headerbanner

Stadhuis Middelburg. foto:  Wiel Hacking Stadhuis Middelburg. foto: Wiel Hacking Deze wandeling bevat de tien dingen die je per se gezien moet hebben wil je als cultuurtoerist kunnen zeggen dat je Middelburg hebt geproefd. Een dag vullende wandeling in 10 etappes, maar dan moet je flink doorlopen. Wie alle attracties wil aandoen en ook nog op diverse plekken naar binnen gaat, dient er twee dagen voor uit te trekken.

Hoe kom je op de Markt (stadhuis)?

KoningsbrugKoningsbrug

Vanaf het station: Steek de kanaalbrug over (rechterzijde) en blijf rechtdoor lopen. Passeer de Koningsbrug, sla rechtsaf en vervolgens bij de zebra linksaf de Segeersstraat in. Aan het einde sla je linksaf de Lange Delft in, die je rechtstreeks naar de Markt leidt.

Vanaf parkeergarage Geere aan de Kalverstraat: Sla linksaf de Koestraat in. Aan het einde linksaf de Gortstraat inslaan, dan kom je op Plein 1940. Dan sla je rechtsaf naar de Markt.

Vanaf parkeergarage Achter de Houttuinen: Rechtsaf de garage verlaten en dan linksaf de Langevielebrug over. Dan de kom je in de Langeviele die je uitloopt tot je de Pottenmarkt en Plein 1940 bereikt. Dan linksaf de Markt op.

Vanaf parkeerterrein Hof van Tange: Loop via de Baanstraat naar de Kloveniersdoelen, het met een toren uitgeruste gebouw dat je al vanaf het parkeerterrein ziet staan. Wanneer je voor het gebouw staat loop je vervolgens over de Langevielebrug de Langeviele in. Die loop je helemaal uit tot je de Pottenmarkt en Plein 1940 bereikt. Dan linksaf de Markt op.

Nummers 1 t/m 4 van de wandelrouteNummers 1 t/m 4 van de wandelroute

1)Markt met stadhuis

Stadhuis MiddelburgStadhuis MiddelburgHet gotische stadhuis is gebouwd in de jaren 1452-1520. Het is een schepping van enkele telgen uit de Vlaamse architectenfamilie Keldermans. Het gebouw brandde op 17 mei 1940 af, toen de stad werd getroffen door een grote brand als gevolg van oorlogshandelingen. Alleen de gevels bleven staan. Uitwendig is het stadhuis in oude luister hersteld, inclusief de beelden aan de voorgevel, die zware schade hadden opgelopen. In 2004 verhuisde het stadsbestuur naar het Stadskantoor aan het Kanaal door Walcheren. Sindsdien biedt het Stadhuis onderdak aan de Roosevelt Universiteit.

Middelburgers noemen de door een windwijzer met een Neptunusfiguur bekroonde toren Malle Betje, omdat het uurwerk altijd later in actie komt dan dat van de Lange Jan. Aan het in 1525 vervaardigde uurwerk werden vier jaar later ‘twee mans te paerde ende twee te voeten’ toegevoegd. In 1590 volgden nog twee houten ‘mannekens’. Zij komen in beweging als het carillon de uren slaat. De voorgevel wordt gesierd door een Linker voorzijde en achterzijde stadhuis MiddelburgLinker voorzijde en achterzijde stadhuis Middelburgzonnewijzer. De Vleeshal op de benedenverdieping wordt gebruikt voor tentoonstellingen van hedendaagse kunst. Klik hier voor website

Van maart tot begin november is het stadhuis te bezoeken. Klik hier voor rondleidingen

Over de Markt: het valt veel bezoekers niet op, maar hier staan behalve het stadhuis alleen panden van na de Tweede Wereldoorlog. Deze zijn kort na de verwoestingen van 1940 verrezen volgens de architectonische principes van de Delftse School, die sterk gehecht was aan traditie. Klik hier voor uitleg over wederopbouw Middelburg in oorlogsjaren

Neem het gangetje links naast de ingang van de Vleeshal. Je bent nu op de Helm. Daar staan bustes van Franklin Delano Roosevelt en diens vrouw Eleonora. Dat heeft te maken met de uitreiking van de Four Freedoms Award, genoemd naar de Vier Vrijheden van de beroemde Amerikaanse president, die om het jaar in Middelburg worden uitgereikt. Klik hier voor meer informatie

Je verlaat de Helm via trapjes linksaf en ziet dan links de Engelse Kerk.

2)Engelse Kerk en Simpelhuys

Engelse kerk MiddelburgEngelse kerk MiddelburgDe Engelse Kerk is in 1480 gebouwd als kapel van het in 1471 gestichte Cellebroederklooster. Het sfeervolle bedehuis (populair als trouwlocatie) bevat een fraai orgel dat in 1761 is vervaardigd door George Steevens. Van het voormalige klooster is een deel overgebleven dat toegankelijk is via de deur naast de kerkdeur. Boven is een oude houten wand met originele deuren, waaronder de toegang tot een cel waarin ‘geesteszieken’ werden gehuisvest. Een van de taken van de cellenbroeders was het verplegen van psychiatrische patiënten. Verder waren zij de officiële instantie die begrafenissen uitvoerden, juist van mensen die niemand meerPetrus en Pauluskerk MiddelburgPetrus en Pauluskerk Middelburg durfde aan te raken, de slachtoffers van de pest. Na de Reformatie is het complex in gebruik geweest als seculiere instelling voor psychiatrische zorg en als soepkokerij voor de armen. De Engelse kerkgemeente is in 1921 opgeheven. Sinds 2006 worden er diensten gehouden door de Eglise Wallonne.

Loop nu terug en ga achter het stadhuis langs naar het Bachtensteene. (straat oversteken, let op fiets- en ander verkeer!!). Aan de linkerkant staat de rooms katholieke Petrus en Pauluskerk. Diverse liturgische voorwerpen, waaronder de doopvont, zijn vervaardigd van gesmolten koper uit de in 1940 verwoeste kerk aan de Noordstraat. Kapel Onze Lieve Vrouw van PolderKapel Onze Lieve Vrouw van PolderBezienswaardig is de kapel met het schilderij van Onze Lieve Vrouw van den Polder. Dit heeft te maken met de verering van Onze Lieve Vrouw in Vrouwenpolder. Het werkje zou op miraculeuze wijze tot stand zijn gekomen. Rond 1340 wilde een inwoner van Vrouwenpolder dat er een schilderij van Maria zou komen in de kerk van zijn dorp. De schilder die de opdracht kreeg faalde. Daarna kwam er een onbekende man langs die het gewenste doek schilderde en vervolgens spoorloos verdween. Nadat de kerk en het toenmalige dorp Vrouwenpolder aan het eind van de 15e eeuw door de zee werden verzwolgen is aan het begin van de 16e eeuw een nieuw schilderij van Maria opgedoken. Dit is na de Beeldenstorm verdwenen en werd in 1926 ontdekt, toen het werd meegedragen bij een processie in Brugge. In 1931 stond de eigenaar, baron Julien van Calcoen, het af. Sindsdien hangt het in Middelburg. Wanneer je het Bachtensteene bent gepasseerd sla je linksaf de Nieuwe Burg in. Die loop je af tot aan de fontein, waar zich het in 2005 gemaakte slavernijmonument bevindt. Je hebt hier zicht op de Sint Jorisdoelen, dat het jaartal 1582 draagt. Sint Joris prijkt bovenaan het gebouw dat in 1940 volledig werd verwoest en in 1969/1970 minutieus werd gereconstrueerd.

Tussendoortje 1:

Geboortehuizen Cats en WibautGeboortehuizen Cats en WibautJe kunt vanaf het stadhuis ook even de Lange Noordstraat op en neer lopen. Op nummer 31 passeer je het huis waar dichter-staatsman Jacob Cats woonde van 1603-1623. In het huis op nummer 33 woonde van 1877 tot 1893 Florentinus Marinus Wibaut, die in Amsterdam als wethouder van grote betekenis was voor de volkshuisvesting. Op nummer 37 werd in 1659 Jacob Roggeveen geboren, de man die in 1722 het Paaseiland ontdekte. Aan de overkant op nummer 62 staat de in 1869 in eclectisch-renaissancistische stijl gebouwde Doopsgezinde Kerk. Mocht de kerk open staan, bewonder dan de originele houten kerkbanken en preekstoel uit de bouwtijd. Ook het orgel is waardevol. Het is in 1890 vervaardigd door Bakker en Timmenga, maar bevat ook onderdelen van vorige orgels, afkomstig uit de oude Doopsgezinde kerk aan de Hoogstraat 20 te Middelburg. Het betreft registers van Moreau uit 1760, onderdelen van Preuniger en Mennes uit 1841 en van de orgelmaker W.H. Kam uit 1850 en 1856-1857. 

 

Sla bij de hoek van de kerk rechtsaf. Je komt nu in de Blindenhoek. Ga rechtdoor in de daarin overlopen Latijnse Schoolstraat. Aan het eind kom je bij de RK Petrus en Pauluskerk (zie beschrijving in bovenstaande alinea). Dan loop je richting abdij via Bachtensteene en de Nieuwe Burg (zie boven).

Abdijgang MiddelburgAbdijgang Middelburg

3)Abdij en Zeeuws Museum

Nieuwe Kerk, Lange Jan en (foto 2) binnenplaats Abdij MiddelburgNieuwe Kerk, Lange Jan en (foto 2) binnenplaats Abdij MiddelburgDe Onze Lieve Vrouwe Abdij is omstreeks het begin van twaalfde eeuw gesticht door Augustijner monniken. Het klooster werd vanaf 1128 bevolkt door Premonstratenzer monniken van de Sint Michaëlsabdij in Antwerpen. Graaf Willem II verhief in 1256 het klooster tot abdij. De instelling betekende veel voor de ontwikkeling van de landbouw op Walcheren. Veel abdijen bezaten kloosterboerderijen (uithoven). Deze landbouwbedrijven boden onder leiding van de monniken werk aan grote aantallen leken, die zo bestaanszekerheid werd geboden. De abdij van Middelburg genoot allerlei gunsten, zoals vrijdom van allerlei lasten. Abdijplein en -tuin (foto 2) MiddelburgAbdijplein en -tuin (foto 2) MiddelburgDat was niet naar de zin van de boeren, die daardoor immers werden benadeeld. Omdat de abdij veel grond bezat was de abt ook dijkgraaf van de meeste waterschappen op Walcheren. Daarnaast boden abdijen onderwijs. Waarschijnlijk, zo wordt betoogd in Het verhaal van Zeeland van Jan. B. Kuipers en Robert Jan Swiers (Hilversum, 2005), had de abdij grote invloed op het gebruik van het schrift en het ontstaan van een eigen Zeeuwse schrijfstijl.

Dat de abdij van Middelburg machtig was blijkt uit het feit dat de abt voorzitter was van de Staten van Zeeland, die fungeerden als adviescollege voor de landvoogd. Bij de herindeling van 1559Abdij MiddelburgAbdij Middelburg werd Middelburg een zelfstandig bisdom. Zeeland beneden de Schelde bleef vallen onder Gent en Brugge. In 1561 werd Nicolaus de Castro (Nico van der Borcht) benoemd tot bisschop. Hij overleed in 1573 tijdens het beleg van de stad. Zijn opvolger Van Strijen kreeg geen kans meer om als bisschop dienst te doen, want in 1574 viel de stad in Staatse handen. Ook de bisschop die na Van Strijen werd benoemd kon niets meer uitrichten omdat de openbare uitoefening van de katholieke godsdienst werd verboden.

Bij de beschieting van Middelburg op 17 mei 1940 werd de abdij verwoest. De spits van de Lange Jan kwam naar beneden. De Koor- en de Nieuwe Kerk werden tot puinhopen herschapen evenals de rest van de abdij. Het duurde tot in de jaren zestig van de 20e eeuw eer de schade aan het complex geheel was hersteld.

In de geheel vernieuwde (noord)oostelijke vleugel zijn afdelingen gevestigd van de provincie. Na de val van Middelburg beval de Prins van Oranje in 1574 dat de abdij onderdak moest bieden aan het bestuur van Zeeland en dat is sindsdien zo gebleven. De noordwestelijke gevel herbergt het Zeeuws Museum. Aan de zuidzijde is de ingang van de kloostergang, onder de Munttoren. Oostelijk aan deze toren grenst de voormalige woning van de abt. Ten oosten van de kloostergang is de kapittelzaal aanwezig en aan de westzijde de Kanunnikenwoning. Ten noorden van de gang liggen de gebouwen die functioneerden als refter (eetzaal) en dormter (slaapzaal).

Beschrijving abdijkerken (bron Rijksdienst voor het cultureel erfgoed Monumentenzorg).

Koorkerk

Koorkerk MiddelburgKoorkerk MiddelburgDeze oude kloosterkerk ontstond rond 1300 als vervanger van de oudste (romaanse) kerk uit de 13e eeuw. De Koorkerk is een eenbeukige, vroeg-gotische kerk, van zes traveeën met gemetselde netgewelven. Het bedehuis wordt aan de oostzijde afgesloten door een 5/10 koorsluiting met stergewelf. In 1597 werd de kerk voor de protestantse godsdienstoefening in gebruik genomen. De Koorkerk is bij de verwoesingen van 1940 minder aangetast dan de Nieuwe Kerk, dankzij de stenen gewelven. In een gemetselde nis in de zuidmuur bevindt zich het restant van het oorspronkelijk door Floris V opgerichte en in 1926 herplaatste grafmonument voor Rooms Koning Willem II. De zeer geschonden zerk stelt een ridder in wapenrusting voor, met links het wapenschild van Holland. In het midden van het koor is een preekstoel uit 1621 geplaatst, afkomstig van de Zuiderkerk te Amsterdam: op hardstenen voet een vrijstaande achtkante kuip, overhuifd door een zwaar klankbord.

Wandelkerk of Tussenkerk

Grafmonument Johannes en Cornelis Evertsen en graf Rooms Koning Willem IIGrafmonument Johannes en Cornelis Evertsen en graf Rooms Koning Willem IIOorspronkelijk is dit de plaats van het transept van de romaanse XIII kerk. Daarna werd het het oude middelkoor van de Abdijkerken, later afgeschut en bestemd voor verschillende doeleinden. Bij de jongste restauratie van de kerken is dit gedeelte zoveel mogelijk in oorspronkelijke vorm teruggebracht. De Wandelkerk is met de Koorkerk tot een ruimte samengevoegd (gescheiden door het oksaal), terwijl tevens de verbinding met de torens, in de vorm van een 21 meter hoge spitsboog, is hersteld.

In de vloer zijn enkele uit de Nieuwe Kerk afkomstige grafzerken herplaatst. Tevens vindt men hier het praalgraf van de Gebroeders Evertsen, op last van de Staten van Zeeland in 1680-1682 vervaardigd door Rombout Verhulst, dat oorspronkelijk in de Noord Monster stond opgesteld. Twee naar voren komende tombes zijn geplaatst voor een tegen de muur aangebrachte opbouw van een met reliëf versierde sokkel, met daarboven een door twee kindertjes geflankeerde gedenkplaat met inscriptie. Het geheel is bekroond door en omgeven met krijgs- en scheepstrofeeën en wapens. Twee terzijde geplaatste obelisken voltooien het monument.

Nieuwe Kerk

Orgel Nieuwe KerkOrgel Nieuwe KerkDe Nieuwe Kerk is een tweebeukige hallenkerk. Het bedehuis is ontstaan uit vergrotingen van het schip van de oorspronkelijke Romaanse Kerk. De laatste uitbreiding vond plaats na de brand van 1568, waardoor de achtkantige traptoren tegen de westgevel uit het midden kwam te staan. Bij de invoering van de nieuwe kerkelijke indeling van 1559 werd de kerk verheven tot kathedraal en in 1577 ingericht voor de protestantse godsdienstoefening. Er is een moderne aanbouw met arcade aan de westzijde. Schuin op de kerk is een portaal aan de zuidzijde geplaatst. De kerk is grondig vernieuwd bij de jongste restauratie: niet alleen de houten tongewelven, ook de pijlers met hun kapitelen zijn nieuw. De orgelkas stamt uit 1693, gemaakt door J.A. Schut voor het Duyschot-orgel van de Oude Lutherse Kerk te Amsterdam. In 1886 werd het orgel in de Lutherse Kerk afgebroken. Het Rijksmuseum kreeg de kas in bruikleen. In 1954 heeft de Lutherse Gemeente van Amsterdam de orgelkas aan Middelburg afgestaan. In de oude kas is een nieuw instrument geplaatst van de firma Van Leeuwen.

Abdijtoren

De tegen de zuidmuur van de Koorkerk aangebouwde toren is door brand geteisterd in 1471, 1568, 1712 en 1940. Van de grond af achtkant, drie geledingen, deels XIII, bekleed met natuursteen. Op de hoeken staan steunberen met vijf versnijdingen. De spits boven de derde geleding is modern, en volgt ten dele de in 1940 verbrande torenbekroning door Pieter Graafschap van 1712. De klokkenstoel met gelui bestaat uit een klok van C. Noorden en J.A. de Grave uit 1715 met een diameter van 217 cm en twee moderne klokken.

In de abdij zijn in het seizoen zeer veel activiteiten, die over het algemeen vrij toegankelijk zijn. Klik hier voor Lange Janproject. Klik hier voor torenbeklimming. Klik hier voor rondleiding in abdijcomplex

Café Westkapelle schilderij Charley TooropCafé Westkapelle schilderij Charley TooropZeeuws Museum

Detail tapijt Zeeuws MuseumDetail tapijt Zeeuws MuseumOver de wijze waarop een deel van de museumcollectie wordt gepresenteerd lopen de meningen uiteen. ,,Het Zeeuws Museum wil eerder betoveren dan traditioneel informeren” , zo luidt een commentaar.  Het komt erop neer dat de spullen thematisch worden geëxposeerd, waarbij de chronologie matig of niet uit de verf komt.

Wat de cultuurtoerist beslist niet mag missen zijn de zes uiterst kostbare tapijten die verhalen over de strijd van de Zeeuwen tegen de Spanjaarden in de Tachtigjarige Oorlog. Ze zijn vervaardigd tussen 1593 en 1604 in opdracht van de Staten van Zeeland. Ook de collectie zilver is zeer de moeite Gistpoortstraat MiddelburgGistpoortstraat Middelburgwaard. Klik hier voor informatie tapijten.  Klik hier voor openingstijden.

Verlaat het Abdijplein via de poort aan de zuidzijde en sla rechtsaf de Giststraat in. Die eindigt in de uit de periode 1509-1512 stammende Gistpoort. Deze doorgang wordt ook wel Blauwpoort genoemd, naar de gebruikte steenkleur. Aan de voorgevel vande Gistpoort hangt een beeld van graaf Willem II, die de abdij uitbreidde in 1255-1256. Loop vanuit de Gistpoortstraat het Damplein op (rechterzijde). Na ongeveer 300 meter kom je aan de rechterzijde uit bij de toegang tot de Kuiperspoort.

 

 

Houten gevel MiddelburgHouten gevel Middelburg

Tussendoortje 2:

Je kunt besluiten om voorlangs de Sint Jorisdoelen (linker richting) via de Wagenaarstraat het daarop aansluitende Hofplein in te lopen. Sla even het straatje in rechts van de Hofpleinkerk en bewonder de zeer zeldzame uit circa 1450 daterende houten gevel achter het pand Wagenaarstraat 1 (vroegere locatie Zeeuws Museum). Deze is afkomstig van het verdwenen huis Sint Pieter en in 1888 hier naar toegebracht.

Keer terug naar het Hofplein en kijk ook naar het Van der Perrehuis. Dit  

Van de PerrehuisVan de Perrehuis

stadspaleis is rond 1765 gebouwd in opdracht van mr. Johan Adriaen van de Perre, die was getrouwd met de schatrijke Jacoba van den Brande. Het was van 1838 tot1995 in gebruik als arrondissementsrechtbank en fungeert sinds 1 januari als onderkomen voor het Zeeuws Archief. De fraaie 18e eeuwse stijlkamers in het complex zijn alleen voor het publiek te bezichtigen op Open Monumentendagen. Dan zijn er van 10.00-16.00 uur rondleidingen die starten op het hele uur. Loop nu terug naar de Abdij en lees het vervolg in de alinea hierboven.

 

Kuiperspoort MiddelburgKuiperspoort Middelburg4) Kuiperspoort

Achterpoort Kuiperspoort en SchuddebeursstraatAchterpoort Kuiperspoort en Schuddebeursstraat

De Kuiperspoort is een straatje met een bijna volmaakte 17e eeuwse sfeer. De pakhuizen hier behoorden aan de leden van het Kuipersgilde, die tonnen en kuipen maakte. Keer aan het eind van het straatje om bij de poort en sla linksaf de Schuddebeursstraat in, het smalste straatje van Middelburg. De naam herinnert aan zakkenrollerij, ofwel het schudden van je beurs!

Aan het eind van de Schuddebeursstraat sla je linksaf en kom je weer op de Dam. Sla bij het plantsoen met het standbeeld van koningin Emma rechtsaf . Sla daarna rechtsaf en je bent aan de overkant van het water. Na nog geen 100 meter rechtsaf de Molstraat inslaan. Kijk op de hoek naar de zijkant van Eetcafé De Zwarte Ruiter op 't Witte Paart, naar verluidt het oudste etablissement van de stad. Daar zie  je een zeldzaam stuk houten gevel uit de 16e eeuw. Sla na 50 meter rechtsaf de Pijpstraat in.

Deel 2 wandelrouteDeel 2 wandelroute

AzijnfabriekAzijnfabriek5)Azijnfabriek

Aan de Pijpstraat 23 pronkt een zeldzaam industrieel monument in Jugendstil: de voormalige Azijnfabriek. Het fabrieksgedeelte aan de rechterzijde is afgebroken, maar wat resteert is nog altijd is een lust voor het oog. Dat komt door de versieringen. Boven prijkt een gevelsteen met de tekst Dit is de Arabier, indertijd de merknaam van het product. Ook de raam- en ingangspartijen zijn kleurrijk uitgevoerd evenals de huisnummers. In 1953 is de productie van natuurazijn gestaakt wegens de moordende concurrentie van synthetische. Vervolgens is het pand gebruikt als limonadefabriek, waarvan de eigenaar ook nog in handelde in pilsbieren.

Sla na het verlaten van de Pijpstraat linksaf de Breestraat in tot je het Oostkerkplein bereikt.

Oostkerk MiddelburgOostkerk Middelburg6)Oostkerk

Dit bedehuis staat als enige bouwwerk in de stad op de Unesco top 100 van monumenten in Nederland. Deze achtkante koepelkerk is gebouwd in de jaren 1647-1667. Het was het eerste bedehuis in de stad dat werd gebouwd voor de protestantse eredienst. Het is een kerk in centraalbouw, bekroond met een reusachtige koepel, die een geweldig uitzicht biedt op het omliggende deel van de stad dat grotendeels gespaard bleef bij de verwoestende brand die Middelburg in 1940 trof.

De bouw werd enkele malen onderbroken, omdat de financiële middelen waren uitgeput. Dat werd de eerste keer opgelost door het heffen van extra accijns op bier en wijn. Dat leverde veel protest op, waarna het stadsbestuur de Middelburgers om een vrijwillige bijdrage vroeg. Toen dat te weinig opleverde greep het terug op de accijnsverhoging op alcoholica. De vorm van de kerk is geïnspireerd door die van de Marekerk in Leiden. Het eerste ontwerp werd gemaakt door de beroemde architect Pieter Post (bouwer van o.a. Huis ten Bosch en kaaswaag Gouda) en diens collega Bartholomeus Drijfhout. Toen de laatste in 1649 overleed, volgde Arent van 's-Gravesande hem op. Na diens dood in 1662 werd het werk voltooid onder toezicht van stadsbouwmeester Louis Jolijt.

Het bedehuis is zowel aan de buitenzijde als binnen rijk versierd met ornamenten. De kerk geldt als het hoogtepunt van de classicistische barok in Nederland. Het 18e eeuwse De Rijkere-orgel is befaamd. Klik hier voor geschiedenis kerk. De Oostkerk is van mei tot en met oktober te bezichtigen. Klik hier voor openingstijden.

Loop de straat in die aan de noordzijde van de kerk ligt ( Verwerijstraat). Volg deze tot aan het einde en sla rechtsaf het Molenwater op. De naam daarvan herinnert aan het grote waterbekken dat hier lag en via een kanaal dat achter de Molstraat doordiep de getijdemolen aan de Dam van water voorzag. De naam Molstraat herinnert aan de Mol, een aan de onderkant met krabben toegerust vaartuig dat als baggerschuitje door de vaart werd getrokken. Steek voorzichtig over naar de Koepoort, de enige stadspoort die Middelburg rest. Deze is in 1739 gebouwd door stadsbouwmeester Jan de Munck. Steek voorzichtig de straat over naar het bolwerk in westelijke richting (achter de Schouwburg).

Stenen branderijmolen op NoordbolwekStenen branderijmolen op Noordbolwek7) Bolwerken

De bolwerken van Middelburg zijn aangelegd in 1591-1598. In 1848 zijn ze naar ontwerp van landschapsarchitect en stedenbouwkundige Jan David Zocher veranderd in plantsoenen. De bolwerken vormen zo een stadspark. Van de oorspronkelijke omwalling rest nog ongeveer 2/3 deel. Het verdwenen deel is opgeofferd voor de aanleg van het Kanaal door Walcheren (1870). Dat gebeurde omdat rijke heren niet wilden dat deze verbinding over hun buitens zou lopen aan met name de Oude Vlissingseweg.

Lopend langs dit deel van het bolwerk passeer je eerst twee kantstenen die dienst hebben gedaan in de molen aan de Branderijmolengang. Op deze in 1873 gesloopte branderijmolen werden grondstoffen voor jenever en brandewijn vervaardigd, waarbij o.a. rogge en gerst werd gebruikt. Na de oversteek over de Noordsingel vervolg je de wandelroute over de bolwerken.

Ingang Joodse begraafplaatsIngang Joodse begraafplaatsBij het einde van het wandelpad linksaf slaan en dan rechtsaf de oversteekplaats kruisen. Je staat nu voor het opbaarhuisje (zie tussendoortje 3) van de begraafplaats van de Asjkenazische (Duitse en Poolse) joden. Je volgt nu weer het bolwerkpad aan de rechterzijde van deze dodenakker. Al vanaf 1641 had de Joodse gemeenschap de beschikking over een synagoge. De huidige aan de Herenstraat is november 1994 opnieuw ingewijd nadat het gebouw was hersteld van zeer zware oorlogsschade in 1944 (granaatinslag).

Je bereikt bij een bocht het Seisbolwerk. Daar staat de uit 1728 daterende Seismolen. Deze stellingmolen is rijk versierd met o.m. de wapens van de stichters. De wiekendrager is op zaterdag vaak te bezoeken wanneer molenaars er malen en of draaien. Klik hier voor geschiedenis molen

SeismolenSeismolen

Begraafplaats JodengangBegraafplaats JodengangTussendoortje 3:

Je kunt vanaf het opbaarhuisje ook de brug over. Direct daarna bij de verkeerslichten (links) de Seissingel oversteken. Ga rechtsaf, hoekje om, even de bebouwing ronden op de hoek en dan rechtsaf de Jodengang in. Daar ligt de begraafplaats van de Sefarische Joden, die voornamelijk uit Spanje afkomstig waren. Loop weer terug naar het opbaarhuisje. Loop vanaf het stenen molenpad richting stad. Sla rechtsaf en je steekt kort daarna de Walensingel over. Nu links aanhouden en rechtsaf slaan naar het Armeniaans Schuitvlot. Aan het eind rechtsaf naar Achter de Houttuinen tot je de Kloveniersdoelen bereikt.

Kloveniersdoelen MiddelburgKloveniersdoelen Middelburg

8)Kloveniersdoelen

Dit uit 1607 stammende gebouw was bestemd voor de Kloveniers, anders gezegd de schutters die met de bus schoten. Bedoeld werd dan een haakbuks. Het pand heeft vele bestemmingen gekend maar heeft sinds 2013 een horeca- en cultuurfunctie in de vorm van een combinatie van een Grand Café en de Cinema Middelburg. Klik hier voor meer informatie


9) Rondvaart

Aan de Middelburgse grachten heb ik mijn hart verpand...Aan de Middelburgse grachten heb ik mijn hart verpand...

Schuin rechts tegenover de Kloveniersdoelen kun je opstappen voor een tochtje over het water. Klik hier voor tijden.

Loop vanaf de afvaartplaats in zuidelijke richting langs het water en sla linksaf bij de houten voetgangers- en fietsbrug. Rechtsafslaan (goed uitkijken voor fietsers!!) en na 150 meter linksaf slaag, de Koestraat in. Steek voorzichtig over naar de overzijde en sla aan het eind van de straat rechtsaf de Vlissingsestraat in. Aan het eind sla je rechtsaf de Stadsschuur in (eerst even vanaf de brug naar het witte molengebouw kijken.

 

GetijdemolenGetijdemolen

10) Getijdemolen/stadsschuur

Getijdenmolen MiddelburgGetijdenmolen MiddelburgIn het witte pand aan de Nieuw Haven was vroeger de getijdemolen gevestigd. Aan de waterkant zijn gestileerde raderen gemaakt als herinnering aan de molen die hier werkzaam was. Ook de sluisjes hebben ermee te maken. In Nederland zijn geen complete getijmolens meer te zien. Hier bij de molen aan de Nieuwe Haven zie je twee sluizen naast elkaar. Die aan de overkant van de molen was een schutsluis, waar de scheepvaart kon worden doorgelaten. De andere was bedoeld om het water dat vanuit de stad naar de watergangen buiten Middelburg stroomde bij het intreden van de eb tegen te kunnen houden.

Binnen de grachten van Middelburg was sprakeStadsschuurStadsschuur van getij. Het zeewater kwam binnen via het havenkanaal dat vanaf Fort Rammekens richting Middelburg liep en daar uitmondde. Zodra het einde van de vloed was bereikt werden de sluizen bij de molen gesloten. Begon het water te dalen, dan werden ze een beetje geopend. Het water stroomde dan langzaam terug en dreef dan een rad aan, dat aan de buitenzijde van de molen was aangebracht. Dat rad dreef op zijn beurt het gaande werk aan binnen de molen, zodat er koren op waterkracht kon worden gemalen. Klik hier voor geschiedenis molen

Achter de getijdemolen staat de mogelijk in 1585 gebouwde Stadsschuur. Dit rechthoekige gebouw is een goed voorbeeld van de Hollandse Renaissancestijl. Het diende ‘tot bewaaring van Stads Bouwstoffen en Gereedschappen’ en is als zodanig tot eind 1998 in gebruik gebleven.

Dit was het laatste doel van de wandeling. Je kunt nu linksaf slaan, de Hoogstraat op en oversteken naar de noordzijde. Sla rechts af bij de eerste de beste afslag. Je komt nu uit op de Gravenstraat die uitmondt op de Markt.  

Dit is het tweede artikel in de serie over Middelburg. Lees ook het verhaal over de Stromenwijk.