderopvang in voormalige Gereformeerde Kerk Koudekerke

Pomp Kerkring KoudekerkePomp Kerkring KoudekerkeDuinovergang bij DishoekDuinovergang bij DishoekDe duinen van Dishoek is in 1944 flink gevochtenDe duinen van Dishoek is in 1944 flink gevochten

Vakantiewoningen DishoekVakantiewoningen DishoekDishoek op slot tijdens de coronacrisisDishoek op slot tijdens de coronacrisisOorlogsherinneringen in Groot ValkenisseOorlogsherinneringen in Groot Valkenisse