Zingen uit de bundel van Johannes de Heer (JdH) was vroeger een wijdverbreid fenomeen in protestants Nederland. Vaak in gezinsverband onder begeleiding van het harmonium. Wilde je ze ’s zondags zingen dan moest je een dienst bijwonen van een Vrij Evangelische gemeente.

Johannes de Heer prijkt zelden op de liturgieën van de Protestantse gemeenten die ik bezoek, of het moet bij een herdenkingsdienst zijn van een oud gemeentelid. Dan komen er soms wel liederen uit JdH voorbij, evenals uit de Hervormde Bundel van 1938. Denk aan krakers als ‘Ik zie een poort wijd open staan’ en ‘Veilig in Jezus’ armen’.

Kerk Nijensleek ©Google MapsKerk Nijensleek ©Google MapsTijdens een verblijf in de buurt van Steenwijk fietsten wij op een zondag richting kerkje van Nijensleek. Tot onze vreugde was er op die dag een onvervalste zangdienst. De aanwezigen mochten nummers aandragen uit een speciaal samengestelde zangbundel. Daarin stonden tamelijk wat liederen uit JdH en ‘1938’.

Voor zover ik me kan herinneren is er niet gepreekt. Hoeft ook niet altijd. Het komt vaker voor dat ik me meer van de muziek herinner dan van het gesproken woord. En wat het laatste betreft was het genieten in Nijensleek. Voor mij en vele anderen is het meerstemmig zingen van een lied als ‘Welk een vriend is onze Jezus’ een feest.

Dankzij een mevrouw die iets opgaf dat niet in het bundeltje stond vermoed ik wanneer de dienst is gehouden. Zij wilde een eerbetoon voor Dietrich Bonhoeffer, wiens honderdste geboortedag viel op zaterdag 4 februari 2006. Wij kerkten dus waarschijnlijk een dag later in Nijensleek. Het ging om gezang 398 uit het Liedboek voor de Kerken 1973. Dat is het lied ‘Door goede machten trouw en stil omgeven’ van de beroemde theoloog en verzetsheld.

‘We hebben geen boekies’, riepen enkele aanwezigen. En inderdaad, er waren geen Liedboeken. Maar de vrouw was niet voor één gat te vangen en las het gezang toen maar voor. En zo klonk er tijdens de preekloze dienst toch nog een meditatie. Want zo mag je dit lied rustig noemen van Bonhoeffer, de man die kort voor het einde van de Tweede Wereldoorlog is omgebracht op persoonlijk bevel van Hitler.

1 Door goede machten trouw en stil omgeven,
behoed, getroost, zo wonderlijk en klaar,
zo wil ik graag met u, mijn liefsten, leven,
en met u ingaan in het nieuwe jaar.

2 Wil nog de oude pijn ons hart vernielen,
drukt nog de last van 't leed dat ons beklemt,
o Heer, geef onze opgejaagde zielen
het heil waarvoor Gij zelf ons hebt bestemd.

3 En wilt Gij ons de bitt're beker geven
met gal gevuld tot aan de hoogste rand,
dan nemen wij hem dankbaar zonder beven
aan uit uw goede, uw geliefde hand.
 

4 Maar wilt Gij ons nog eenmaal vreugde schenken
om deze wereld en haar zonneschijn,
leer ons wat is geleden dan herdenken,
geheel van U zal dan ons leven zijn.

5 Laat warm en stil de kaarsen branden heden,
die Gij hier in ons duister hebt gebracht,
breng als het kan ons samen, geef ons vrede.
Wij weten het, uw licht schijnt in de nacht.

6 Valt om ons heen steeds meer het diepe zwijgen,
de eenzaamheid, die nergens uitkomst ziet,
laat ons dan allerwege horen stijgen
tot lof van U het wereldwijde lied.

7 In goede machten liefderijk geborgen
verwachten wij getroost wat komen mag.
God is met ons des avonds en des morgens,
is zeker met ons elke nieuwe dag.