headerbanner

De route (20,1 km) voert door het zuidelijkste stukje van Zeeuws-Vlaanderen en dus ook van Zeeland. De stelling is gewettigd dat dit een van de allermooiste delen van de provincie is. Aan het tracé liggen een met forten gelardeerde fiets- en wandeldijk, het idyllische dubbeldorp Overslag en het historisch interessante Zuiddorpe.

 

 

 

©Google Maps©Google Maps1 Zuiddorpe

Dorpsplein Dorpsplein Het sfeervolle Dorpsplein van Zuiddorpe is het start- en eindpunt van deze route van 20,1 km lange route. Het dorp is de geboorteplaats van Marie-Cécile Moerdijk, die als zangeres in veertig talen liederen vertolkte en tientallen boeken schreef.

In Zuiddorpe kwam ook edelman Joos van Ghistelle ter wereld die in 1481 een reis maakte door Azië en Afrika en van wie lang is aangenomen dat hij de boekweit in onze streken introduceerde, grondstof voor pannenkoeken die tot in de 19e eeuw het belangrijkste volksvoedsel waren. Joos zou bladeren van het gewas hebben meegesmokkeld in zijn gebedenboek. Onderzoek leerde echter dat de boekweit al eerder bekend was in de streek. Zuiddorpe hield er wel een mooi gemeentewapen aan over met drie boekweitbloemen. Dat pronkt op devoorgevel van restaurant Onder de linden. Het gele gebouwtje aan de overkant fungeerde van 1935 tot aan de opheffing per 1 januari 1960 als limonadefabriek en daarvoor als stoombierbrouwerij. Aan de Monnikendreef (ingang naast het dorpshuis) staan resten van de schuurkerk. De rooms-katholieke kerk, waartoe bijna alle inwoners van Zuiddorpe behoorden, gebruikte deze van 1788 tot 1807 toen ze de middeleeuwse dorpskerk overnam van de protestanten, die het gebouw niet konden onderhouden. De huidige kerk is van 1886.

Verlaat het Dorpsplein in noordoostelijke richting via de Hoofdweg Noord. Aan het einde linksaf de Provincialeweg op. Na bijna 300 meter bereik je het gehucht Bontekoe.

2 Bontekoe

Op de driesprong Provincialeweg/Hazelarenstraat staat een kruisbeeld. Daarachter ligt de straat Bontekoe, die de ligging van het gehucht markeert. Kruisbeelden langs de openbare weg zijn zeer zeldzaam in Zeeland. Het kwam hier op initiatief van het bestuur der voormalige gemeente Zuiddorpe uit dankbaarheid voor het feit dat het dorp de Tweede Wereldoorlog ongeschonden doorkwam.

Blijf de Provincialeweg in noordelijke richting volgen. Je kunt ook de belendende Waterhuisstraat nemen, maar daarvan is het wegdek niet zo comfortabel. Na 800 meter rechtsaf slaan, de Fortdijk op.

3 Forten

Aan de Fortdijk liggen vier versterkingen van de Staats-Spaanse linies. Die vormden tijdens de Tachtigjarige Oorlog het front tussen beide strijdende partijen. Aan de Fortdijk liggen de uit 1634 stammende forten Sint Joseph, Sint Jacob, Sint Livinus en Sint Nicolaas. Staatsbosbeheer maakte de contouren van diverse versterkingen weer goed zichtbaar. Fort Sint Jacob is toegankelijk via een brug. Het water ten noorden van de dijk is een restant van de Moerspuische Watergang, in de Middeleeuwen de vaarweg tussen Genk en Axel. Door de rust en de natuurwaarden is dit voormalige oorlogsgebied een paradijs.

Na het Sint Nicolaasfort bij het kruispunt met de Tweede Verkorting en de Matthijsstraat de Fortdijk blijven volgen.

Aan de rechterkant ligt het Groote Gat, een restant van een kreek die ontstond door een dijkdoorbraak in de Middeleeuwen. In tegenstelling tot de meeste andere bevat dit geen brak of zout, maar zoet water.

Bij de Klapstraat rechtsaf slaan en deze blijven volgen in zuidelijke richting. Fiets ter hoogte van het gehucht Oude Molen rechtdoor de Nieuwe Karnemelkstraat in. Aan het eind daarvan rechtsaf de Kloosterstraat inslaan en na 100 meter linksaf de Ronduiteweg in. Ronduit(e) of redoute zijn benamingen voor een schans in het veld en slaan in dit geval op het Fort Moerspui. De plaats van deze versterking volgt na 400 meter aan de linkerkant.

4 Fort Moerspui

Provinciale WegProvinciale WegDe contouren van dit fort zijn herkenbaar gemaakt door er bomen op te planten. Het terrein is vanaf de Ronduiteweg te betreden via het onverharde toegangsweggetje. Fort Moerspui was de noordelijkste schans van de in 1644/5 door de Spanjaarden aangelegde Linie van de Nieuwe Vaart. De schans was ingericht voor een bezetting van 300 man. Nadat de Staatse troepen onder leiding van Frederik Hendrik op 4 november 1645 Hulst veroverden namen ze tien dagen later Fort Moerspui in. Dat is daarna uitgebouwd tot bewoonde grensversterking met eigen schoolmeester, vroedvrouw en dominee. In 1682 is het ontruimd. Na het uitbreken van de Spaanse Successieoorlog is het in 1701 hersteld onder leiding van de beroemde vestingbouwkundige Menno van Coehoorn. Na het einde van de oorlog in 1714 volgde sloop.

Aan het eind van de Ronduiteweg linksaf slaan de Provincialeweg op en vervolgens rechtsaf naar de Rode Sluisweg. Het is ook aardig om even naar de grens te fietsen en daarna de route te hervatten.

5 Rode Sluis

Rode SluisRode SluisDe naam van dit gehucht voert regelrecht terug op de kleur van het sas in de Grote Kreek in het Belgische deel. In totaal liggen er vier kreken. Ze zijn befaamd door de rijke visstand. Hier worden ruim 20 kilo wegende karpers van ruim een meter lang naar boven gehaald. In het Belgische deel staan zeven huizen en in het Nederlandse stuk drie. Rode Sluis vormde het decor van de door Wim Verstappen geregisseerde speelfilm De Zwarte Ruiter. Daarin staan in de jaren vijftig van de 20e eeuw twee voormalige vrienden uit het verzet tegenover elkaar, namelijk Fons de Ruiter, alias De Zwarte Ruiter (Hugo Metsers) en Rinus IJzerman (Rijk de Gooyer). Fons verdient zijn brood als botersmokkelaar terwijl zijn opponent als douanier werkzaam is. Dat leidt tot een kat-en-muisspel. De film flopte maar is voor mensen die in de regio zijn geïnteresseerd boeiend omdat alle scenes zijn opgenomen in de grensstreek van Zeeuws-Vlaanderen en de Belgische provincie Oost-Vlaanderen.

De Rode Sluisweg, die slechts enkele honderden meters ten noorden van de grens loopt, blijven volgen tot aan de Zuiddorpseweg en daar linksaf slaan richting Overslag. Voor de bocht naar rechts gaat deze weg over in de Dorpsstraat.

6 Informatiepunt

In de berm in de bocht van de Dorpsstraat staat monument ‘D’n Overslagh’, dat herinnert aan de Middeleeuwen toen dwars door Overslag een kreek liep voor de scheepvaart tussen de Westerschelde en Gent. Ter voorkoming van overstromingen lag er bij het dorp een dam. Daardoor moesten de goederen er worden overgeslagen, wat de dorpsnaam verklaart. Hier staat ook een mooi informatiebord over de boeiende plaatselijke geschiedenis.

De Dorpsstraat volgen tot aan de grens. Sla desgewenst rechtsaf de straat Het Hoeksken in om op en neer te fietsen naar het voormalige gemeentehuis.

7 Overslag

Het gemeentehuis herinnert aan de tijd toen Overslag zelfstandig was met een burgemeester, die ook gemeentesecretaris was. George Camille Elisa Maria Dierick (Koewacht, 23 oktober 1907 - Sluiskil, 5 januari 1983) was de laatste. Hij diende de gemeente van 1938 tot aan de opheffing in 1970. Dierick was ook burgervader van het naburige Koewacht, waar hij een bierbrouwerij dreef. Overslagf was met een inwonertal van ruim 200 de kleinste gemeente van Nederland.

Behalve een hedendaagse Nederlandse en Belgische grenspaal zijn er ook enkele die eraan herinneren dat het Belgische Overslag tot 1795 behoorde aan de Oostenrijkse Nederlanden. Daarna viel het onder Frankrijk. Nadat het, evenals de rest van Zeeuws-Vlaanderen enkele maanden was toegevoegd aan de nieuwe provincie Noord-Brabant voegde koning Willem I de streek op 1 juli 1814 toe aan Zeeland.

Op de grens staat aan Belgische zijde frituur De Grenspost. De naam slaat op de oude functie van douanekantoor. Om de hoek staat de in juli 2012 aan de eredienst onttrokken rooms-katholieke kerk, waarop ook de inwoners van het Nederlandse dorp aangewezen waren. Het plein is genoemd naar organist Omer van Puyvelde. Van hem pronkt ook een borstbeeld voor de kerk. Een dergelijk eerbetoon aan een kerkmusicus is zeldzaam. In de zuidmuur van de kerk zit trouwens ook een steen ter ere van een koster!

Sla vanaf de frituur in noordelijke richting De Gebuurte in. De grens loopt hier kriskras door, zodat je je afwisselend in Nederland dan wel in België bevindt. Na de bocht naar rechts linksaf slaan. Aan het eind van de Gebuurte rechtsaf de Overslagdijk op en daarna rechtsaf slaan naar de Sint Elooispolder. Aan het einde daarvan linksaf slaan de Zuiddorpseweg *op en vervolgens linksaf naar de Overslagseweg. Aan het eind daarvan in het gehucht De Sterre rechtsaf slaan naar de Hoofdweg Zuid die uitkomt op het startpunt van de route.

 *Aan de Zuiddorpseweg ligt theehuin De Mol

Klik hier om een reactie te plaatsen