headerbanner

Gezicht op Veere vanaf de sluisGezicht op Veere vanaf de sluis

Schotse HuizenSchotse Huizen

Volg vanuit Veere een lijn in noordwestelijke richting over de Noordzee en je bereikt na een poosje varen Schotland. Dat is nu precies het deel Van Het Verenigd Koninkrijk dat Veere grote bloei bracht door de wolhandel. Na de afsluiting van Het Veerse Gat in 1961 heeft het stadje geen verbinding meer met open zee. De handel van weleer is verdwenen, maar Veere vaart nu wel bij de recreatie. Zelfs op een zonnige dag in februari zie je al toeristen op de terrassen plaatsnemen. Veere valt in twee delen uiteen. Westelijk ligt de lommerrijke wijk Buiten de Veste. Verreweg de meeste aandacht gaat echter uit naar de vesting Veere. Die vormt, hoe klein ook, een beschermd stadsgezicht om u tegen te zeggen. De helft van de nog geen driehonderd panden in de kern Veere is Rijksmonument. Dat trekt heel veel mensen aan. Je kunt Veere daarom in één woord typeren als monumentenmagneet. Wie al dat moois rustig tot zich wil nemen heeft daar echt een dag voor nodig. Hieronder de tien hoogtepunten van Veere, vervat in een wandeling. Die voert eerst langs het stadshuis en de Schotse Huizen. Die objecten vormen samen Museum Veere. In de entreeprijs is ook het beklimmen van de toren van de Grote Kerk inbegrepen. Klik hier voor website

1) Stadhuis

Het gotische 15e eeuwse stadhuis pronkt met een juweel van een voorgevel en een al even mooie ranke toren waarin het klokkenspel hangt. Het carillon dateert van het eind van de 16e eeuw en geldt als een van de mooiste van Nederland. Het stadhuis verrees tussen 1474 en 1517 door toedoen van de Vlaming Andries Keldermans (ca.1400-1481), stadsbouwmeester van Mechelen. Het gebouw werd ontworpen door Evert Spoorwater (overleden in Bergen op Zoom, 1474). Opdrachtgever was van Hendrik IV van Borsele, een van de heren van Veere.

Binnen stuit je op drie zeer bijzondere zaken, namelijk een vierschaar, koperen handen en een zilveren beker met een verhaal. Een vierschaar is het soort rechtbank dat functioneerde vanaf de Middeleeuwen tot het begin van de Franse Tijd (1795). Het woord vierschaar voert terug op het afbakenen van de ruimte waar recht werd gesproken door vier scheren of scharen (touwen). Bijna nergens elders in Nederland kun je een vierschaar in vrijwel oorspronkelijke vorm zien, zoals in Veere.

Een tweede bijzonderheid zijn de koperen vuisten in de zaal. Aan één van de exemplaren is bovendien een bijltje vastgeklonken. Deze zijn gemaakt door of in opdracht van veroordeelden. Met het overhandigen van zulke Gerechtsvuisten kon je lijfstraffen afkopen, zoals het afhakken van een hand. De vuist met het bijltje is gemaakt in opdracht van de Veerse schrijnwerker (houtbewerker of meubelmaker) Hubrecht Bremboes. Klik hier voor het verhaal over vuisten

De derde bijzonderheid vind je in de zaal op de eerste verdieping waar tot 1997 de gemeenteraad vergaderde. In een hoek bij een raam staat een beker waaruit alleen de vorsten van Nederland mogen drinken. Koningin Beatrix deed dat op bijvoorbeeld Koninginnedag 1981.

De vergulde zilveren beker is omstreeks 1546 gemaakt in opdracht van keizer Karel V. Het was een cadeau voor Maximiliaan van Egmond, graaf van Buren. Maximiliaan en de keizer ontmoetten elkaar in de buurt van Ingolstad in Duitsland. Maximiliaan was daar om Karel te helpen in zijn strijd tegen de protestanten. De ontmoeting tussen beiden staat op de beker afgebeeld. Bovenop het kostbare voorwerp staat de oorlogsgod Mars, die het wapen van de stad Veere vasthoudt.

Maximiliaan van Bourgondië, één van de heren van Veere, schonk de beker in 1551 aan de stad. Het toen armlastige gemeentebestuur probeerde aan het eind van de 19e eeuw de beker te verkopen, maar dat besluit werd door de regering vernietigd. Veere heeft al eeuwen een hechte band met het Oranjehuis. Keizer Karel V verhief In 1555 Veere, Vlissingen en een deel van de Walcherse kuststreek tot markizaat. Dat kwam in handen van zijn zoon, de Spaanse Koning Filips II. Toen Veere in de Tachtigjarige Oorlog de kant van de Prins van Oranje koos, werd het markizaat van Philips verbeurd verklaard en gekocht door Willem van Oranje. Daarom zijn de vorsten van Nederland nog altijd markies van Veere en Vlissingen. Klik hier voor het verhaal over de beker

Geniet voor en na het bezoek aan het stadhuis van de prachtige gevels die er pal naast en tegenover staan, Ga vervolgens naar de Schotse Huizen aan de Kaai. Deze bereik je door komende vanuit het stadhuis rechtsaf te slaan.

2) Schotse Huizen

Porselein Schotse HuizenPorselein Schotse HuizenDit is de verzamelnaam voor de panden Het Lammeken en In de Struijs. Deze herinneren aan de handelsbetrekkingen die Veere en Schotland eeuwenlang met elkaar onderhielden. Het begon allemaal in 1541 toen Veere de stapelplaats werd voor Schotse goederen. Dat betekent dat Veere het stapelrecht verwierf. Dat hield in dat bepaalde goederen die het land binnenkwamen eerst in de stad moesten worden opgeslagen die daarvan het stapelrecht bezat. Vervolgens moesten die goederen daar ook te koop worden aangeboden. Het stapelrecht voor de wol bracht grote bloei in Veere. Door het stapelcontract vestigden zichVeerse inspireert veel kunstenaarsVeerse inspireert veel kunstenaars Schotten in de stad. In 1600 maakten zij tien procent uit van de bevolking van 3000 inwoners. Zij vielen onder het gezag van een door de Schotse koning benoemde ‘Lord Conservator’. Deze trad op als notaris, ouderling, politieagent en rechter.

De Schotten waren vrijgesteld van de accijnzen op alcohol. Ze konden dus lekker goedkoop bier en wijn drinken. Dat deden ze van 1613 tot 1795 dan ook en wel in hun eigen herberg aan de Wijngaardstraat. Ze waren lid van de Schotse presbyteriaanse Staatskerk, die diensten hield in de Kleine Kerk. John Turing (1769-1795) was de laatste Lord Conservator. Hij verliet Veere toen Franse troepen ZeelandAandacht voor klederdrachtenstudies Alma OaksAandacht voor klederdrachtenstudies Alma Oaks veroverden. Het complex is van grote betekenis voor de geschiedenis van de monumentenzorg in Nederland.

In de Struijs werd in 1896 aangekocht door de Engelse diamantair en kunstverzamelaar Albert Lionel Ochs (1857 – 1921). Hij liet het huis na aan zijn dochter Alma Oakes (1889 – 1987). Vader en dochter brachten hun vakanties door in Veere, en ontvingen dan kunstenaars in hun woning, waarin exposities werden gehouden. Beiden verzamelden ook antiek, terwijl Alma ook een collectie Zeeuwse streekdrachten aanlegde. Zij liet inZeeuwse sieraden in Schots MuseumZeeuwse sieraden in Schots Museum 1947 het huis en de verzamelingen na aan de Staat der Nederlanden. Dat gebeurde op voorwaarde dat In de Struijs en Het Lammeken een museum zou worden. Nadat de Staat der Nederlanden de schenking in 1949 bij wet had aangenomen, is door de toenmalige minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen (OK&W) een exploitatiestichting in het leven geroepen. Rond dezelfde tijd gaf de gemeente Veere de oude stadhuisbeelden en onder meer porselein en aardewerk in bruikleen af. Klik hier voor website Schotse Huizen

Loop de Kaai af in noordelijke richting en volg het water naar het Veerse Meer.

3) Campveerse Toren

Deze is in de 14e eeuw gebouwd ter verdediging van de haven. Het complex is al vijf eeuwen in gebruik als herberg ‘van stand’. In de beroemde Kroniek van Zeeland van 1696 schrijft Smallegange: ,,..om luiden van qualiteit, of anderen passanten, te logeeren en tracteeren”. De naam herinnert aan de tijd toen het stadje nog Campveere heette. Onder de gasten van weleer waren de graven Egmond en d' Hoome (1563), alle stadhouders in hun hoedanigheid als markies van Veere en de Russische tsaar Peter de Grote (1717). Willem van Oranje, die hier meermalenZomerveer Veere-Kamerpand v.v. bij Campveerse TorenZomerveer Veere-Kamerpand v.v. bij Campveerse Toren verbleef, liet hier op 21 juni 1575 in de Campveerse toren een maal aanrichten, dat genoten werd toen hij trouwde met Charlotte de Bourbon. Prins Rainier van Monaco en prinses Gracia (Grace Kelly), dineerden hier op 30 juni 1958 tijdens een vakantie. De schrijvers Bertus Aafjes, Viruly en Nescio werkten hier tijdens logeerpartijen. Charles de Coster schreef er het beroemde boek Tijl Uilenspiegel. Hij laat daarin Tijl als wachter optreden op de Campveerse Toren. Klik hier voor website.

Loop onder het poortje door en sla linksaf het Oranjeplein op. En sla daar direct rechtsaf en loop de Vuilstraat in richting Stadhuis op de Markt. Bewonder daar diverse monumentale woonhuizen en vergeet niet links aan de overkant de Kerkstraat in te lopen. Je komt nu op een intiem plein terecht.

4) Kerkstraat

Beeld Adriaan Valerius op plantsoen Kerkstraat. Op de achtergrond de OliemolenstraatBeeld Adriaan Valerius op plantsoen Kerkstraat. Op de achtergrond de OliemolenstraatDe Kerkstraat mondt uit in een sfeervol plein. De westkant ervan draagt de naam Oliemolenstraat. Op het plantsoen staat een standbeeld voor de beroemdste inwoner die Veere kende: Adriaan Valerius (Middelburg ± 1570 en 1575 - Veere op 27 januari 1625). Hij werd in 1592 benoemd tot gerechtelijk ambtenaar in Veere en werd later schepen (wethouder) van de stad. Hij is beroemd geworden als dichter. Zijn beroemdste werk, de Nederlandse gedenkklanck, verscheen een jaar na Valerius’ dood. Dat staat vol met geuzenliederen, die handelen over de Tachtigjarige Oorlog. Het Gasthuis KerkstraatGasthuis Kerkstraatbekendste lied daaruit is ‘Merck toch hoe sterck nu in 't werck sich al steld,’ met het refrein dat begin met “Bergen op Zoom, houdt u vroom, stut de Spaanse scharen!”

Het pand Kerkstraat 7 was vroeger het ‘godshuis’, een oude benaming voor gasthuis of ziekenhuis. Het oorspronkelijk 14e eeuwse pand kreeg bij een verbouwing in 1819 zijn huidige aanzien. Vanaf 1580 woonde hier burgemeester Van Reygersberg. Diens dochter trouwde met de beroemde schrijver en rechtsgeleerde Hugo de Groot. Vanaf de 18e eeuw tot in 1971 waren hier Zo zie je het stadhuis vanaf de Kerkstraat/OliemolenstraatZo zie je het stadhuis vanaf de Kerkstraat/Oliemolenstraatouderen en wezen gehuisvest.

Het huis deed daarna dienst als gemeentesecretarie en particulier kantoor, alvorens het weer een woonbestemming kreeg waarin een bed and breakfast is gevestigd. Aan de Kapellestraat 6 staat de voormalige openbare lagere school. Deze dateert uit 1883 en heeft neorenaissance- en chaletstijl-details.

Vanaf het plein sla je linksaf de Kapellestraat in. Die loop je langs de Kleine Kerk uit tot aan de Oudestraat. Daar rechtsaf. Dan is het een paar stappen tot de cisterne.

 

 

5) Cisterne

Veere CisterneVeere CisterneDe Stadsput of cisterne is in deze monumentale vorm uniek voor Nederland. Het sierlijke gebouwtje bevat een ondergrondse vergaarbak. Die kan 200.000 liter regenwater bevatten, dat vanaf het kerkdak naar beneden komt. De put werd in 1551 gebouwd in opdracht van Heer van Veere Maximiliaan van Bourgondië en was speciaal bestemd voor de Schotse kooplieden. Dat gebeurde nadat zij klaagden over de slechte watervoorziening. Ze hadden veel water nodig om hun wol te wassen. Tot Veere in 1938 werd aangesloten op de waterleiding kwamen de inwoners hier water putten.

6) Grote Kerk

Grote Kerk vóór de brandGrote Kerk vóór de brandDit enorme bakbeest, waar de huidige bevolking van Veere binnen de veste gemakkelijk drie keer in kan, verwijst naar de rijkdom van weleer. De eerste kerk van de stad Veere werd gebouwd in 1332-1348 en was gewijd aan Onze Lieve Vrouw ter Sneeuw. Voor die tijd was het naburige Zanddijk veel belangrijker en viel de Veerse parochie daaronder. Pas na de bouw van de Onze Lieve Vrouw ter Sneeuw werd Veere kerkelijk zelfstandig. Toen die kerk te te krap werd viel het besluit om een nieuwe kerk te bouwen. Het was de bedoeling dat het bestaande bedehuis daarin, althans voorlopig, zou worden geïntegreerd.

Aan de nieuwe kerk werd begonnen in 1405. Rond 1520 stagneerde de bouw en in 1521 viel het werk zelfs helemaal stil door geldgebrek. De kerk was toen grotendeels af, maar de toren was toen nog maar half zo hoog als gepland. Niettemin is deze vanaf grote afstand te zien. De kerk in Veere kreeg een houten zoldering, terwijl er in de plannen was uitgegaan van stenen netgewelven.

Het bedehuis werd gebouwd in een tijd dat de bloei van Veere al voorbij was. Zodoende was de kerk in het derde kwart van de Kleine Kerk VeereKleine Kerk Veere16e eeuw al veel te groot. Er werd een tussenmuur gebouwd, waardoor zijbeuken en transept van het schip werden afgesloten. Preekstoel en banken stonden in het schip, dat groot genoeg was om de kerkgangers te bevatten. Het koor van de oudste kerk bleef staan toen de Grote Kerk werd gebouwd, zodat er doorlopend diensten konden worden gehouden.

In de 19e eeuw werd de Grote Kerk verlaten en werden alleen nog diensten gehouden in het oude gedeelte dat de naam Kleine Kerk kreeg. In de loop der 

Slingerproef van FoucaultSlingerproef van Foucault

eeuwen zijn hier ook nog diensten gehouden door de voormalige Lutherse en Schotse gemeenten. Klik hier voor website van de huidige Protestantse gemeente.

Nadat de Grote Kerk werd verlaten trad een diep verval in. In 1809 maakten de Fransen er een militair hospitaal van, dat vier verdiepingen telde. De begane grond van de kerk werd gebruikt als paardenstalling.

De kerk werd op 25 mei 1686 door brand verwoest en daarna weer hersteld, maar lang niet in de oude luister. Puin en beschadigde grafzerken werden vervolgens gebruikt voor het repareren van de zeewering. Dat leidde tot een bizar voorval. Dominee Josua van Iperen (1726-1780 stuitte tijdens een wandelingetje ter hoogte van het noordelijke havenhoofd op stukken van de grafsteen van zijn voorganger Johannes van Miggrode. Die predikant werd namelijk in 1572 de eerste gereformeerde dominee van Veere, waar hij eerst als pastoor had gediend. Van Iperen liet de resten weer uit het water 

Met de aanschaf van deze mummie kocht Veere een kat in de zak.Met de aanschaf van deze mummie kocht Veere een kat in de zak.

vissen waarna deze een plaats kregen in Kleine kerk. Wie de kerk nu bezoekt stapt een holle kies binnen. Het gebouw is ontdaan van alle schoonheid, maar is niettemin nog altijd interessant. Het wordt doorlopend gebruikt voor kunsttentoonstellingen en culturele manifestaties. Direct na binnentreden zie je een slingerproef van Foucault. Klik 

Bij het verlaten van de toren rechtsaf slaan..Bij het verlaten van de toren rechtsaf slaan..

 hier  voor meer uitleg 

Een bijzonderheid is de Mummie van Veere, die hier in een vitrine ligt. Het gaat om een gemummificeerd geraamte van een kat, waarvan werd vermoed dat die in 1520 was ingemetseld als bouwoffer. De mummie werd voor 2500 euro aangekocht door het gemeentebestuur, in de veronderstelling dat het om historisch erfgoed ging. Naspeuringen door amateurhistoricus Jan Midavaine maakten een eind aan deze mythe. Hij stelt dat het ging om de kat van zijn oma die ooit plotseling verdween. Het dier is op een zolder van de kerk een natuurlijke dood gestorven, vermoedelijk in de jaren 1939-1942. Klik 

hier voor het verhaal over de mummie

Na het verlaten van de kerk sla je rechtsaf de het tuinpad in. Ga het poortje door naar de Wijngaardstraat, die je uitloopt tot op de Kaai. Daar linksaf en na 100 meter oversteken. Rechtsaf slaan en meteen daarna linksaf. Dan ben je in de Warwijcksestraat.

Warwijcksestraat VeereWarwijcksestraat Veere7) Warwijcksestraat

Dit is een straatje waar de tijd min of meer stil heeft gestaan. Geniet van de monumentale omgeving en ga vervolgens ter hoogte van nr ??? de Molenwal op. Dan ben je na 100 meter lopen bij de molen.

Molen De Koe in VeereMolen De Koe in Veere8) Molen

De Koe is een in 1909 gebouwde stenen stellingmolen. Hij heeft een vlucht van 23,50 meter. De Koe is maalvaardig, maar niet te bezoeken omdat deze wordt bewoond. Hij is gebouwd op de plaats waar een grondzeiler uit 1736 stond. Deze brandde 14 november 1907 af. Klik hier voor geschiedenis molen

Je staat nu op de laatste uitbreiding van de vesting, namelijk de Napoleontische wallen.

Ravelijn Napoleontische wallen VeereRavelijn Napoleontische wallen Veere9) Napoleontische wallen

Nadat Engelse troepen in 1809 de aftocht bliezen na een mislukte veldtocht door het zuidwesten van Nederland, werd op bevel van keizer Napoleon begonnen met het versterken van de militaire verdediging van Walcheren. Onderdeel daarvan was de uitbreiding van de vesting Veere aan westelijke zijde. Die bestond uit vijf bastions en twee ravelijnen (eilandjes in de vestinggracht). De wandeling op de vesten biedt bij mooie weer fabelachtige uitzichten op de stad en het Veerse Meer.

Bij het sluizencomplexBij het sluizencomplex10) Randje Veere

Gezicht op voormalig mijnendepotGezicht op voormalig mijnendepotWie tijd heeft kan ook de ‘rand’ van vesting Veere bewandelen. Die kun je beginnen op de Torenwal, oostelijk van de Campveerse Toren. De Torenwal komt uit op de Kanaalweg westzijde. Aan de overkant zie je het voormalige mijnendepot van de Koninklijke Marine. Van 1919-1926 functioneerde het complex als dependance van vliegtuigbouwer Fokker. Tijdens de Mobilisatie was het complex in gebruik door marine en landmacht. Na de capitulatie diende het in de jaren 1940-1944 als militair steunpunt voor de Duitse bezetter. Klik hier voor geschiedenis

Dit zie je vanaf Het SingeltjeDit zie je vanaf Het SingeltjeJe kunt nu doorlopen naar het sluizencomplex. Dat biedt hele mooie panorama’s op Veere. Sla ook even acht op de sluiswachterswoningen en de bedieningsgebouwen, die alle de status hebben van Rijksmonument. Keer om en ga de dijk over naar beneden in de richting van de stad. Beneden blijf je de Kanaalweg West volgen. Sla bij het parkeerterrein linksaf. Hier heet het ook nog Kanaalweg West. Je loopt door tot je de Veerseweg bereikt en steekt dan rechtdoor over naar Het Singeltje. Hier is het uiterst aangenaam wandelen over en langs de vestingwallen. Het uitzicht op de stad is ook niet mis. Aan het eind van het Singeltje sla je rechtsaf de Mijnsherenstraat in en kom je weer in het stadje. Je kunt ook besluiten bij de Mijnsherenstraat linksaf te slaan. Na 100 meter rechtsaf het pad inslaan langs de vestinggracht. Wanneer je dit volgt kom je eveneens in hartje Veere uit. Ook dit stukje is heel fotogeniek.

Beeld van Wolfert IV in Schotse Huizen. Hier zijn diverse originele stadhuisbeelden te zien. De exemplaren aan het stadhuis zijn kopieënBeeld van Wolfert IV in Schotse Huizen. Hier zijn diverse originele stadhuisbeelden te zien. De exemplaren aan het stadhuis zijn kopieënGeschiedenis Veere

1) In de 13 eeuw, waarschijnlijk in het derde kwart, komt er een veerverbinding tussen het dorp Campen (voorganger van Kamperland) op Noord-Beveland en Walcheren. Hierbij ontstaat een nederzetting die Campveere, Ter Vere en uiteindelijk Veere wordt genoemd. Deze valt onder het rond 1150 ontstane dorp Zanddijk. Veere groeit uit tot een vissershaven.

2) In 1348 wordt de parochie(kerk) zelfstandig en valt dan niet langer onder die van Zanddijk. Omstreeks deze tijd ontstaat der eerste ommuring.

3) Vanaf de 15e eeuw komt Veere tot grote bloei dankzij de haringvangst en de handel met Schotland. Het laatste wordt gestimuleerd door het huwelijk van Wolfert VI van Borssele met Maria Stuart, dochter van koning Jacobus I van Schotland.

4) In het midden van de 15e eeuw krijgt Veere het stapelrecht voor wol en andere goederen die uit Schotland worden aangevoerd. Veere wordt dan ook zetel van de Zeeuwse admiraliteit, de voorloper van de marine.

5) In 1555 wordt de stad verheven tot markizaat.

6) In 1572 sluit Veere zich, met de meeste andere Walcherse steden, aan bij de opstand tegen het bewind van Alva. In de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden neemt de stad een vooraanstaande positie in.

7) De vesting wordt aan het eind van de 16e eeuw uitgebreid met vijf Zo legde Jonkheer W.L. (Leonhard) den Beer Poortugael de vloot in de haven vast. Deze foto was te zien op een expositie in De Schotse HuizenZo legde Jonkheer W.L. (Leonhard) den Beer Poortugael de vloot in de haven vast. Deze foto was te zien op een expositie in De Schotse Huizenbastions.

8) Het ontstaan van de Bataafse Republiek (1795-1801), die inhield dat Nederland verviel tot vazalstaat van Frankrijk, betekende ook de opheffing van het stapelrecht. Veere verviel daardoor tot vissershaven.

9) De afsluiting van het Veerse Gat in 1961 betekent het einde van Veere als vissershaven.

10) Na 1961 wordt de recreatie van grote betekenis in het Veerse Meer-gebied. De stad Veere speelt daarin een grote rol als toeristische trekpleister. De vissersschepen in de stadshaven maken plaats voor pleziervaartuigen.

 

© www.googlemaps© www.googlemapsInwoners en bestuur

Raadszaal stadhuis VeereRaadszaal stadhuis VeereVeere telde in de bloeitijd ruim 3000 inwoners. Er stonden toen circa 700 panden binnen de vesten. A.J. van der Aa meldt in het in 1848 verschenen 11e deel van zijn Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden een inwonertal van 642. Die neergang is het gevolg van het economisch verval. In 1812 ontstond de gemeente Veere, waarvan ook Zanddijk deel uit maakte. Vanaf 1966 maakte de stad deel uit van de gemeente Veere, die ook Gapinge, Serooskerke en Vrouwenpolder omvatte. Veere was daarvan hoofdplaats. De gemeenteraad vergaderde in het stadhuis. Op 1 januari 1997 ontstond de nieuwe gemeente Veere. Deze werd gevormd door de voormalige gemeenten Domburg, Mariekerke, Valkenisse, Veere en Westkapelle en wordt bestuurd vanuit het gemeentehuis in Domburg.© www.googlemaps© www.googlemaps

Schonewalweg bij ZanddijkSchonewalweg bij ZanddijkZanddijk

Maquette Slot Zandenburg in De Schotse HuizenMaquette Slot Zandenburg in De Schotse HuizenZanddijk ligt 500 meter ten zuiden van de stad Veere. Zeker is dat hier al in 1135 een kerk stond. Zanddijk groeide uit tot een welvarend dorp. Het verval trad in vanaf de rampzalige jaren 1572-1574, toen het Spaansgezinde Middelburg werd belegerd. Tijdens de vele schermutselingen tussen Spaanse en Staatse troepen werd de kerk van Zanddijk verwoest. De ruïne werd in de jaren 1584/5 afgebroken. De stenen werden gebruikt bij de bouw van het Oranjebolwerk in Veere. Het dorp verviel vervolgens tot een gehucht. De toren bleef nog staan tot Franse troepen het gevaarte in 1812 Van het slot is niets meer te zienVan het slot is niets meer te zienopbliezen. In 1834 werd op de plaats waar de kerk stond de begraafplaats aangelegd.

De welvaart van Zanddijk in de Middeleeuwen was te danken aan Wolfert I van Borssele die hier in 1280 een kasteel liet bouwen, dat door uitbreidingen uitgroeide tot het machtige burcht Zandenburg. Wolfert VI van Borssele liet dat in 1450 vervangen door een nieuw kasteel. Hij overleed in 1484. Het slot kwam toen via zijn dochter Anna die gehuwd was met Philips van Bourgondië, in handen van de familie van haar echtgenoot. Na Philips werd het beheerd door diens zoon Adolf en vervolgens door zijn Veerseweg in ZanddijkVeerseweg in Zanddijkkleinzoon Maximiliaan. De heren van Bourgondië voerden op her slot een vorstelijke staat. Vorsten, geleerden en kunstenaars waren hier kind aan huis. Zo waren keizer Karel V, koning Christiaan van Denemarken en Erasmus hier te gast.

Het kasteel werd in 1505 door brand getroffen en vervolgens deels hersteld, maar niet meer in de luister van weleer. In 1572 werden er Franse soldaten gehuisvest. Het slot was toen in verval geraakt. In 1581 werd Willem van Oranje eigenaar van het kasteel. Op zijn bevel werd het slot vervolgens gesloopt. DeNieuw SandenburghNieuw Sandenburgh stenen werden gebruikt voor het versterken van de vesting Veere. Van het eens zo trotse huis resten nu slechts fundamenten. Het stond in de nabijheid van het huidige zorgcentrum Nieuw Sandenburgh. In de loop van de 20e eeuw is er nieuwbouw gepleegd in Zanddijk. Aan de Veerseweg staan acht Rijksmonumenten. Dat zijn de 17e eeuwse huizen op de nrs. 36, 38, 40, en 56, 18e eeuwse woningen op de nrs 42, 56, 58 en 60 en 18e eeuwse boerenwoning op nr. 59. In het buitengebied ligt aan de Bosweg een vliedberg. Klik hier voor verhaal over geschiedenis dorp en kasteel Zanddijk door Jan Midavaine

a) Buitengebied

Ten zuiden van Zanddijk ligt een heel open poldergebied, dat vooral geliefd is bij fietstoeristen. Dat geldt dan vooral het deel ten oosten van de N57.Zicht vanaf ZanddijksewegZicht vanaf Zanddijkseweg

b)Eilanden

De publiek toegankelijke eilanden Haringvreter, Mosselplaat, Schutteplaat en Soelekerkplaat in het Veerse Meer liggen op het grondgebied van de oude gemeente Veere. De Haringvreter meet 100 ha waarvan 20 ha is bebost. Je staat hier gemakkelijk oog in oog met damherten. Tot de opvallende broedvogels horen de havik, de bruine kiekendief, de kerkuil en de groene specht, terwijl het eiland ’s winters populair is bij ganzen. In de graslanden groeien orchideeën. De kleinere Mosselplaat is eveneens deels bebost en deels bedekt met weilanden. De Schelphoekplaat is nog kleiner. Hier mag je evenals bij de andere eilanden aanleggen. Dat geldt ook voor de 1,5 kilometer lange Soelekerkplaat. Klik hier voor beschrijving eilanden.

Veerse MeerVeerse Meerc) Oever Veerse Meer en omgeving

Vanaf de sluizen tot bij Kleverskerke ligt buitengebied, dat vanouds tot Veere behoorde. De beboste oever van het Veerse Meer is heel geliefd bij recreanten.

Veerse KreekVeerse Kreek

d) Veerse Bos

Ten westen van Veere Buiten de Veste liggen de Veerse Kreek en het Veerse Bos. In het laatste gebied is een wandelroute uitgezet. De kreek ontstond bij de inundatie van Walcheren in 1944 toen de dijken op drie plaatsen werden gebombardeerd om de Duitse bezetters te kunnen verdrijven. In het bos broeden o.a. wielewalen en zilverreigers. Klik hier voor meer informatie  

Café Restaurant De Werf aan Bastion2Café Restaurant De Werf aan Bastion2Horeca

Klik hier voor adressen horeca.
Logies. Kik hier voor adressen logies

Beschrijving monumentale panden Veere

Van de circa 250 panden in de veste heeft de helft de status van Rijksmonument. Per straat volgt hieronder een korte beschrijving van woonhuizen en andere panden die tot de Rijksmonumenten worden gerekend. Bron van veel beschrijvingen is de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Wanneer het geen Rijksmonument betreft is dat in de tekst aangegeven. De betekenis van diverse huisnamen is beschreven door Jan Midavaine. Klik hier voor betekenissen

PieterstraatPieterstraat

Baljuwstraat

Het uit 1676 stammend woonhuis De Drie Haringen op nr. 1 is in 1971 samengevoegd met het 18e eeuwse huisje op nr. 3. De straat bevat verder overwegend woningen uit het laatste kwart van de 20e eeuw.

Jachtsociëteit Kaai VeereJachtsociëteit Kaai VeereKaai

Kaai VeereKaai VeereDe bebouwing aan de Kaai bestaat grotendeels uit monumentale gebouwen. Nr. 11 is een gebeeldhouwd natuurstenen poortje met jaartal 1613.
Nr. 13. Woonhuis Sint Maarten, in aanleg 17e eeuws.
Nrs 15 en 17. De panden De Mutse en de Zevensterre hebben verbonden lijstgevels. Links tegen deze panden aangebouwd staat een werkplaats die door een gemetselde boogpoort is verbonden met het pand Kade 13. Daarop is de naam De Harpe te zien. Die herinnert aan de tijd voor de Reformatie, toen hier een herberg was gevestigd.
Op nr. 17 is een gedenksteen voor Kaai 23 VeereKaai 23 VeereAdriaan Valerius aangebracht.
Nr. 19 is woonhuis ’t Waterschip (17e en 18e eeuw), dat functioneert als dependance voor Hotel de Campveerse Toren.
Nr. 21 is het 18e eeuwse woonhuis Oostenrijck.
Nr. 23 is woonhuis 't Bordeaux Oxhooft, gebouwd in 1539. De naam herinnert aan de tijd dat hier een herberg was gevestigd.
Nrs 25 en 27, de panden Het Lammeken en In de De Struijs zijn beide 17e eeuws die samen museum De Schotse Huizen vormen. De naam van het tweede pand verwijst naar een 

struisvogel, maar de in de gevel afgebeelde vogel doet eerder denken aan een dodo. Dit huis was vanaf 1771 het onderkomen van de Schotse Lord Conservator.
Nr. 29 is een uit 1611 daterend pand, waarin een restaurant is gevestigd.
Nr. 31 is woonhuis Fortuna, evenens gebouwd in 1611.
Kaai 25 VeereKaai 25 VeereNr. 33 is de voormalige Rooms-Katholieke Kerk. In de Franse Tijd mochten de Rooms-Katholieken hun geloof weer in vrijheid belijden. Dat leidde in 1795 tot de komst van een kerk in Veere. Die werd ingericht in Huis De Berendans en was gewijd aan Onze Lieve Vrouw ter Sneeuw. Nadat het dak van dit gebouw in 1911 was verwoest bij een storm, verrees in 1912 een nieuw kerkje. Dat is in 1968 gesloten. Het gebouw werd verbouwd tot woning en kreeg daarna een winkelbestemming. De historie van de parochie was financieel gezien dramatisch. Er was zelden genoeg om de pastoor van een fatsoenlijk traktement te voorzien. Het gebouw is geen Rijksmonument.
Nr. 39 is een naamloos woonhuis (17e en 18e eeuws).
Nr. 41 is volgens het aangebrachte jaartal gebouwd in 1641. Het pakhuisje heeft gediend
als arrestantenverblijf.
Nr. 43 is een fraai pakhuis dat eveneens uit 1641 dateert.
Nr. 45 is woonhuis Den Nobel, dat stamt uit de 17e en 18e eeuw.
Kaai 29 VeereKaai 29 VeereNr. 47 is geen rijksmonument. Een gevelsteen verraadt dat hier van 1789 tot 1828 de Vrijmetselaarsloge ‘l'Enfant de la Vertu’ was gevestigd.
Nr. 51 is het 17e en 18e eeuwse woonhuis Den Ghulden Hooren.
Nr. 55 bood tot 1977 onderdak aan de plaatselijke Gereformeerde Kerk. Het uit 1905 stammende pand werd door de kerkelijk gemeente in 1997 verlaten door de fusie met de Hervormde gemeente tot Protestantse gemeente. Het kreeg vervolgens een winkelbestemming. Het gebouw is geen Rijksmonument.
Nr. 57 is een woonhuis met een fraaie trapgevel. De gevelsteen bevat de volgende inscriptie: ‘In De Coerenblom. Wie Cant Passen Dan Die Het Corn Doet Wassen’. In dit huis woonden diverse burgemeesters en predikanten.
Nr. 59 is een 17e eeuws woonhuis met trapgevel.
Nr 61 is geen Rijksmonument. Het huis draagt de naam ‘’t Gulden Becken’. Chirurgijn Thomas Adriaansen Karreman kocht de woning in 1576. De naam was een verwijzing naar zijn beroep. In zo’n bekken werden bijvoorbeeld getrokken kiezen opgevangen, maar het kon ook om een afgezette arm gaan. Nadat het oude huis in 1917 werd vervangen door het huidige is in de jaren zeventig van de 20e eeuw de oorspronkelijke naam weer aan de gevel bevestigd.
Nr.63 is het 17e eeuwse woonhuis De Zeeridder, dat in de 18e eeuw is voorzien van een klokgevel. Een zeeridder is een mannelijke zeemeermin.
Nr. 75 is woning In ‘t Roode Cruijs (jaartal 1574). 

Voormalige Rooms Katholieke kerkVoormalige Rooms Katholieke kerk

Hier was tijdens de Tweede Wereldoorlog

 een bordeel voor Duitse soldaten gevestigd.
Nr. 77 is woonhuis De Houttuyn. Aan de achterzijde is een gevelsteen bevestigd met het jaartal 1614. De naam herinnert aan de opslag van hout. In het pand hebben diverse timmerlieden verblijf gehouden. Hier woonde ook de schrijver/journalist Hendrik Willem van Loon bij wie Prins Hendrik eens onverwacht op bezoek kwam. Van Loon was niet thuis. Hendrik liet daar zijn naam achter op een object, hetgeen de bewoner na Voormalige Gereformeerde Kerk Kaai VeereVoormalige Gereformeerde Kerk Kaai Veerethuiskomst naar verluidt in woede deed ontsteken. Van Loon was gastdocent van verschillende Amerikaanse universiteiten, toen hij in de Verenigde Staten verbleef. Hij was bevriend met president Roosevelt en hield in de VS radiopraatjes. Lange tijd kwamen Amerikanen naar Veere om juist het huis te zien waar Van Loon eens verbleef. Klik hier voor zijn verhaal.

Nr. 79 is woonhuis 't Huys Antwerpe. Daarop is het jaartal 1572 geschilderd.
Nr.81 is woonhuis Den Spieghel. Het zou blijkens het aangebrachte jaartal dateren uit 1574.
Nr.83 is een woonhuis dat 17e en 18e eeuwse elementen bevat. Nr.87 is een woonhuis Sint Victor. Het is gebouwd in de 18e eeuw.
Nr.89 is een 18e eeuws woonhuis, waarin een bed and breakfast is gevestigd.
Nr.91 is woonhuis ‘Vanouds De Spaerpot’, dat blijkens een aangebracht jaartal uit 1582 stamt.
Nr.99 is een 18e eeuws woonhuis met klokgevel.
Nrs. 101 en 107 zijn 17e eeuws woonhuizen.

Voormalige openbare lagere school VeereVoormalige openbare lagere school VeereKapellestraat

Aan deze straat tussen Kaai en Oudestraat staan vijf Rijksmonumenten.
Nr. 5 is het woonhuis Den Eenhoorn, dat mogelijk al gebouwd is in 1600. De naam is pas in de 20e eeuw aan het pand gegeven.
Nr. 7 is de woning Het Vliegende Hert, die dateert uit de 17e eeuw.
Nr. 17 is een woonhuis dat eveneens verrees in de 17e eeuw.
Nr. 23 is Ter Vere, gebouwd in de 18e eeuw.
Nr. 25 is woning Het Rooster, eveneens uit de 18e eeuw.

Kerkstraat VeereKerkstraat VeereKerkstraat

Deze straat tussen Markt en Kapellestraat maakt onderdeel uit van een intiem plein.
Op nr. 7 staat het voormalige gasthuis. Zie voor verdere beschrijving nr. 4 in wandelroute.

Gezien aan de KerkstraatGezien aan de KerkstraatKraanstraat

Dit is een intiem loopstraatje tussen de Kaai en het Oranjeplein.
Op nr. 2 staat het 18e eeuwse woonhuis De Pinksterblomme.
Nr. 4 is een woonhuis met trapgevel dat verrees in de 17e eeuw.
Nrs. 6 en 8 zijn woonhuizen uit de 18e eeuw.

Entree Markt Veere. De late Middeleeuwen zien op je neerEntree Markt Veere. De late Middeleeuwen zien op je neerMarkt

Markt 2 en 4 VeereMarkt 2 en 4 VeereNet als de Kaai vormt de Markt een walhalla voor liefhebbers van monumenten.
Nr. 2. Is woonhuis De Kolve. Dit monument werd gebouwd in 1580. In 1921 is het aangekocht door Vereniging Hendrick de Keyser. Klik hier voor geschiedenis
Nr. 4 is de uit de 17e eeuw stammende woning/winkel van Jonkheer W.L. (Leonhard) den Beer Poortugael (1938), zoon van Idzerd Frans den Beer Poortugael (1897-1977), die burgemeester was van Veere. Leonhard legde de geschiedenis van Veere in ontelbare foto’s vast en maakte bovendien films over het stadje. Klik hier voor verhaal over de familie Den Beer Poortugael.
Nr.6 is een witgepleisterd woonhuis uit de 18e eeuw.
Nr. 8 is een 19e eeuws pand waarin het sfeervolle eethuis Suster Anna is gevestigd. Het pand kreeg die naam in 1959 toen er een antiekhandel in werd gevestigd. Daarvoor droeg het de naam Het wapen van Schotland en bood het pand onderdak aan aristocratische families. Het gebouw diende van 1829 tot 1883 als school. In laatstgenoemd

Markt 3 en 1 VeereMarkt 3 en 1 Veere

 jaar werd de school aan de Kapellestraat geopend.
Nr. 10 is De Gouden Leeuw, een 17e eeuws

 woonhuis.
Nr. 18 is de Prinsche van Oranien, een pand dat dateert uit de 18e eeuw. Het vormt samen met nr. 20 Malle Jantje, een winkel in woonaccessoires.
Nr. 22 is De Goutsbloeme, een pand uit de 18e eeuw.
Nr. 24 is een oorspronkelijk 17e eeuws pand, eerst woonhuis, maar thans een bakkerij.
Nr. 30 is het in aanleg 17e eeuwse woonhuis Den Vogel Fenix.
Nr. 32 is woonhuis In den Dolfijn met jaartal 1616.
Nr. 34 is een monumentaal woonhuis dat de naam De Pelicaan draagt.
Nr. 1 is gebouwd in de 17e eeuw.
Nr. 3 is het 16e eeuwse pand De Gulden Garnale, dat in het bezit is van Vereniging Hendrick de Keyser.
Nr.5 is het stadhuis, dat hierboven onder nummer 1 is beschreven in de stadswandeling.
Nr.7 is de voormalige herberg De Swaen, als zodanig in gebruik tussen 1579 tot 1844.
Nrs.9 en 11 dateren uit de 17e eeuw.
Markt Veere op een late oktoberdagMarkt Veere op een late oktoberdag

Nr. 17. Is een in aanleg 17e eeuws huis met  de naam: ‘God die Salomon zijnen tempel stiften dede, verleen dit huys
geluck, voorspoedt en vrede’. (‘stiften’= stichten).
Nr. 23 is een in aanleg 17e eeuws pand dat onderdak biedt aan hotel-restaurant ’t Waepen van Veere.
Nr. 31 is woonhuis De Galei (17e eeuw).
Nr. 33 is het 18e eeuwse pand Sint Lucas (winkelbestemming).
Nr. 35 is De Oude Pastorie, een 18e eeuws pand met winkelbestemming.
Nr. 39 is een 18e eeuws woonhuis.

Markt 35 VeereMarkt 35 VeereOudestraat

Aan deze straat tussen Markt en Grote kerk staan acht Rijksmonumenten.
Nr. 21 is een woonhuis uit de 17e eeuw.
Nrs. 23 en 25 dateren uit de 18e eeuw.
Nrs 27 en 35 zijn 17e eeuwse woonhuizen.
Nr. 41. Is een woonhuis waarvan het bouwjaar onbekend is.
Nrs. 51 en 55 dateren uit de 18e eeuw.

Oudestraat VeereOudestraat Veere

Oliemolenstraat

Oliemolenstraat VeereOliemolenstraat VeereOp nr.4. staat het pand In d’Olymolen, zo genoemd omdat aan dit straatje vanaf 1576 een oliemolen in bedrijf was. Het was een rosmolen, dus een door paardenkracht aangedreven werktuig. In oliemolens werd vanouds koolzaad, lijnzaad, raapzaad en hennepzaad geplet. De olie werd gebruikt voor de voedselbereiding, voor verlichting, als smeermiddel en als grondstof voor zeep en lakken. De uit lijnzaad verkregen lijnolie gold als huismiddel tegen kwalen. Wat er na het persen van lijnzaad resteerde werd gebruikt als veevoer (lijnkoeken). De nummers 4-12 zijn rond 1900 als arbeiderswoningen gebouwd. Ze zijn evenals het uit 1890 daterende huis op nr. 2 geen Rijksmonumenten.

Pieterstraat

In dit schilderachtige kasseienstraatje staat op nr. 4 een monumentaal huis dat in de 17e eeuw is gebouwd.

Pieterstraat VeerePieterstraat Veere

Simon Oomstraat

Ook dit is een prachtige kasseienstraat. Op nr. 3 staat het in bijzonder fraaie voormalige pakhuis Cromhout. Het is in 1472 gebouw in opdracht van een Schotse koopman die er lood, zalm, schapenvellen en wol opsloeg. In 1933 is het pand verbouwd tot woonhuis.Simon OomstraatSimon Oomstraat

Stadhuisstraat

Deze is eveneens met bestraat met kasseien. Op nr. 1 staat een monumentale 17e en 18e eeuwse schuur. Vanuit dit intieme straatje heb je goed zicht op de achterzijde van het stadhuis.

Stadhuis, gezien vanuit de StadhuisstraatStadhuis, gezien vanuit de StadhuisstraatWagenaarstraat

In deze straat tussen Grote Kerk en Kaai staat een aantal monumentale woonhuizen. De nrs. 26 en 28 dateren uit de 18e eeuw, terwijl de nrs. 30 en 33 zijn gebouwd in de 17e eeuw. Nr. 43 is een boerenwoning uit 18e eeuw. De boerderij op nr. 51 is ook gebouwd in de 18e eeuw

Warwijcksestraat

Voormalige smidse met travalje aan de WarwijcksestraatVoormalige smidse met travalje aan de WarwijcksestraatAan deze kasseienstraat staat een flink aantal fotogenieke en monumentale panden. De nrs. 9, 11, 13, 15 en 17 zijn woningen die in aanleg dateren uit de 17e eeuw. De fraaie 18e eeuwse woning op nr. 19 is een voormalige smidse waarvoor een travalje (hoefstal) staat.
Nrs. 2, 4 en 6 dateren uit de 18e eeuw.
Nr. 10 is een woonhuis dat verrees in de 17e eeuw.
Nr. 14 is een voormalige boerderij uit de 18e eeuw.
Nr. 16 is molen de Koe. Zie wandelroute nr. 8.

Wijngaardstraat

Dit is een intieme straat, vooral de zijde van de Grote Kerk. De huizen op de nrs. 5 en7 dateren in aanleg uit de 18e eeuw, die op nr. 23 is 19e eeuws. Klik hier voor verhaal gevelstenen monumenten Veere

Sfeerbeeld WijngaardstraatSfeerbeeld Wijngaardstraat

Veere  zien vanuit De Schotse HuizenVeere zien vanuit De Schotse Huizen

Markt, gezien vanuit het stadhuisMarkt, gezien vanuit het stadhuis

 

en nog een keeren nog een keer

Gerechtsvuisten in de vierschaar van VeereGerechtsvuisten in de vierschaar van Veere

Koperen vuist met hamerKoperen vuist met hamer

Vierschaar Veere met schoenenkunstwerk als onderdeel van een expositie. Over smaak mag worden getwist Vierschaar Veere met schoenenkunstwerk als onderdeel van een expositie. Over smaak mag worden getwist

Markiezen van VeereMarkiezen van Veere

Markt 3 in VeereMarkt 3 in Veere

Markt 5 VeereMarkt 5 Veere

Markt in herfsttooiMarkt in herfsttooi

en in winters licht...en in winters licht...Beeld spelende kinderen op MarktBeeld spelende kinderen op Markt

Markt VeereMarkt Veere

Markt 29 en 31 VeereMarkt 29 en 31 Veere

Doorkijkje vanuit Kerkstraat/OliemolenstraatDoorkijkje vanuit Kerkstraat/Oliemolenstraat

Vuiltstraat VeereVuiltstraat Veere

Napoleontische wallenNapoleontische wallen

Herinnering aan Engelse invasie 1809Herinnering aan Engelse invasie 1809

Hoogaarzen bij de sluizenHoogaarzen bij de sluizenAan de kreek bij Veere Buiten de Veste Aan de kreek bij Veere Buiten de Veste Veere Buiten de VesteVeere Buiten de VesteLandschuurweg in buitengebied bij Veerse Kreek en BosLandschuurweg in buitengebied bij Veerse Kreek en Bos

Bosweg bij ZanddijkBosweg bij Zanddijk

Gezien langs de Schone WalwegGezien langs de Schone Walweg

 

KLIK HIER OM EEN REACTIE OP DIT ARTIKEL TE PLAATSEN