headerbanner

Kerkring NieuwdorpKerkring Nieuwdorp

Bevrijdingsmuseum NieuwdorpBevrijdingsmuseum NieuwdorpIn de jaren tachtig van de 20e eeuw met de kinderen op pad. Onderweg zingend: ‘Af en toe gaan pa en moe, met ons naar de speeltuin toe’. We trokken naar Nieuwdorp. De speeltuin in het dorp is ook nu nog een mooie bestemming voor kinderen. Aan het begin van de 21e eeuw kreeg het dorp er een attractie bij: het Bevrijdingsmuseum. Nieuwdorp werd zodoende een bestemming voor dagtoeristen.

Het op 30 oktober 2009 door prinses Margriet geopende museum is te danken Nieuwdorp vanuit de luchtNieuwdorp vanuit de luchtaan de in ’s Heer Arendskerke wonende Kees Traas. Hij verzamelde als kind al spullen uit de Tweede Wereldoorlog en zijn collectie vormde de basis voor het museum.

De geschiedenis geeft ook alle aanleiding om juist in Nieuwdorp een dergelijke voorziening te openen. Het dorp ligt in het uiterste westen van Zuid-Beveland, niet ver van de Sloedam, de eertijds militair strategisch belangrijke schakel met Walcheren. Het gebied was daardoor tijdens de Tweede Wereldoorlog twee keer het toneel van gevechtshandelingen. In 1940 probeerden Franse en Nederlandse troepen de Duitse opmars richting Walcheren tot staan te brengen bij de Sloedam. Aanvankelijk lukte het op 17 mei om de Duitsers tegen te houden. Een dag later was het echter, na zware aanvallen van elitetroepen, snel gedaan met het verzet en lag de weg naar Walcheren open voor de Duitsers.

Slag om de Schelde

Entree BevrijdingsmusemEntree BevrijdingsmusemDe strijd die in de herfst van 1944 werd geleverd was heviger. Het kostte geallieerde troepen (Canadezen, Fransen en Schotten) veel moeite om de Sloedam te veroveren op de Duitsers. De strijd ving aan op maandag 30 oktober en het duurde tot vrijdag 3 november alvorens de dam definitief in geallieerde handen viel. De Slag om de Sloedam was onderdeel van de Slag om de Schelde. De laatste was erop gericht om beide oevers van de Schelde te veroveren waardoor Antwerpen als aanvoerhaven van de geallieerden kon gaan fungeren.

Noodkerk Ellewoutsdijk in Bevrijdingsmuseum NieuwdorpNoodkerk Ellewoutsdijk in Bevrijdingsmuseum NieuwdorpVrijwilligers hebben duizenden uren gestoken in het opbouwen van het Bevrijdingsmuseum. Veel particulieren stellen en stelden materiaal beschikbaar, terwijl een leger aan sponsors geld doneert.

Op termijn wordt het huidige tentoonstellingsgebouw vervangen door een groter. In het museum wordt veel aandacht besteed aan de Slag om de Schelde en ook aan de Zeeuwse oorlogsvrijwilligers die in de jaren kort na de Tweede Wereldoorlog dienden in toenmalig Nederlands Indië. Achter de expositieruimte wordt een Bevrijdingspark ingericht. Daar is in 2016 de noodkerk geopend die in Ellewoutsdijk als bedehuis heeft gediend nadat de dorpskerk kapot was geschoten.

Op het terrein wordt een deel van het slagveld nagebootst. Daar zijn bunkers te zien die van elders in Zeeland zijn aangevoerd. Verder ligt er een baileybrug en worden er tanks opgesteld. Klik hier voor website van het museum.

Lancaster-monument

Lancaster-monumentLancaster-monumentLancasterLancasterEen Lancaster bommenwerper raakte 20 maart 1945 beschadigd bij een actie ter hoogte van de Duitse stad Recklinghausen. De piloot, de Australiër Lindsay Page Bacon, probeerde nog naar Engeland terug te keren. De bommenwerper werd echter bij Westerschouwen geraakt door het Duitse afweergeschut. Daarop zette Bacon koers naar het bevrijde gebied ten zuiden van Schouwen-Duiveland. Boven Nieuwdorp brak echter een vleugel af, waarna het toestel neerstortte. Vijf bemanningsleden kwamen direct om bij de crash. De zesde, die zich met een parachute probeerde te redden, raakte zwaargewond bij de landing. Hij overleed in het ziekenhuis in Goes. Ter gedachtenis aan dit ongeluk is aan de Lancasterhof/Baconstraat een monument opgericht. Onderstaande film gaat over de opening van het nabij het Bevrijdingsmuseum gelegen Lancastermonument. 

Speeltuin

De aan het begin van dit verhaal genoemde speeltuin is gelegen aan de Prinses Margrietstraat.

In 2014 is het 45-jarig bestaan gevierd van de attractie. De speeltuin ligt naast de velden van Voetbalvereniging Nieuwdorp.

Klik hier voor website speeltuin.

V.v. NieuwdorpV.v. Nieuwdorp

Geschiedenis dorp

Ring NieuwdorpRing NieuwdorpNieuwdorp ontstond in de West Kraaijertpolder, welke is bedijkt in het tweede kwart van de zeventiende eeuw. De naam luidde aanvankelijk ‘Dorp van Nieuw ’s Heer Arendskerke’. Die naam was heel lang en werd ingekort, zo meldt Jan de Ruiter in Nieuwdorp, Nieuw dorp in de Kraaijerts (uitgave 2006, Goes), het beste boek dat over Nieuwdorp is geschreven. In de volksmond sprak men van ‘het nieuwe dorp’, terwijl het ‘moederdorp’ ’s Heer Arendskerke dan werd aangeduid als ‘het oude dorp’. In de streek wordt Nieuwdorp heel vaak ’t Nieuwdorp genoemd of ’t nieuwe durp’.

De band met ’s Heer Arendskerke voertNieuwdorp herbergt uienbedrijvenNieuwdorp herbergt uienbedrijventerug op in de middeleeuwen aan de adellijke heren van dat dorp toegekende privileges. Zij hadden namelijk het ‘recht van op- en aanwas’ op alle gronden tussen Zuid-Beveland en Walcheren. Daardoor konden ze eeuwenlang geld vragen van instanties en particulieren die gronden tussen beide voormalige eilanden inpolderden.

De eerste inwoners van Nieuwdorp waren bedijkers van de West Kraayertpolder. De nederzetting groeide langzaam. Zo duurde het tot 1821 voor er een school werd geopend. Nieuwdorp had voorheen net als andere dorpen van vergelijkbare grootte een aanzienlijke middenstand. Daar is weinig van over, maar gelukkig kunnen de dorpelingen wel terecht bij de plaatselijke supermarkt. Een deel van de inwoners is werkzaam in Vlissingen-Oost (zie hieronder). Nieuwdorp herbergt enkele grote bedrijven die zich richten op de uienexport.

Bomen op de dijk langs de Bernhardweg: groen contrast met het Sloegebied ernaast. Bomen op de dijk langs de Bernhardweg: groen contrast met het Sloegebied ernaast. Sloegebied

Op veel plaatsen domineert Vlissingen-OostOp veel plaatsen domineert Vlissingen-OostSinds het derde kwart van de twintigste eeuw kwam Nieuwdorp onder de rook te liggen van het industrie- en havengebied Vlissingen-Oost, dat vaak kortweg wordt aangeduid als het Sloegebied. Wie op Google Maps Nieuwdorp intikt zal zien dat dit gebied groter is dan de dorpskern. De actieve dorpsraad trekt regelmatig aan de bel over de hinder die Vlissingen-Oost met zich meebrengt.

Nieuwdorp heeft een groener aanzien gekregen door de aanleg van de Sloebossen die als buffer fungeren tussen de bebouwing en het industrie- en havengebied. Ze zijn ook bedoeld als compensatie voor de overlast. Voor de ontwikkeling van Vlissingen-Oost werden diverse polders opgeofferd, waaronder de Nieuwdorpse Zuid Kraayertpolder. Klik hier voor website dorpsraad

Het vooral ten zuiden van de Ring tot ontwikkeling gekomen dorp telt weinig opvallende gebouwen. De uit circa 1680 daterende boerderij Landlust aan de Landlustweg 1 is een rijksmonument. Klik hier voor website van het daarin gevestigde restaurant.

Meestoof Nederland in NieuwdorpMeestoof Nederland in NieuwdorpMeestoof

Meestoof Nederland aan de Stoofweg 7 is een bezienswaardigheid. Het is een van de weinige die bleven staan in de provincie. De stoven werden gebruikt voor de meekrapnijverheid. De meekrapplant (Rubia tinctorum) was na drie jaar oogstrijp. De wortels dienden voor de productie van rode verfstof. Ze werden in de stoven gedroogd en vervolgens gemalen met rosmolens. De meekrapnijverheid bracht Zeeland tot in het derde kwart van de 19e eeuw Zeeland rijkdom. Daaraan kwam een eind nadat in 1868 in Duitsland een synthetisch methode werd ontdekt om de verf te produceren. Meestoof Nederland is in 1826 gebouwd op initiatief van Bastiaan Remijn en Willem Hoondert.

Kerken

PKN-kerk (voorheen Nederlandse Hervormde) in NieuwdorpPKN-kerk (voorheen Nederlandse Hervormde) in Nieuwdorp

De protestantse inwoners kerkten eerst in ’s Heerenhoek, dat tot 1672 Calishoek heette. De Hervormden namen in 1917 een eigen kerk in gebruik aan het Oranjeplein. De gereformeerden hadden al sinds 1841 de beschikking over het bedehuis aan de Ring. De kerk werd gebouwd op een braakliggend perceel dat voor kerkbouw was bestemd.

Eind jaren negentig van de 20e eeuw kwam het Samen Op weg-proces op gang in Nieuwdorp dat resulteerde in de huidige gemeente van de Protestantse Kerk inKerk Gereformeerde Gemeente NieuwdorpKerk Gereformeerde Gemeente Nieuwdorp Nederland (PKN). Na verloop van tijd bleek dat deze het wel met één kerkgebouw af kon. Zodoende werd besloten de Gereformeerde kerk af te stoten en de Hervormde te handhaven. Die verkeerde namelijk bouwkundig in een betere staat. De Gereformeerde kerk werd gesloten nadat daar in 2002 de laatste dienst werd gehouden. Het gebouw is daarna verbouwd tot een appartementencomplex. Klik hier voor website PKN-gemeente

Sinds 1907 is in Nieuwdorp ook de Gereformeerde Gemeente in Nederland en Noord-Amerika actief. De leden daarvan gingen voorheen ter kerke in Borssele. Aanvankelijk werden diensten gehouden in woningen. In 1920 werd een eigen kerk in gebruik genomen aan de Havenweg 26. Omdat die op den duur ernstige mankementen ging vertonen werd in 1988 op dezelfde plaats een nieuwe kerk gebouwd. Klik hier voor gegevens.Zuidsloe aan de Quarlespolderweg. Eén van de laatste restanten van de stromen die Zuid-Beveland en Walcheren voorheen scheidden. Zuidsloe aan de Quarlespolderweg. Eén van de laatste restanten van de stromen die Zuid-Beveland en Walcheren voorheen scheidden.

Hertenweg NieuwdorpHertenweg NieuwdorpInwonertal en gemeentebestuur

Nieuwdorp maakte voorheen deel uit van de gemeente ’s Heer Arendskerke. Sinds 1 januari 1970 valt Nieuwdorp onder de gemeente Borsele. A. J. van der Aa duidt Nieuwdorp aan als een gehucht van 98 huizen in de West Kraaijertpolder (3e deel Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden, 1839). In het in 1846 verschenen 8e deel komt Nieuwdorp terug bij de letter N. Het wordt dan als een dorp omschreven. Helaas wordt daarbij geen inwonertal genoemd.

Doprshuis en verenigingsgebouw 'Ammekore"in NieuwdorpDoprshuis en verenigingsgebouw 'Ammekore"in Nieuwdorp

Knaphof

Dit gehucht, bestaande uit een doodlopend straatje aan Nieuwe Kraaijertsedijk in de Nieuwe Kraaijertpolder ligt ten oosten van Nieuwdorp, maar valt onder Lewedorp.  

KnaphofKnaphof

Kasteelweg in Nieuwdorp. De straatnaam voert terug op een inwoonster met de achternaam CasteelwechKasteelweg in Nieuwdorp. De straatnaam voert terug op een inwoonster met de achternaam Casteelwech

Kasteelweg NieuwdorpKasteelweg Nieuwdorp

Oude boomrassen aan de Schenkeldijk in Nieuwdorp, geplant met steun van het Industrie en Havenschap Vlissingen OostOude boomrassen aan de Schenkeldijk in Nieuwdorp, geplant met steun van het Industrie en Havenschap Vlissingen Oost

Schenkeldijk NieuwdorpSchenkeldijk Nieuwdorp

Schenkeldijk NieuwdorpSchenkeldijk Nieuwdorp

Lewedijk NieuwdorpLewedijk Nieuwdorp

Napoleon heeft bij een bezoek aan Zeeland gelogeerd op hoeve De Drie Klauwen bij Nieuwdorp. Die boerderij is afgebroken. Een huisbewoner in Coudorp heeft straatstenen van de boerderij in zijn tuin aangelegd en het de naam Route Napoleon gegeven.Napoleon heeft bij een bezoek aan Zeeland gelogeerd op hoeve De Drie Klauwen bij Nieuwdorp. Die boerderij is afgebroken. Een huisbewoner in Coudorp heeft straatstenen van de boerderij in zijn tuin aangelegd en het de naam Route Napoleon gegeven.

Maalsteen bij schuur aan Hertenweg herinnert aan in 1942 afgebroken standerdmolen Rijk in NieuwdorpMaalsteen bij schuur aan Hertenweg herinnert aan in 1942 afgebroken standerdmolen Rijk in Nieuwdorp

Standerdmolen NieuwdorpStanderdmolen Nieuwdorp

Restaurant Landlust Nieuwdorp in gelijknamige monumentale boerderijRestaurant Landlust Nieuwdorp in gelijknamige monumentale boerderij

De Mariahoeve of Hertenkamp Nieuwdorp wordt beheerd door Zeeland Seaports. de instantie die Vlissingen-Oost exploiteertDe Mariahoeve of Hertenkamp Nieuwdorp wordt beheerd door Zeeland Seaports. de instantie die Vlissingen-Oost exploiteert

Sloebossen NieuwdorpSloebossen Nieuwdorp

Boerderij en woningen Sluisweg NieuwdorpBoerderij en woningen Sluisweg Nieuwdorp

In de voormalige Gereformeerde Kerk van Nieuwdorp zijn appartementen gebouwdIn de voormalige Gereformeerde Kerk van Nieuwdorp zijn appartementen gebouwd

 Aan de voorgevel van de voormalige Gereformeerde Kerk van Nieuwdorp is niets veranderdAan de voorgevel van de voormalige Gereformeerde Kerk van Nieuwdorp is niets veranderd

Winkel NieuwdorpWinkel Nieuwdorp

Openbare basisschool NieuwdorpOpenbare basisschool NieuwdorpChristelijke basisschool NieuwdorpChristelijke basisschool Nieuwdorp

Kaart Nieuwdorp (Google)Kaart Nieuwdorp (Google)