headerbanner

Ring Grijpskerke in het winterlichtRing Grijpskerke in het winterlicht

Grijpskerke is een fraai Walchers ringdorp. Het dorp ziet er aantrekkelijk uit. Dat kun je ook zeggen van de omliggende gehuchten die Kerkring GrijpskerkeKerkring Grijpskerkebehoorden tot de in 1966 opgeheven voormalige gemeente Grijpskerke. Het dorp ligt precies in het midden van Walcheren. Grijpskerke heeft ook alles wat een liefhebber van oude gebouwen zich maar kan wensen: een kasteeltje, een molen, een hele oude kerk en andere monumentale gebouwen.

Het is een leefbaar dorp, niet in het minst door de aanwezigheid van de Attent-supermarkt van de firma Sanderse. Die brengt extra levendigheid op de ring, welke tot de gaafste van Walcheren behoort. De foto’s van het dorpscentrum zijn gemaakt in februari, want ’s winters heb je het beste zicht op de kerk en de huizen rondom. Dat komt doordatOrgel en ingang Michaëlskerk Grijpskerke. Orgel en ingang Michaëlskerk Grijpskerke. het loof dan nog ontbreekt aan het rijk aanwezige geboomte. Diverse woonhuizen aan de ring dateren uit de 19e eeuw. Voor het 18e –eeuwse woonhuis aan Kerkring 5 staat nog de travalje (hoefstal) van de voormalige smidse. In het pand is een antiekhandel gevestigd. 

Het had weinig gescheeld of Grijpskerke was slechts een gehucht van een paar huizen. Walcheren heeft verschrikkelijk geleden onder het Beleg van Middelburg (1672-1674). Het voormalige eiland viel toen ten prooi aan de strijdlust van rondtrekkende bendes geuzen en Spaanse soldaten. Kwamen die elkaar tegen dan werd nogal eens dekking gezochtCatshuis GrijpskerkeCatshuis Grijpskerke in kerken om zich te beschermen tegen de andere partij of deze van daaruit te beschieten. En zo kwam het dat de meeste dorpskerken op Walcheren aan het eind van deze kortdurende guerrilla vrijwel alle zwaar waren gehavend.

De Staten van Zeeland maakten na de Tachtigjarige Oorlog de balans op. Dat resulteerde in een lijst van kerken die al dan niet zouden worden hersteld. In Grijpskerke kregen ze er lucht van dat hun kerk niet zou worden opgeknapt en die van het naburige Buttinge wel. De Grijpskerkenaren begonnen vervolgens een succesvolle lobby om het toen nog in de Middelburgse Abdijgebouwen zetelende bestuur op andere gedachten te brengen. Zodoende werd het bedehuis van Buttinge niet opgeknapt en dat van het eigen dorp wel.

Buttinge verviel daarna tot een gehucht. Hetzelfde lot trof de Walcherse dorpen Boudewijnskerke, Hoogelande, Krommenhoeke, Mariekerke, Poppekerke, Poppendamme en Werendijke. De teloorgang van deze dorpjes is beschreven in het in 2006 verschenen boekje Van Boudewijnskerke tot Zanddijk van Aad. P. de Klerk.

't Welvaren van Grijpskerke't Welvaren van Grijpskerke

De kerk stond in vroeger eeuwen niet alleen in het hart van het dorp, maar vormde ook het middelpunt van het sociale leven. Het hebben van een kerk was in de Middelburg randvoorwaarde bij het stichten van een dorp. Pas als er sprake was van een bedehuis konden er lokale bestuurders worden benoemd, zoals de schout. Deze voorloper van de huidige burgemeester was verantwoordelijk voor de rechtspraak.

Grijpskerke was in 1190 al een parochie. De kerk ontstond vanuit die van Oostkapelle. De eerste, zeer waarschijnlijk een houten gebouw, was gewijd aan Maria en heette Onze Lieve Vrouwekerk. De huidige dorpskerk was gewijd aan de aartsengel Michael. Tegenwoordig draagt deze de naam Michaëlskerk. Het is een lief dorpskerkje met twee zogenaamde ‘beuken’. In het midden daarvan pronkt een parmantige dakruiter. De noordbeuk is gebouwd in de veertiende eeuw. De zuidbeuk volgde een eeuw later.

Het bedehuis is flink verbouwd in 1770. Toen is er een plafond aangebracht, waardoor je nu geen zicht meer hebt op de dakconstructie. Ook de dakruiter is ontstaan tijdens de verbouwing. In het interieur valt preekstoel op, die dateert uit het begin van de 17e eeuw. Bijzonder is dat deze aan alle zijdenOpstandingskerk GrijpskerkeOpstandingskerk Grijpskerke is bewerkt. Dat kan erop duiden dat deze kansel was bedoeld om vrij van de muur te staan. Kijk hier voor de rest van het interieur en de geschiedenis van de Michaëlskerk

In 1898 ontstond er in Grijpskerke een kerk die voortkwam uit de Doleantie. Die beweging ontstond door toedoen van dominee en politicus (hij was ook minister-president) Abraham Kuyper. Hij trad uit de Nederlandse Hervormde Kerk en gaf zo de stoot tot de stichting van ‘dolerende’ kerken. Die kerken werden in 1992 verenigd met een groot aantal gemeenten dat was ontstaan uit de beweging van de Afscheiding die vanaf 1834 opgang deed in Nederland. Die ‘Vereniging’ betekende het begin van deGrijpskerke wijk MeulhoekGrijpskerke wijk Meulhoek Gereformeerde Kerken in Nederland. In Grijpskerke ontstond in 1890 naast de Dolerende gemeente ook een ‘Afgescheiden gemeente’. Dat is tegen de landelijke trend in waarbij de Afgescheiden gemeenten als eerste werden opgericht. De Dolerenden hadden een kerkje aan de Dorpsweg en de Afgescheidenen kwamen bijeen in een gebouwtje aan de Schuitvlotstraat. Na de samensmelting verrees de eerste Gereformeerde Kerk aan het Booneswegje. Dat bedehuis werd wegens bouwvalligheid gesloopt en in 1967 vervangen door de Opstandingskerk aan de Jacob Catsstraat. Beide kerkgemeenten zijn intussen gefuseerd tot Protestantse gemeenteJacob Catsstraat GrijpskerkeJacob Catsstraat Grijpskerke Grijpskerke en behoren dus tot de in 2004 ontstane Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Nadat duidelijk werd dat de gemeente het in stand houden van twee kerkgebouwen niet langer kan volhouden werd de Opstandingskerk in 2016 te koop gezet.

De Gereformeerde Kerk was al snel groter dan de hervormde. De Vlissingse Courant maakte in 1913 melding van de gezindheid van alle plaatsen op Walcheren per 1 januari van dat jaar. De cijfers van Grijpskerke: Nederlandse Hervormde Kerk 29,17 %, Gereformeerde Kerk 69,74% en overige 1,08 %.

Hoewel 2/3 van de bevolking gereformeerd was, is Grijpskerke anders van karakter dan de nabijgelegen dorpen Aagtekerke en Meliskerke. Daar is de meerderheid van de bevolking gereformeerd, maar dan van de bevindelijke kant, namelijk de Gereformeerde Gemeente. Die is orthodoxer dan de vroegere Gereformeerde Kerk was.

Dorpshuis Grijpskerke in NimmerdorDorpshuis Grijpskerke in NimmerdorWoonzorgcentrum

Gymzaal en biljarts in NImmerdorGymzaal en biljarts in NImmerdorHet door de SVRZ beheerde woonzorgcentrum Nimmerdor aan Bakkersland 27 is geheel energieneutraal gebouwd. Het complex omvat 23 huur- en 7 koopwoningen, een dorpszaal en een gym- annex theaterzaal.

De appartementen op de bovenste verdieping hebben dakterrassen van 40m2. Die beiden een weids uizicht over het platteland van Walcheren.

In het woonzorgcomplex is bovendien het dorpshuis van Grijpskerke gevestigd, compleet met een bar en de nodige zitjes. Klik hier voor meer informatie

Munnikenhof

Aan de Catsweg staat de buitenplaats ’t Munnikenhof. Op dit terrein was in de late middeleeuwen een uithof van de Middelburgse abdij. Uithof betekent in dit verband kloosterboerderij. In de 17e eeuw werd deze omgebouwd tot een kasteelachtige buitenplaats. Het hoofdgebouw werd in 1860 grotendeels afgebroken. De vleugel die resteerde werd toen omgebouwd tot jachthuis.De beroemdste inwoner was dichter/staatsman Jacob Cats* die het slotje gebruikte als buitenverblijf. Naar verluidt schreef hij hier de meeste van zijn 

Catshuis GrijpskerkeCatshuis Grijpskerke

gedichten. Over ’t Munnikenhof dichtte hij:

,,Ick had een buytenhuys niet verre van de stadt
Daer ick en mijn gesin een wijl in stilte sat
Ick schoude stadts gewoel, en koos het eensaem velt,
Want daer was toen ter tijt mijn wesen naer gestelt
Om buyten alle sorg te sitten in het groen,
Oock als ik ledig was genegen iet te doen.
Ick las, ick dicht’, ick schreef, ick maeckte zinnebeelden,
Terwijl mijn kleyne jeugt omtrent de boomen speelden.”
Klik hier voor levensverhaal Jacob Cats.

Een andere beroemdheid die met het dorp van doen had was de jurist Nicolaes Everaerts (Grijpskerke, circa 1462 - Mechelen, 1532). Hij was president van zowel het Hof van Holland als de Grote Raad van Mechelen. Klik hier voor levensloop

Molen

Details molen GrijpskerkeDetails molen Grijpskerke

Tot de beeldbepalende gebouwen behoort ook molen ’t Welvaren van Grijpskerke op de hoek Garijp/Molenstraat. Deze op een bergje staande wiekendrager van het type stenen grondzeiler (die naam wil zeggen dat de wieken vrijwel tot aan de begane grond reiken) is gebouwd in 1801. Veel molens, bijvoorbeeld ook die van Meliskerke en Aagtekerke zijn van hetzelfde jaar. Dat komt doordat tijdens de nacht van 9 november 1800 niet minder dan tien molens in Zeeland omwaaiden door stormweer. Dat waren bijna allemaal molens van het oudste type: de standerdmolen.

De huidige molen kreeg het 19 januari 1945 zwaar te verduren bij een storm. Het wiekenkruis waaide toen af en later werd de kap verwijderd waarna een romp resteerde. Deze werd in 1982 verbouwd tot woning. In 1997 werd de molen uitwendig weer gecompleteerd met kap en wieken. Critici in de molenwereld spreken van een schertsrestauratie omdat de molenwieken niet meer op de wind kunnen worden gekruid. Dat neemt niet weg dat het keurig onderhouden gebouw weer een plaatje is in het Walchere landschap. En die bezwaren zijn van afstand al helemaal niet zichtbaar. Klik hier voor geschiedenis molen

 

Wilhemina’s OordWilhelmina's Oord GrijpskerkWilhelmina's Oord Grijpskerk

De boerderij Wilhelmina’s Oord aan de Mariekerkseweg dateert waarschijnlijk uit het begin van de 16e eeuw. Een muuranker op de gerestaureerde hoeve vermeldt het jaartal 1589. Deze boerderij behoort tot de oudste van Walcheren. Aan de Jacob Catsweg 8 staat een boerderij met een woonhuis dat in 1865 is gebouwd. Op nr 4 staat een monumentale hoeve uit 1915.

Horeca

Aan de Kerkring staat het per 1 januari 2015 gesloten café De Gouden Geit, dat op een boeiende geschiedenis kan bogen. Hopelijk wordt dit etablissement spoedig heropend want deze locatieOostkapelseweg in Grijpskerke. Dit is een kreekrugweg. Duidelijk is te zien dat die veel hoger ligt dan het fietspad. De oudste wegen op Walcheren liggen op zandkreken. Die ontstonden toen eb en vloed vrij spel hadden. Toen Walcheren eenmal was bedijkt begonnen de kleigebieden in te klinken, terwijl de wegen op het zand op het zelfde niveau bleven. Op den duur kwamen ze zodoende hoger te liggen dan de omgeving. Oostkapelseweg in Grijpskerke. Dit is een kreekrugweg. Duidelijk is te zien dat die veel hoger ligt dan het fietspad. De oudste wegen op Walcheren liggen op zandkreken. Die ontstonden toen eb en vloed vrij spel hadden. Toen Walcheren eenmal was bedijkt begonnen de kleigebieden in te klinken, terwijl de wegen op het zand op het zelfde niveau bleven. Op den duur kwamen ze zodoende hoger te liggen dan de omgeving.  vraagt gewoon om horeca. Klik hier voor geschiedenis

Logies

Je kunt in Grijpskerke verblijven op minicampings, in vakantiebungalows en appartementenen. De website Grijpskerke.info biedt een overzicht van de beschikbare accommodaties. 

Evenementen

In Grijpskerke wordt evenals in de meeste andere dorpen fanatiek naar de ring gereden. Klik hier voor informatie over de plaatselijke ringrijdersvereniging.

Het jaarlijks terugkerende festival Hrieps (die naam wordt in de regio ook kortweg aan het dorp gegeven) heeft de bekendheid van Grijpskerke goedWinkel aan Schuitvlotstraat GrijpskerkeWinkel aan Schuitvlotstraat Grijpskerke gedaan. Tientallen bands doen mee aan dit evenement dat jaarlijks duizenden bezoekers trekt. Klik hier voor website.

Nieuws

Wie op de hoogte wil blijven over actuele gebeurtenissen in Grijpskerke kan hier klikken.

Naam

Grijpskerke zou aanvankelijk ‘Garijp’ hebben geheten. Deze naam betekent ‘landstreek’. Grijpskerke heeft die gemeen met Friese dorpen als Garijp en Hardegarijp. Later ontstond de naam met het toevoegsel ‘kerke’.

Bestuur en inwonersButtingeButtinge

Tot de voormalige gemeente Grijpskerke behoorden de gehuchten, Buttinge, Hoogelande, Molembaix, Poppendamme. De gemeente telde 557 inwoners in 1815. In 1971 was het inwonertal afgenomen tot 571 maar per 1 januari 2009 werden 1332 ingezetenen geteld en per 1 januari 2015 1409. Vanaf 1 januari 1966 ging het dorp deel uitmaken van de gemeente Mariekerke, waartoe ook Aagtekerke en Meliskerke behoorden. Sinds 1 januari 1997 behoort Grijpskerke bestuurlijk tot de gemeente Veere. De plaatselijke belangen worden behartigd door de dorpsraad.

Buttinge

Dit gehucht aan de Walcherseweg was in de late middeleeuwen een volwaardig dorp. Na de verwoesting van de kerk tijdens de Tachtigjarige Oorlog verviel het tot een gehucht. Een klein restant van de middeleeuwse Sint Michaëlskerk is onderdeel van een folly in de Middellandse Zeetuinen die in het hart van het gehucht zijn gevestigd. Door de komst van deze attractie is de bekendheid van Buttinge sterk toegenomen. Klik hier voor informatie over de tuinen.

Herinnering aan klooster Zandvoorde op boederijHerinnering aan klooster Zandvoorde op boederij

Aan de Walcherseweg tussen Middelburg en Buttinge zijn enkele kwekerijen gevestigd. In het hart van Buttinge wordt groente en fruit verkocht , terwijl je in de hoeve aan de Walcherseweg 42 terecht kunt voor brocante. Klik hier voor openingstijden.

Even ten oosten van Buttinge ligt aan Singelweg 11 galerie de Osseberg. Klik hier voor informatie

In de middeleeuwen had de Duitse Orde, een geestelijke ridderorde, een vestiging in Zandvoorde, een voormalig ambacht ten zuidoosten van Buttinge behoorde. Hieraan herinneren de Zandvoortseweg en de monumentale boerderij Zandvoort aan de Walcherseweg 245. Klik hier voor geschiedenis

Logies: Je kunt in Buttinge verblijven in een appartement in een rustiek gelegen hoeve aan de Frederik Barbarossaweg

HoogelandeHoogelandeHoogelande

Bij Hoogelande kun je een groot deel van Walcheren overzien. Een klein gehucht is het. Een groepje huisjes bij een in het geboomte verscholen kerk. Het is nauwelijks voorstelbaar dat hier in de verlatenheid ooit een volwaardig dorp lag, waar al in de 12 eeuw een houten kerk stond.

De kerk is het in 1964/5 herstelde koor van het 15e eeuwse aan Sint Maarten gewijde bedehuis dat is verwoest tijdens de strijd die geuzen en Spanjaarden op Walcheren uitvochten in de jaren 1572/74. Na het herstel werd de Sint Maartenskapel vaak gebruikt als trouwlocatie. Tegenwoordig doet het gebouw vooral dienst 

Hek hoeve MolembaixHek hoeve Molembaix

als tentoonstellingsruimte.

Hoogelande telde in 1840 48 inwoners en behoorde toen tot de gemeente 

Grijpskerke. Sinds 1997 maakt het gehucht onderdeel uit van de gemeente Veere.

Molembaix

Deze buurtschap is gelegen aan de weg van Grijpskerke naar Oostkapelle. De naam Molembaix wordt uitgesproken als ‘molembaai’. De naam van het gehucht stamt van de gelijknamige boerderij. Die hoeve is op haar beurt genoemd naar het gelijknamige dorp in Wallonië, vlakbij de taalgrens met Vlaanderen. Dat komt doordat de op de boerderij wonende

Dakruiters Pioniersweg MolembaixDakruiters Pioniersweg Molembaix

 heren van de ambachtsheerlijkheid uit België afkomstig waren.

In Molembaix verbleef in de 18e eeuw ‘Willem Wisse van Molembaay’, een van de aanstichters van het Psalmenoproer van Westkapelle. Deze revolte tegen de berijming van 1773 en het ritmisch zingen deed zich voor in meerdere plaatsen op Walcheren. (L. van Wallenburg, beschreven in Eilandennieuws van 11-11-1966)

Bij het gehucht behoort ook de Pioniersweg, waar enkele boerderijen staan. Op een van de hoeves zijn een Walcherse boer en boerin als makelaar afgebeeld op een schuurdak.

 

Poppendamme

Poppendamme ingang en deurenkunstwerk speelboerderijPoppendamme ingang en deurenkunstwerk speelboerderijDit gehucht ten zuiden van Grijpskerke was eens een uitgestrekt dorp met een eigen kerk die al werd genoemd in 1235. Deze liep in 1566 schade op door de Beeldenstorm. Waarschijnlijk is het gebouw ook doelwit geweest tijdens de strijd rond het beleg van Middelburg in 1572-1574. Zeker is dat de parochie Poppendamme kort na genoemde jaren is opgeheven. De inwoners gingen vervolgens ter kerke in Grijpskerke en Biggekerke.

De geringe omvang van het gehucht ten spijt geniet het grote bekendheid. Dat komt door de attracties die het biedt:

1. Speelboerderij Hof Poppendamme aan de Poppendamseweg is een waarNatuur PoppendammeNatuur Poppendamme dorado voor kinderen. Het is in de streek een populaire bestemming voor kinderfeestjes, maar passanten kunnen hier ook rustig neerstrijken voor koffie of een biertje.

2. Koffie drinken kun je desgewenst ook doen bij de naast de speelboerderij gelegen imkerij Poppendamme. Daar kun je ook van alles te weten komen over het nijvere zoemende volkje en honing kopen in de imkerijwinkel. Klik hier voor meer informatie

Kasteel

Bij het dorp, achter de hoeve van Maris aan Poppendamseweg 5 stond Huis Poppendamme. Dit kasteelachtigePoppendammePoppendamme gebouw was een van de zomerverblijven van de abten van Middelburg. Het werd in 1566 vernield tijdens de Beeldenstorm. Het jachthuis van de buitenplaats stond aan de overkant van de weg. Het zeer monumentale gebouw is in 1978 gesloopt na een langdurige periode van verval.

Overigens zijn de fundamenten van Huis Poppendamme blijven liggen. In 1981 werd bekend dat ze waren aangetroffen op de akkers van landbouwer Maris. De archeologen Trimpe, Burger en Oele hebben de restanten in kaart gebracht. De restanten zijn vervolgens weer onder de klei verdwenen. Het was namelijk te duur om het muurwerk te conserveren en voor het publiek toegankelijk te maken zoals wél gebeurde met de restanten van Slot Hellenburg bij Baarland. Aan de Poppendamseweg staan ook enkele monumentale boerderijen. Die staan op het grondgebied van de voormalige gemeente Meliskerke en zullen daar worden behandeld.  

Poppendamme aanzichtPoppendamme aanzicht

Detail speelboerderij PoppendammeDetail speelboerderij Poppendamme

Uitzichten vanaf Zwagermanweg bij HoogelandeUitzichten vanaf Zwagermanweg bij Hoogelande

Hoogelandseweg HoogelandeHoogelandseweg Hoogelande

Frederik Barbarossaweg ButtingeFrederik Barbarossaweg Buttinge

Gezicht op Molembaix vanaf de MeulhoekGezicht op Molembaix vanaf de Meulhoek

Appartementen Nimmerdor GrijpskerkeAppartementen Nimmerdor Grijpskerke

Late novemberzon kleurt GrijpskerkeLate novemberzon kleurt Grijpskerke