headerbanner

Molen BrasserMolen Brasser De molen stond december 2011 met een roede, omdat de andere was gebroken. Maar ook toen werd er met twee wieken doorgemalen.De molen stond december 2011 met een roede, omdat de andere was gebroken. Maar ook toen werd er met twee wieken doorgemalen.In de jaren zestig van de 20e eeuw schreef iemand achterop een ansichtkaart: ,,Hier een foto van de molen op ons dorp Biggekerke. Die staat er al heel lang en gij maalt nog lustig!” Een prachtige hij-in-gij verandering, geheel volgens de streektaal waarin de g en de h voortdurend haasje-over spelen.

Maar de boodschap klopt nog altijd. Aan de oostrand van Biggekerke zijn op werkdagen vrijwel altijd wentelende wieken waar te nemen. Die zijn van de uit 1712 daterende witte molen van het type grondzeiler. Het is het enige windgemaal op Walcheren dat op werkdagen vrijwel altijd in bedrijf is, mits er voldoende wind staat. Daarnaast wordt er gewerkt met de mechanische boerderij, die twee maalstoelen bevat. Bij de molen behoort een drukbeklante winkel waar meelproducten, diervoeders en ruitersportartikelen worden verkocht. Klik hier voor de website van de firma Brasser.

Nooit gerestaureerd

Bijzonder, bijna uniek zelfs, is dat er sinds het stichtingsjaar onafgebroken mee is gewerkt. Een molen waar altijd mee wordt gewerkt moet wel worden onderhouden, maar is veel minder het onderwerp van restauratie dan molens die kampen met langdurige stilstand. Stilstand betekent namelijk meestal (snel) verval. De molen van Biggekerke heeft echter nog nooit een omvangrijke restauratie behoeven te ondergaan.

Het werktuig heeft geen naam, maar wordt meestal aan geduid als ‘Molen van Brasser’ of ‘Brassers Molen’. Dat komt doordat er al sinds 1852 mee is gemalen door leden van de familie Brasser. Klik hier voor geschiedenis molen

Heel Walchers...Heel Walchers...

Op en top Walchers

Het fraaie Kerkplein vormt het hart van Biggekerke. Voor de kerk staat daar het beeld van de Walcherse Boerin. Aan de andere kant van het bedehuis pronkt de voormalige smederij met de in 1996 gereconstrueerde (s)travalje. Deze elementen en de wit geschilderde huizen met luiken maken de bezoeker duidelijk dat Biggekerke een op en top Walchers ringdorp is. Het heeft ook twee echte Walcherse benamingen: Békerke en Beekeu.

Aan het Kerkplein is een bakkerij gevestigd, waar verstandelijk gehandicapten werkzaam zijn. Het verkeer in het dorp is sterk afgenomen door de aanleg van een rondweg. Eens per jaar komt Biggekerke echter weer helemaal tot leven door de solexrace in augustus. Klik hier voor website Solexcomité

 

Kerk

De kerk van Biggekerke is tijdens de Tachtigjarige Oorlog compleet gebleven...De kerk van Biggekerke is tijdens de Tachtigjarige Oorlog compleet gebleven...

Het midden op de ring staande bedehuis van Biggekerke en dat van Gapinge zijn de enige complete oude dorpskerken Walcheren. Het koor (oostelijke uiteinde) van de kerk in Biggekerke, dat evenals de toren oorspronkelijk uit de 14e eeuw stamt, bleef overeind tijdens de guerrillaoorlog die geuzen en Spaanse troepen op het eiland uitvochten in de periode 1572-1574, toen Middelburg werd belegerd. De strijdende partijen vernielden meestal het dak van de kerk, zodat daaronder geen schuilplaats meer onder kon worden gezocht. Van de meeste kerken op Walcheren is het koor vervolgens gesloopt. Daarbij speelde een rol dat men in de protestantse kerkbeleving een koor niet meer nodig vond.

De toren van de kerk in Biggekerke is in 2002 opgeknapt en de leien van het dak zijn toen grotendeels vervangen. De galmgaten in de toren vertonen gelijkenis met die van de Odulphuskerk in Meliskerke. De preekstoel dateert uit de 17e eeuw. Klik hier voor website kerkgemeente

Monumenten

Smederij BiggekerkeSmederij BiggekerkeDe gevel van de Aan het Kerkplein staan diverse monumentale panden, alle witgeschilderd. De gevel van de al genoemde smederij is deels 18e en 19e eeuws. Het pand op de hoek van het plein en de Bakkersgang werd in de 18e eeuw gebouwd. Het huis aan Kerkplein 21 is nog ouder. Het is 17e eeuws. Het huis ernaast op nr. 23 is eveneens monumentaal. Dat geldt ook voor nr. 30, het pand waarin vroeger het gemeentehuis was gevestigd. Aan de op het Kerkplein uitlopende Wagenmakersstraat staat een mooie werkschuur, geschilderd in de voor de Walcherse duinstrook typische gele kleur. Je komt dat ook tegen in Groot Valkenisse en Krommenhoeke. De schuren werden in die kleur geschilderd uit bijgelovigheid. Men meende dat geel zou helpen om onheil af te wenden. Dit verschijnsel kwam vrijwel uitsluitend voor in de omgeving van Biggekerke, maar er stond er ook een aan de Westelijke Oude Havendijk in Nieuw- en Sint Joosland. Deze moest in 2007 wijken voor de aanleg van het verkeersplein A58/N57.

 Aangenaam is de bebouwing langs de Valkenisseweg, de weg die Biggekerke verbindt met Groot Valkenisse. De boerderij op nr. 33 heeft een monumentenstatus.

Biggekerke, WagenmakersstraatBiggekerke, Wagenmakersstraat

Vliedbergen

Vliedberg Zoutelandseweg BiggekerkeVliedberg Zoutelandseweg BiggekerkeIn en rond Biggekerke zijn maar liefst drie vliedbergen te vinden, alle daterend uit de periode van de 10e tot de 13e eeuw. Vliedbergen zijn kunstmatig opgeworpen heuvels, waarop naar alle waarschijnlijkheid kleine mottekastelen stonden.

De eerste is gelegen achter de bebouwing aan de Schuitvlotstraat en moeilijk te zien vanaf de openbare weg. Het bergje is 4,8 meter hoog. De tweede vliedberg ligt aan de Zoutelandseweg, aan de rand van de kern van het dorp. Deze meet 4,4 meter en is goed zichtbaar vanaf de openbare weg. Het beste toegankelijk is de berg aan de Bergweg. Deze is 4 meter hoog.

Vliedberg aan de Bergweg in BiggekerkeVliedberg aan de Bergweg in Biggekerke

Kerkgeschiedenis: dwarse voorgangers

Kerk BiggekerkeKerk BiggekerkeBiggekerke was in de middeleeuwen zo belangrijk dat het recht had op twee pastoorsplaatsen. Het dorp zou toen ook een grote kerk hebben geherbergd. Biggekerke speelde door toedoen van pastoor Barend Donder een flinke rol bij de Reformatie in de regio. Hij trad in 1566 toe tot de nieuwe leer en hield hagenpreken. Het optreden van Donders veroorzaakte opschudding. Zeker toen hij tijdens een preek even buiten Middelburg zijn brevier (gebedenboek) verscheurde. Donder werd gearresteerd, maar tot vervolging kwam het niet, zo schrijft C. Rooze-Stouthamer in haar boek Hervorming in Zeeland.

In de geschiedenis duikt dominee H. J. Budding op als tweede Biggekerkse geestelijke die een opvallende eigen koers ging. Deze predikant baarde in 1834 opzien toen hij zich opstelde achter de beweging van de Afgescheidenen, die zich keerde tegen diverse praktijken in de Nederlandse Hervormde Kerk. Budding stapte daar in 1836 uit en ging als rondtrekkend voorganger overal preken waar hij werd gevraagd. Door zijn toedoen kwamen veel afgescheiden gemeenten tot stand. Zodoende geldt Budding als een van de grootste stimulators van de beweging der Afscheiding in Zeeland.

De overheid trad hard op tegen de Afgescheidenen. Lidmaten moesten gedwongen militairen huisvesten (inkwartiering) en de erediensten van de beweging waren verboden. Budding werd dan vaak beboet omdat hij toch bleef preken. Uiteindelijk liepen de boetes op tot een totaalbedrag van 40.000 gulden. Omdat Budding betaling weigerde belandde hij meer dan eens in de gevangenis.

Monumentale panden Kerkring 21 (uiterst links) en 23 in BiggekerkeMonumentale panden Kerkring 21 (uiterst links) en 23 in Biggekerke

 

Gemeente en bevolking

Hoekpand is voormalig gemeentehuis BiggekerkeHoekpand is voormalig gemeentehuis BiggekerkeBiggekerke was lang een zelfstandige gemeente, waarvan ook deel uitmaakten de gehuchten Krommenhoeke, Groot Valkenisse en Klein Valkenisse. De laatste twee werden voorheen ook wel gezamenlijk aangeduid als Valkenisse.

Vanaf 1 januari 1966 was Biggekerke onderdeel van de gemeente Valkenisse en sinds 1 januari 1997 valt het dorp onder de gemeente Veere. Biggekerke telde in het tweede kwart van de 19e eeuw 480 inwoners (bron: deel 2 van het door A. J. van de Aa samengestelde Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden, uitgave 1840). Per 1 januari 2010 woonden er 919 mensen.

Groot Valkenisse

Groot Valkenisse ligt ten zuidwesten van Biggekerke en grenst zuidelijk aan Klein-Valkenisse. Het evenals Klein Valkenisse achter hoge duinen gelegen gehucht is toeristisch populair. Hier liggen een strandcamping en een vakantiepark.

Klein Valkenisse

Klein-Valkenisse ligt aan de kust ten zuidwesten van Biggekerke en grenst noordelijk aan Groot-Valkenisse. Aan de Vroonweg staan enkele mooie boerderijtjes.Idyllisch gehuchtIdyllisch gehucht

 

Krommenhoeke

Dit gehucht biedt de vakantievierder een rustig verblijf op amper drie kilometer van de in het seizoen drukbezochte Walcherse stranden. Krommenhoeke is een ‘gekrompen’ dorp. Het verviel tot een gehucht toen de kerk verdween. Een lot dat in de gemeente Veere tien dorpen trof, zo schreef historicus Aad de Klerk in het boekje Van Boudewijnskerke tot Zanddijk. De kerk, gewijd aan de H. H. Nicolaas en Michael, is waarschijnlijk verwoest tijdens de guerrilla die Walcheren trof in de jaren 1572-1574. De restanten van de kerk bleven lang staan maar stortten in tijdens de storm van 9 november 1800. In Krommenhoeke ligt een 4,2 meter hoge vliedberg.

Gezicht op Krommenhoeke met rechts de vliedbergGezicht op Krommenhoeke met rechts de vliedberg